« Brot á lögum, mannréttindum og persónufrelsi | Aðalsíða | Launamunur og hvað með það? »

6. febrúar 2007

Eru Norðurlöndin fátæk?

Eitt af því sem íbúar Skandinavíu eiga erfitt með að kyngja er að miðað við Bandaríkjamenn þá eru þeir fátækir. Noregur, Danmörk og Svíþjóð væru meðal fátækustu ríkja Bandaríkjanna væru þau bandarísk ríki. Meira að segja núna, í fjarveru tengla á heimildir og rannsóknir máli mínu til stuðnings, eru margir sem lesa þetta tortryggnir á fullyrðingar mínar.

Evrópubúar eru samt ekki að baki dottnir þótt svona niðurstöður séu dregnar fram í dagsljósið. Þeir hrósa sér fyrir hærri framleiðni í Evrópu en í Bandaríkjunum og geta í sjálfu sér gert það með réttu. Ástæðurnar eru m.a. þær að í Evrópu er fólki borgað fyrir að sitja heima frekar en að taka að sér láglaunastörf sem skila litlum verðmætum, og láglaunastörfin eru send til fátækra ríkja og út úr skrifræði og skattpíningu Evrópu þar sem þau standast enga samkeppni.

Evrópubúar halda einnig ranglega að þeir búi við betra heilbrigðiskerfi en Bandaríkjamenn og benda á að margir Bandaríkjamenn eru ótryggðir, auk þess sem fátækir búi ekki við neina heilbrigðistryggingu. Þetta er að hluta til rétt en einnig að hluta til rangt. Að jafnaði eru biðtímar styttri í bandaríska kerfinu, tækjabúnaður betri, viðtalstímar við lækni lengri og lífslíkur sjúklinga með banvæna sjúkdóma betri. Stór hópur hinna ótryggðu í bandaríska kerfinu er það vegna þess að þar skikka lögin oft atvinnurekendur til að fjármagna sjúkratryggingar, en þökk sé meiri sveigjanleika í bandaríska hagkerfinu en þeim sem Evrópubúar búa við eru þeir margir sem aldrei eru ótryggðir í lengur en nokkra mánuði. Hér skal ekki eytt fleiri orðum í bandaríska heilbrigðsikerfið en bara bent á að margar hugmyndir Evrópubúa um það eru ekki byggðar á sérstaklega traustum grunni, og jafnframt tekið undir þá skoðun margra að fjölmargt í bandaríska kerfinu verður seint flokkað til fyrirmyndar (enda ríkisafskipti af því gríðarleg).

Hvað þá með meintan sóðaskap Bandaríkjanna þegar kemur að umhverfismálum? Margir Evrópubúar halda að sú ákvörðun fyrrum Bandaríkjaforseta, Bills Clintons, auk varaforseta hans, Als Gore, og síðar núverandi Bandaríkjaforseta, George W. Bush, um að taka ekki upp Kyoto-sáttmálann sé til merkis um slæma umhverfisvitund. Bandaríkjamenn blása vissulega meiri koltvísýring í andrúmsloftið en nokkurt annað ríki og keyra um á stórum bílum á breiðum hraðbrautum. Sú mynd sem Evrópubúar hafa af umhverfismálum í Bandaríkjunum er engu að síður mjög skekkt. Bandaríkin munu vera langt á undan Evrópubúum að komast á það stig iðnvæðingar að geta aukið hagvöxt og fólksfjölda án þess að útblástur á mann aukist, og dragist jafnvel saman í heildina þótt hagkerfi og mannfjöldi vaxi. Evrópubúar eru að berjast við mjög hóflegan hagvöxt og hæga fólksfjölgun en samt að auka heildarútblástur sinn á koltvísýring. Hvernig stendur á því? Ætli ástæðan sé sú að annar aðilinn einblínir á tækniþróun og bætta nýtingu orkunnar á meðan hinn leggur áherslu á takmarkanir, skattlagningu og handstýringu ríkisvaldsins á mörgum þáttu samfélags og hagkerfis?

Ekki ætla ég að gerast talsmaður þess að fórna velferð manna á altari græningja eða titla mig sérstakan talsmann Bandaríkjanna á Íslandi. Ég er hins vegar undrandi á þeim skorti á gagnrýni sem margir sýna þegar þeir lesa og heyra um Bandaríkin, svona næstum því eins og það þurfi að réttlæta að Evrópuríkin dragist aftur úr í lífsgæðum og velferð í stað þess að spurja sig af hverju það er að gerast.

Geir Ágústsson kl. 16:03