« febrúar 2007 | Aðalsíða | apríl 2007 »

27. mars 2007

Bæta verður stöðu lágvaxinna karlmanna, eða hvað?

Ljóst er að ákveðinn kerfisbundinn launamunur er til staðar í samfélagi okkar. Sá munur hefur verið mældur í ótal könnunum og mörgum þykir ljóst að ekki verði þrætt fyrir niðurstöðurnar. Málið er nefninlega það að myndarlegt fólk þénar meira en ómyndarlegt fólk, feitar konur þéna minna en grannar konur og hávaxið fólk þénar betur en lágvaxið.

Nú brosa auðvitað margir út í annað og gera ekki mikið mál úr könnunum sem þessum. Enginn er að stinga upp á löggjöf til að stemma stigu við því sem virðist vera almennt ástand en er dálítið vandræðalegt að viðurkenna. Einstaklingar eru mismunandi, bæði hvað innræti og útlit varðar, og auðvitað er það svo að eitthvað hefur áhrif á aðra einstaklinga og er útlit þar bara einn þáttur af mörgum.

Hvernig stendur samt á því að annars konar kannanir, sem benda til launamunar á einstaklingum eftir því hvers konar kynfæri þeir bera, ná athygli svo margra og jafnvel stjórnmálamanna og löggjafans? Hvers vegna að brosa að því að lágvaxnir mælist launalægri en hávaxnir, en hrópa og skrækja þegar konur mælast, á einhverjum mælikvarða, launalægri en karlmenn?

Munurinn er sá að hróp og köll í nafni kynbundins launamuns skora pólitísk stig og þar með hugsanlega atkvæði, áhrif og völd. Hróp og köll vegna annarra tegunda launamunar eru ekki þess eðlis að atkvæði leiti til þeirra sem hafa áhyggjur af t.d. launamálum feitra kvenna. Hóparnir sem eiga í hlut í slíkum könnunum eru of óskipulagðir og dreifðir til að ná eyrum yfirvalda. Þar að auki kæra flestir sig ekkert um að flokka sig sem fórnarlömb sem heimta sérmeðhöndlun og jákvæða mismunun af hendi yfirvalda.

Ég tek þó fram að ég er í engum aðalatriðum sammála því að launamun sé hægt að mæla á milli hópa, og séu slíkar mælingar gerðar þá segja þær ekkert um stöðu hinna fjölmörgu einstaklinga innan hópanna - nákvæmlega ekki neitt. Allir geta haft áhrif á laun sín, t.d. með vali á menntun, vinnustað, vinnutíma og viljanum til að taka ábyrgð, og það að Jóna hafi 5 þús krónum minna í mánaðarlaun en Siggi á vinnustað X segir ekkert um aðstæður Nönnu á vinnustað Y. Gildir þá einu hver er feitur, lágvaxinn eða telst til myndarlegra einstaklinga.

Geir Ágústsson kl. 21:08

26. mars 2007

Hvenær er þvingun réttlætanleg?

Ef það er eitthvað sem fólk hefur almennt yndi og ánægju af í stjórnmálaumræðu þá er það að henda þykkum skýrslum og tölfræðiúttektum á pólitíska andstæðinga sína og sýna þar með og „sanna“ að ákveðið ástand ríki, sem ýmist ber að fagna eða blása til sóknar gegn. Sumir telja sig hafa safnað að sér nægjanlegum gögnum til að réttlæta ríkisrekna árás á hinn frjálsa markað í nafni gróðurhúsaáhrifa af mannavöldum. Sumir telja sig hafa undir höndum nægilega mikið magn af gögnum og gagnaúrvinnslum til að geta krafist aukins efnahagslegs frelsis og fyrirferðarminna ríkisvalds. Uppáhaldshópurinn minn er svo sá sem telur sig hafa tekist að mæla nægjanlega mikinn launamun á milli hópanna Konur og Karlar til að nú megi siga hinu opinbera á launaávísanir og ráðningar einkafyrirtækja, að sjálfsögðu í nafni jafnréttis og réttlætis.

Hvernig stendur á þessari tölfræðiáráttu? Persónulega finnst mér gaman að sjá súlurit eftir vitra menn og spekinga sem sýna, miðað við sína meðhöndlun á gögnunum, að takmarkað ríkisvald, lágir skattar og hverfandi viðskiptahindranir séu allt í senn þess valdandi að líf lengjast og lífsgæði rjúka upp. Mér finnst leiðinlegt að sjá menn bera saman súlurit af hitastigsbreytingum og losun einhverra lofttegunda yfir seinustu 40 ár og álykta sem svo að nú þurfi að hella sandi í tannhjól markaðsvélarinnar. Hins vegar, og þegar allt kemur til alls, þá sannar tölfræði af þessu tagi ekki nokkurn skapaðan hlut út af fyrir sig. Henni þurfa að fylgja rök sem standast skoðun ein og sér, og tölfræðin kemur svo sem þæginleg viðbót við þau rök sem halda vatni.

