Lausnin sem aldrei heyrist: Frelsi
Sé ætlunin virkilega sú að tryggja betri nýtingu umferðarmannvirkja (sem nú eru étin upp af nagladekkjum og troðfull af einkabílum með einum til tveimur farþegum) er lausnin auðvitað augljós: Selja þau, afnema skatta á eldsneyti og láta markaðinn um að stýra framboði og eftirspurn.

Nú fussa vinstrimenn og segja að þetta sé vond hugmynd af því þá muni þeir fátæku ekki geta keyrt og öryggi í umferðinni yrði fórnað á bálköst græðgisaflanna ógurlegu, en svoleiðis tali má vísa á bug í nokkrum orðum.

Goðsagnir einkavæddra vega
Í fyrsta lagi hefur enginn vegaeigandi hagsmuni af röð umferðarslysa á vegastrimli sínum. Slíkt hækkar tryggingakostnað, eykur viðhaldskostnað, fælir ökumenn frá og er einfaldlega að öllu leyti slæmur rekstur. Einkaeigendur vega, þar sem þá er að finna, setja hraðatakmörk á eign sinni til að tryggja að enginn fari sér að voða, en vilja jafnframt að umferðin gangi sem greiðlegast fyrir sig.

Í öðru lagi hefur greiðsla gegn gjaldi letjandi áhrif á sóun, ofnýtingu og slæma umgengni. Hópferðarbílar (sem skila hagnaði, en ekki útgjöldum fyrir skattgreiðendur) yrðu mun algengari sjón enda mjög augljós hvati af því að slá sér saman með öðrum farþegum sem eru á sömu leið þegar kostnaðurinn við hverja ökuferð sést skýrt í krónum og aurum við upphaf hennar eða lok. Í dag lítur fólk svo á að himinháir bensínskattar veiti opið skotleyfi á sérhvern vegkafla, hvenær sem er sólarhrings, sama hvað gengur á. Skorti á vegplássi á að mæta með stærri umferðarmannvirkjum. Löngum röðum á ljósum á að mæta með fleiri hæðum af vegum. Þetta eru taldar sjálfsagðar kröfur enda búið að borga fyrir vegaaðgengið með bensínkaupunum, en plássið skortir! Í dag er enginn hvati né vilji til að rotta sig saman með öðrum á háannatímum þótt sérhver maður sjái að umferðartafir valda sóun á þúsundum vinnastunda á hverri mínútu. Gjaldtaka af vegaaðgengi myndi gjörbreyta þessu ástandi.

Í þriðja lagi eru það einmitt þeir með lægstu tekjurnar sem ættu að krefjast þess að greitt sé fyrir notkun af vegkafla en ekki bara fyrir aðgengi að öllu kerfinu. Þungir jeppar ríka fólksins, sem þar að auki eru oft búnir vel negldum dekkjum, éta beinlínis upp göturnar og auka þannig heildarkostnað við rekstur og viðhald vegakerfisins til muna. Litlir og sparneytnir einkabílar tekjulága fólksins hafa ekki nándar nærri því sömu afleiðingar, og yrðu sennilega verðlaunaðir af einkaaðilum í vegarekstri fyrir það. Himinháir bensínskattar sem renna að miklu leyti í malbik undir nagladekkjaða risabíla yrðu að mjög hógværri gjaldtöku fyrir smábílaeigendurnar sem afleiðing af minni og slitminni notkun.

Hvernig á að græða á rekstri vegar?
Ef einhver ætlar að halda því fram að einkaaðilar muni á einhvern hátt loka á aðgengi, okra í skjóli góðs vegstæðis eða á einhvern hátt haga sér eins og smákóngar þá má hinn sami hugsa sig tvisvar um. Eigandi reksturs sem krefst viðskiptavina fer ekki vísvitandi að grafa undan tekjuöflun sinni. Einkaaðili mun rukka hátt verð fyrir notkun á tímum mikillar eftirspurningar, og lágt á öðrum tímum. Ef þúsundir manna ætla sér að nota sama vegkaflann á sama tíma verða þeir að greiða uppsett verð eða finna leiðir til að lækka það á hvern farþega. Ef vegaeigandi hyggur sér gott til glóðarinnar og hækkar verð umfram það sem gengur og gerist í kringum hann munu ferðalangar einfaldlega finna leið framhjá vegræmu hans, eða flýja út úr því svæði sem vegræman veitir aðgengi að, eða hreinlega kaupa vegræmuna og verðleggja aðgengi að henni upp á nýtt. Hvort er til dæmis líklegri staða: Að einkaaðili muni reyna fjölga búðum og ferðalöngum á einkavæddum Laugarvegi, eða kreista það litla blóð sem enn er að hafa úr verslunarrekstri í götunni í dag?

Enginn frasi
Þeir sem hafa áhyggjur af troðnum vegum og mikilli mengun vegna umferðar og vilja að fleiri sitji saman í bíl eða hjóli þar sem það er boðlegt ættu að taka einkavæðingu vegakerfisins opnum örmum. Hún leysir vandamálin sem sérfræðingar Reykjavíkuborgar hafa svo miklar áhyggjur af og gefur önnum köfnum stjórnmálamönnum meira ráðrúm til að sinna öðrum verkefnum sínum af enn meiri kostgæfni en þeir hafa möguleika á í dag.