« júlí 2008 | Aðalsíða | janúar 2009 »

23. september 2008

Hvað kom fyrir Sjálfstæðisflokkinn?

Sú var tíð að hinn hægrisinnaði kjósandi hafði eingöngu um tvennt að velja þegar kosningar voru haldnar – að kjósa ekki (eða skila auðu), eða kjósa Sjálfstæðisflokkinn. Sjálfstæðisflokkurinn var sá eini sem talaði hreint út um takmörkuð ríkisafskipti, lækkun skatta og afnám hafta og sérhagsmunagæslu. Oft var meira sagt en gert, en yfir lengri tíma litið var þróunin yfirleitt í frjálsræðisátt þegar Sjálfstæðismenn sátu í ríkisstjórn.

Nú er öldin önnur. Samviska flokksins, Heimdallur, er þögnuð. Atkvæðin týnast af flokknum eftir því sem hann leitar lengra inn á heimaslóðir miðju- og vinstrimanna. Viðbrögðin við því eru að leita enn lengra á þær hættulegur slóðir þar sem hugsjónir og stefnufesta víkja fyrir samræðustjórnmálum og vindhanasnúning. Sjálfstæðisflokkurinn er nær óþekkjanlegur frá því sem áður var. Hann er farinn að lykta af útvötnuðum sósíalisma allra hinna flokkanna. Hvernig stendur á því?

Oft heyrist það sagt að stjórnmálin snúist ekki lengur um deilur hægri- og vinstrimanna sem karpa sín á milli um hvort sé nú betra, markaðsbúskapur eða öflugt og allsráðandi ríkisvald. Í staðinn sé komin einn stór hrærigrautur þar sem allt er opið fyrir umræðu og farsælasta lausn er sú sem sem flestir geti komið sér saman um.

Sjálfum hugnast mér ekki bragðið af slíkum graut frekar en bragðið af hafragraut þar sem mygluðum höfrum er blandað saman við ferska. Þótt grauturinn sé fegraður með sætindum þá eyðileggja mygluðu hafrarnir alltaf bragðið og ber að fjarlægja úr uppskriftinni. Sjálfstæðisflokkurinn getur ekki höfðað [til] hægrimanna um leið og hann gælir við hugsjónir og hugðarefni vinstrimanna. Það er óhreinskilinn málflutningur.

Deila hægri- og vinstrimanna – þeirra sem trúa á frjálsan markað og þeirra sem trúa á þanið ríkisvald – er ennþá bráðlifandi þegar yfirborð umræðunnar hefur verið skafað af. Annaðhvort minnkar ríkisvaldið og hinn frjálsi markaður vex, eða öfugt. Annaðhvort stendur til að lækka skattbyrðina eða ekki. Ætlunin er annaðhvort sú að hlúa að frelsi og einstaklingsframtaki eða herða að hvoru tveggja. Frelsi eða helsi. Þessir tveir pólar takast á sama hvort stjórnmál eru kölluð umræðustjórnmál eða hreinræktuð pólitísk átök hugmyndafræðikerfa.

Sjálfstæðisflokkurinn virðist vera búinn að missa stöðu sína sem hið eina mögulega athvarf hægrimanna í kosningum. Mun annar flokkur fylla í skarðið, hristir Sjálfstæðisflokkurinn af sér slikju sósíaldemókrata eða á að láta atkvæði hægrimanna falla dauð niður?

Birtist áður í Morgunblaðinu þann 23. september 2008

Geir Ágústsson kl. 21:30

10. september 2008

Á að borða útsæðið?

Stjórnmálaheimspeki og stjórnmálaumræðu í hinum vestræna heimi hefur lengi skipst í tvo meginpóla; hægri og vinstri. Meðlimir annarrar fylkingarinnar (hægrimenn) hafa talað fyrir frjálsum markaði, einstaklingsfrelsi og takmörkuðum ríkisumsvifum á meðan hin fylkingin (vinstrimenn) leggur áherslu á efnislega jafnstöðu og ríkisvald sem leysir vandamál og greiðir úr ýmsu því sem oft er kallað félagslegt óréttlæti og ósanngirni.

Vinstrimenn segja að auðinum þurfi að skipta svo sem flestir geti notið hans. Því er iðulega sópað undir teppið að til að eyða og skipta auði þarf fyrst að framleiða og afla hans. Í kapítalískum samfélögum er ekki bara frelsi til að vinna mikið, heldur líka til að slappa af, á meðan sósíalísk hagkerfi setja fólki yfirleitt mun þrengri skorður, til dæmis með því að skattleggja grimmt og gefa stéttarfélögum ofurvald yfir launþegum. Þessu líta vinstrimenn viljandi og meðvitað framhjá. Þeir sjá auðinn sem er til staðar og vilja ólmir læsa klónum í hann og byrja að dreifa til allra annarra en eigenda hans. Á meðan hægrimenn vilja sá í næstu uppskeru, þá vilja vinstrimenn borða útsæðið.