Nú er ég af þeirri tegund einstaklinga að vera afskaplega sannfærður um réttlætisrökin bak við sjálfseignarrétt einstaklingsins, og þar með rétt einstaklingsins til að nýta líkama sinn, tíma og orku til að afla sér eigna sem hann má síðan ráðstafa af eigin geðþótta rétt eins og líkama sínum. Mig varðar því í raun litlu hvað tölfræðirannsóknir segja um tímakaup á hverja einingu tiltekins kynfæris samanborið við aðra tegund kynfæris eða hvort brennsla á lögmætt aðkeypta bensínlíter mínum, með samþykki landareiganda, leiðir til einhvers eða einskis. Tölfræði er í mínum huga ekki nægjanleg til að hópur manna geti ráðist að mér og sagt mér fyrir verkum í nafni dularfulla fræðiheita. Þetta gildir almennt, hvort sem fræðin kallast nasísk, marxísk eða sósíaldemókratísk.

Þvingun réttlætist ekki með tölfræði og götóttum rökum um allra hag, ókosti einstaklingsframtaks og kosti miðlægrar stjórnunar frá skrifstofum ríkisvaldsins. Á meðan ekki hefur tekist að sannfæra mig um að ég sé eign annars (eða annarra) en sjálfs míns, þá er enda lítið hægt að gera til að breyta því. Hvenær er þá þvingun réttlætanleg? Svarið er ekki: Þegar tölfræðin segir það.

Geir Ágústsson kl. 15:51

19. mars 2007

Málþófshótun kæfði áfengisfrumvarp

Enn og aftur sýnir Vinstrihreyfingin - grænt framboð forsjárhyggjuklærnar. Vísir.is segir svo frá:

Frumvarp, sem hefði heimilað sölu léttvíns og bjórs í matvöruverslunum, var hársbreidd frá því að ná í gegn. Allsherjarnefnd Alþingis hafði samþykkt málið en áður en kom að lokaafgreiðslu í gær var því kippt út af dagskrá af ótta við málþóf. Fjórtán þingmenn stóðu að frumvarpinu en fyrsti flutningsmaður var Guðlaugur Þór Þórðarson. Samkvæmt því skyldi einokun Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins verða afnumin á sölu áfengis með vínandastyrk 22 prósent eða minna.

Allsherjarnefnd Alþingis lagði til í fyrradag að frumvarpið yrði samþykkt en venjan er að mál sem ná svo langt verði að lögum. Vinstri grænir lögðust hins vegar gegn málinu og á fundi þingflokksformanna gaf Ögmundur Jónasson til kynna að það myndi kosta geysimikla umræðu ef menn reyndu að ná því í gegn. Málinu var því kippt út af dagskrá.

Þótt auðvitað sé dapurlegt að sjá meirihluta þingheims bugast undan rósi skreyddri málþófshótun er hitt ljóst að þarna vann forræðishyggjan enn einn sigur á Íslandi. Löglega afgreitt frumvarp, komið í vel á veg á leið sinni í gegnum þingumræðu og vantaði bara herslumuninn upp á að yrði að lögum, dó í gær. Hið makalausa og mikið notaða uppátæki íslenskra vinstrimanna (fyrst og fremst), málþófið, lá í loftinu. Fulltrúalýðræðið, sem vissulega hefur sýna galla, var virt að vettugi og lagabreytingin góða, sem eingöngu snérist um það að treysta öðrum en ríkisstarfsmönnum fyrir sölu á löglegum neysluvarningi, féll til jarðar.

Þetta eru dapurlegir málavextir. Vinstri-grænir sýndu enn og aftur í verki að þeir eru forræðishyggjupostular sama hvað þeir annars segja um sjálfa sig. Sömu menn og nánast boðuðu borgarastyrjöld á Íslandi ef bjórsala yrði leyfð rísa nú upp enn á ný og hóta þingheimi ef hann vogar sér að leyfa Íslendingum að versla með bjór og léttvín utan ríkisverslananna.

Hvernig ætli ungt fólk af vinstrivængnum bregðist við þessu? Líklega verða viðbrögðin á tvo vegu: Alger þögn um málið, eða reiðipredikanir um hvað Íslendingar, aðrir en pistlahöfundar, eru miklir óvitar sem kunna ekkert með áfengi að fara.

