« Umhverfið og frjálshyggjan | Aðalsíða | Senn líður að kosningum, því miður »

20. desember 2006

Ójöfnuður og fátækt

Umræðan um fátækt á Íslandi er byrjuð enn eina ferðina. Hún er í sjálfu sér ágæt og jafnvel þörf og sumum finnst hollt fyrir sálina að benda á að sumir hafa það meira skítt en aðrir. Öll fræðin á bak við þessa umræðu eru hins vegar meingölluð og ganga út á að efnahagslegur ójöfnuður sé út af fyrir sig merki um fátækt. Svo er ekki.

Mælikvarði fátæktar sem íbúar ríkra landa nota til að auka tölfræðilega fátækt innan eigin landamæra gengur út á að reikna út svokölluð meðallaun allra landsmanna og telja svo þá sem eru undir þeim mörkum, eða ákveðið langt undir þeim mörkum. Þessi mælikvarði hefur ókost sem má orða á tvo vegui:
1. Fátækt eyðist aldrei á meðan einhverjir hafa hærri tekjur en aðrir.
2. Fátækt eyðist aðeins ef tekjur allra eru nákvæmlega þær sömu.
Sjálf upphæð teknanna er sett til hliðar. Sjálf lífsskilyrði þeirra sem flokkast fátækir eru lítið rædd. Áherslan er lögð á efnahagslega ójöfnuðinn og látið í það skína að það að einstaklingur A hafi hærri tekjur en einstaklingu B þýði að B sé fátækur og A efnaður.

Efnahagslegur ójöfnuður hefur aukist á seinustu árum á Íslandi, en hið sama má segja um kaupmátt þeirra sem lægstar hafa tekjurnar. Hið fyrrnefnda þýðir að íslenskt hagkerfi býður upp á möguleika til að byggja upp stöndugan rekstur og greiða há laun fyrir mikla verðmætasköpun. Hið síðarnefnda þýðir að þeir tekjulægstu hafa getað bætt lífsskilyrði sín til muna og leyft sér sífellt meira.

Að öllu jöfnu þýðir aukinn ójöfnuður því ekki að fátækt hafi aukist eða staðið í stað á Íslandi, heldur minnkað. Hin mikla áhersla á hlutfallslegar tekjur eins hóps miðað við annan er eingöngu til þess gerð að draga athyglina frá þeim sem þurfa svo sannarlega á aðstoð að halda. Er málstaður jafnaðarmannaa virkilega mikilvægari en það?

Geir Ágústsson kl. 21:57