Neysluhyggju vinstrimanna má líklega afsaka með því að á sérhverjum tímapunkti má halda því fram að nú sé komið nóg af auðsköpun og kominn tími til að njóta ávaxta erfiðisins. Sósíalistar 18. og 19. aldar voru búnir að fá sig fullsadda af eilífu kapphlaupi við að auka auðinn, framleiða, þróa og útvíkka og hið sama gildir um marga jafnaðarmenn nútímans. Í frjálsu markaðssamfélagi, þar sem framþróun, ný tækni og auðsköpun er sífellt að lyfta lífsgæðunum upp í nýjar hæðir, er þannig alltaf hægt að taka fótinn af bensíngjöfinni og segja að nú sé nóg komið.

Þá er alltaf hægt að benda á að allar þessar nýjungar og tækni séu engan vegin lífsnauðsynleg enda hafði fólk það alveg ágætt áður fyrr með eldri tækni og örlítið lakari lífskjör. Því sé nú kominn tími til að ganga á auðinn og deila honum á milli allra sem kjósa vinstriflokkana.

Hvað ef þessu hugarfari væri leyft að ráða ríkjum í samfélaginu? Afleiðingin væri sú að það svigrúm sem kapítalistarnir þurfa til að athafna sig í (sem fyrst og fremst felur í sér að ríkið haldi aftur af sér í skattlagningu og setningu nýrra reglugerða og laga) yrði stórkostlega skert. Þetta myndi ekki bara þýða að farsímar, bifreiðar og ferðatölvur hættu að þróast á hinum undraverða hraða sem við þekkjum í dag heldur fengju lyf, stoðtæki, sparneytnar vélar og orkuver sömu meðferð.

Vinstrimanninum finnst e.t.v. sem nú sé kominn tími til að byrja að eyða en hann hefur einfaldlega rangt fyrir sér. Á meðan maðurinn hefur þarfir og á meðan þessum þörfum má mæta mun aldrei vera tími til að ganga á kapítalið og hefja neyslufyllerí vinstrimannsins.

Birtist áður í Morgunblaðinu þann 10. september 2008

Geir Ágústsson kl. 16:11

6. september 2008

Hverjir fara í verkföll?

Nú stendur yfir verkfall ljósmæðra. Þær mótmæla lélegum kjörum, erfiðum vinnuskilyrðum og skilningsleysi atvinnuveitanda síns, ríkisins. Eflaust er margt til í umkvörtunum þeirra og sjálfsagt eru þessar aðgerðir skiljanlegar til að vekja athygli á þeim (þótt þær verði seint kallaðar réttlætanlegar). Ljósmæður þurfa hins vegar að átta sig á því að þær eru ríkisstarfsmenn og að atvinnuveitandi þeirra, ríkisvaldið, þarf hvorki að óttast flótta viðskiptavina né minnkandi viðskiptavild þótt heilu og hálfu afkimar ríkisrekstrarins leggjast í dvala.

Hið sama má segja um þá sem láta verkalýðsfélög semja um kaup sín og kjör. Löggjafinn verndar verkföll sem verkalýðsfélög standa að gegn þeim sem vilja - þrátt fyrir allt - vinna, og verkalýðsfélög eru lélegir samningaaðilar því þau steypa lötum og lélegum starfskröftum saman við þá duglegu og vinnuglöðu í launaviðræðum sínum. Yfirleitt á enginn starfsmaður skilið þau laun sem hann fær í hópsamtölum og niðurstaðan er sú að allir eru undrandi á kjörum sínum (lélegir starfsmenn verða mjög sáttur og góðir starfsmenn mjög ósáttir).

Ríkisvaldið og samningamenn verkalýðsfélaga vita þetta. Ríkisvaldið veit þar að auki að ríkisreksturinn nýtur samúðar meðal forkólfa verkalýðsfélaganna, og þar með eru þessir tveir aðilar orðnir samherjar þegar launaviðræður fara fram fyrir stóra hópa í einu.

Er einhver tilviljun að starfsmenn sem semja á einstaklingsgrunvelli fara aldrei nokkurn tímann í verkföll, og skipta í versta falli um starf þegar þeir telja sig eiga betra skilið?

Geir Ágústsson kl. 20:28