Málþófshótun kæfði áfengisfrumvarp. Vinstri-grænir kæfðu framgang einstaklingsfrelsis á Íslandi, aftur!

Geir Ágústsson kl. 18:26

15. mars 2007

Er mannkynið að stuðla að hitnun Jarðar?

Oft er það þannig að ef eitthvað er endurtekið nógu oft þá verður það að almennt viðteknum sannleika í einhverjum skilningi. Margir halda því til dæmis fram að til að skapa veltu í samfélagi sé nóg fyrir ríkið að skuldsetja sig og borga mönnum fyrir að grafa skurði og fylla upp í þá aftur. Aðrir halda því fram að til að tryggja gott heilbrigði fólks sé nóg að skattpína það og dæla afrakstrinum í ríkisrekið heilbrigðiskerfi. Enn aðrir trúa því að launamunur sé ekki eitthvað sem mælist á milli einstaklinga, heldur á milli hópa einstaklinga sem hafa hvor sína tegund kynfæra.

Ein lífseigasta endurtekning okkar tíma, og sú sem hvað mesta athygli hefur fengið á seinni árum, er sú að losun mannkyns á koltvísýringi í andrúmsloftið sé að valda breytingum á loftslagi Jarðar. Margir halda því meira að segja fram að endurtekningin sé orðin nógu algeng til að hana megi kalla almennt viðtekin sannindi. Þótt ekki sé það hlutverk stjórnmálaheimspekinnar að skera úr um flókin vísindaleg viðfangsefni er ljóst að umræðan um áhrif mannsins á loftslag Jarðar er komin fjarri því að flokkast til vísindalegrar umræðu. Umræðan er þess í stað orðin harðpólitísk og byrjuð að snúast um það hvort ríkið eigi í auknum mæli að seilast inn á hinn frjálsa markað eða ekki, að þessu sinni í nafni loftslagsbreytinga.

Í veikri viðleitni til að veita pólitíska, og jafnframt vísindalega andstöðu við ásækni ríkisvaldins á hinn frjálsa markað langar mig að benda á litla heimildamynd sem birtist í bresku sjónvarpi og á erindi við alla sem hafa áhuga á málefnum loftslagsbreytinga í víðum skilningi. Myndin heitir "The Great Global Warming Swindle" og tekur mjög gagnrýna afstöðu gegn hinu síendurtekna og útbreidda viðhorfi um meint áhrif mannsins á breytingar í hitastigi á yfirborði Jarðar. Ég vona að sem flestir horfi á og að áhorfendur muni a.m.k. hugleiða afstöðu sína til margs af því sem fyllir daglega síður dagblaða og fréttatíma og leiðir að því rök að mannkynið eigi að senda lífskjör sín til fortíðar í nafni fyrirbæris sem svo lítið er vitað um, en þó eitthvað.

Njótið vel!

Geir Ágústsson kl. 22:00

12. mars 2007

...er vegurinn heim

Nú eru uppi hugmyndir um lagningu vegar yfir Kjöl, svokallaðs Norðurvegar, og er búið að smíða arðsemismat og mjög ákveðnar tillögur komnar að vegstæði. Með þessum vegi mun leiðin milli Akureyrar og Reykjavíkur styttast um nærri 50km og leiðin Gullfoss-Akureyri verða aðeins 218km eða um 230km styttri en í dag. En með þessari umræðu varð aftur til gamalkunn skipting þjóðarinnar í hina „umhverfissinnuðu“ og „framfarasinnuðu“. (#)

Vel mælt og því miður er ekki hægt að búast við öðru en að þessi orð rætist.

Hvað ætli ríkisvaldið þurfi að gefa sjálfu sér mikið land til að réttlæta kostnað við lagningu á veg sem þessum? Hvað ætli bensínskattar þurfi að gefa mikið af sér til að standa undir ofsaframkvæmdum sem þessum? Hvað ætli ríkisvaldið grípi oft til heimilda sinna um þjóðnýtingu lands (gegn bótagreiðslum) svo vegstæði liggi sem best? Hvað ætli þurfi að telja saman marga sparaða farþegakílómetra til að búa til nógu sannfærandi tölur um „þjóðhagslega hagkvæmni“ fjárfestingarinnar?

Málið er að enginn veit hvort kostnaðurinn við þessa framkvæmd er of mikill eða lítill til að réttlæta framkvæmdina. Ástæða þess er sú að ríkisvaldið situr á landareignum sem það verðsetur ekki nema upp að því marki að pólitískum markmiðum megi ná, og getur nokkurn veginn eftir hentisemi hirt þær eignir (gegn gjaldi) sem það situr ekki á í dag. Af hreinum efnahagsástæðum hafa því ekki verið færð rök fyrir þessari ríkisframkvæmd eins og raunin er oft þegar skattheimtandi landsbyggðarstjórnmálamenn eru í kosningaham.

En snýst málið þá bara um peninga? Hvað með fugla og fiska, mosa og meindýr, refi og rjúpur sem þurfa að finna sér ný búsvæði sem afleiðing af risavöxnum vegaframkvæmdum á hálendinu? Um svoleiðis lagað er erfitt að mæla fyrir munn allra þeirra landareigenda sem verða fyrir áhrifum af framkvæmdum ríkisins. Þeir hljóta sjálfir að vega og meta það hvort ferðamenn í fuglaskoðun eða ökumenn í eldsneytisleit séu æskilegri gestir. Land er eign, og eigendur eiga ekki að vera undir náð og miskunn reykvískra kaffihúsaspekinga settir.

Vandamálið er ekki framkvæmdin sem slík. Vandamálið er að þegar framkvæmdaraðili er ekki háður arðsemi, tillitssemi, frjálsum samningum, samkeppni og markaðsverði á aðföngum og auðum sandi, og á ekki á hættu að verða gjaldþrota á meðan skattheimtan skilar sínu, þá mun framkvæmdargleði viðkomandi alltaf lenda á milli tannanna á fólki.

Ríkið mun vafalaust hrinda Norðurvegi í framkvæmd rétt eins og það hrinti Kárahnjúkavirkjun, tónlistarhöll Reykjavíkur og fisk- og loðdýraeldisbúum af stað á sínum tíma, ef pólitískt andrúmsloft leyfir. Óbyggðaunnendur munu ekki geta keypt fyrirhugað vegstæði og haldið því veglausu því ríkið mun ekki selja. Sandskoðarar munu ekki geta talað fyrir hönd „þjóðarinnar“ á meðan þjóðin fær ekki tækifæri til að slá saman nokkrum krónum og taka valdið af ríkinu með landkaupum. Hávær umræða mun fara fram milli þeirra sem vilja að ríkið eigi allt en geri ekkert, og þeirra sem vilja að ríkið eigi sem fæst en geri sem mest.

Geir Ágústsson kl. 16:17

6. mars 2007

Tvær leiðir að sama marki

Spurt er:
Hvernig er auðveldast að tryggja að land sé ekki nýtt til stóriðju eða sem lónstæði eða undir virkjunarmannvirki?

Möguleikar:

1. Skrifa harðorðar blaðagreinar, úthrópa þá sem hafa aðrar hugmyndir um nýtingu landsins, biðla til stjórnmálamanna, beita hópþrýstingi, hlekkja sig við vinnuvélar, stunda skemmdarverk á verkfræðistofum og uppnefna aðra umhverfissóða og afturhaldssinnaða iðnaðarsinna. Halda því jafnframt fram að ríkið eigi að standa í umsýslu lands og eiga hlutafé í orkufyrirtækjum.
2. Kaupa landið, t.d. í samstarfi við stóra hópa einstaklinga sem hafa sömu hugmyndir um nýtingu þess og þú, og afþakka öll bónorð um virkjunarframkvæmdir og mannvirkjasmíði á því.

Dæmi hver fyrir sig hvor leiðin er vænlegri til árangurs.

Geir Ágústsson kl. 17:21

3. mars 2007

Boð og bönn lengja líf!

Mér finnst eftirfarandi texti eiga heima víðar en á síðu forræðishyggjumannanna á Múrnum:

„Rök“ þeirra sem vilja gera okkur að meiri gosþömburum eru gamalkunn: Þeir sem vilja standa vörð um lýðheilsusjónarmið eru sakaðir um forræðishyggju. Og vissulega má kalla þetta forræðishyggju. Það er líka forræðishyggja að banna vímuefni, áfengisauglýsingar og takmarka sölu áfengis. Það er forræðishyggja að beita kröftum hins opinberra til að auka meðalævilíkur Íslendinga. Þessi forræðishyggja hefur tvöfaldað meðalævilíkur Íslendinga á rúmlega einni öld. Þess vegna höfum við opinbert heilbrigðiskerfi og stofnanir eins og Lýðheilsustöð.

Nú er bara að ákveða hvað á að banna næst til að þrýsta meðalævilíkum Íslendinga upp í 140 ár! Ég leyfi mér að stinga upp á banni gegn feitmeti, hreyfingarleysi og hinum hættulegu, agnalosandi ljósritunarvélum.

Geir Ágústsson kl. 12:13