Sá sem hefur hæst veit allajafna minnst
Þeir sem spangóla daginn út og daginn inn um hvað þessir og hinir fá í laun eiga í næstum því öllum tilvikum eitt sameiginlegt: Þeir eru ekki að reka fyrirtæki eða sjá um launaviðtöl við starfsmenn fyrirtækis fyrir hönd stjórnenda. Með öðrum orðum: Þeir sem hafa hvað hæst um skoðanir sínar á því hvað aðrir greiða öðrum í laun eru allajafna þeir sem hafa hvað veikastar forsendur fyrir skoðunum sínum. Auðvitað getur hver sem er básúnað álit sitt um hvað sem er, en þegar orðræðan snýst um stjórnmál og aðkomu hins óhagganlega ríkisvalds þá er ekki um hefðbundin skoðanaskipti að ræða lengur heldur viljann til að knýja á ákveðnu fyrirkomulagi í gegnum lög, reglur, lögreglu og dómstóla. Reynt er að þvinga meirihlutann til að kúga minnihlutann. Reynt er að láta eigendur og stjórnendur fyrirtækja hlýða pólitískri rétthugsun eins og hún kemur fram í skoðanakönnunum og rannsóknum sem aftur eru kynntar með pólitískt litaðri túlkun á niðurstöðunum.

Sá sem rekur fyrirtækið þegir þunnu hljóði
En á meðan opinberir starfsmenn í fræðimannastöðum hafa hátt um launastefnur einkafyrirtækja þá láta íslenskir fyrirtækjaeigendur eins og ekkert sé og þegja þunnu hljóði. Þeir gera það sennilega af tveimur ástæðum: 1) Þeir vita að á meðan þeir borga starfsmönnum sínum nægilega mikið til að halda í þá þá skiptir engu máli hvað bókmenntafræðingum finnst um launastefnu þeirra. 2) Með því að mótmæla pólitískum rétttrúnaði á opinberum vettvangi er auðvelt að fá á sig ímynd vonda kallsins sem heldur í aurinn og skiptir starfsmönnum í launaflokka eftir kynferði.

Þögn íslenskra fyrirtækjaeigenda er því skiljanleg en hana má samt harma. Á meðan enginn með réttar forsendur mótmælir hinum pólitíska rétttrúnaði er lítil von til þess að hann sé blásinn af eins og lélegur sjónvarpsþáttur. Á undanförnum misserum hefur vinstrimönnum og öðrum sem vilja skipta fólki upp í kynfærabera frekar en einstaklinga tekist að fá hverja löggjöfina af fætur annarri samþykkta á hinu háa Alþingi. Löggjöfin er nú orðin svo slæm að fyrirtæki þurfa að hafa fólk á launaskrá sem gerir ekkert nema agnúast út í launastefnu atvinnurekenda sinna og skrifa skýrslur til jafnréttisnefnda hins opinbera. Fyrirtæki geta ekki samið við starfsfólk sitt um kaup og kjör lengur án þess að eiga á hættu að opinberir starfsmenn geri húsrannsókn, grafi upp eitthvað sem er ekki í anda jafnréttislöggjafarinnar og stefni viðkomandi fyrirtæki fyrir lögbrot.

Þögn atvinnurekenda er skiljanleg en hún er fjarri því að vera örugg leið til að fá frið til að reka fyrirtæki sitt vel og laða til sín hæft starfsfólk.

Launþegar þegja
Launþegar þegja einnig þunnu hljóði. Karlmenn hafa slæmt samviskubit yfir því að „mælast“ launhærri í könnunum en kvenfólk og halda því kjafti. Kvenfólk er ánægt með þá athygli sem það sem kynfæraberar fær, því e.t.v. getur hún leitt til hærri launa í fyrirsjáanlegri framtíð án nokkurar fyrirhafnar.

Þögn íslenskra launþega er því skiljanleg en hana má samt harma. Launþegar verða að gera sér grein fyrir því að þeir eru ekki án tengsla við rekstur fyrirtækjanna sem þeir starfa fyrir. Ef fyrirtæki eru neydd til að greiða laun eftir tilskipunum frá Alþingi er ljóst að eitt gerist: Atvinnurekendur þurfa að finna nýjar leiðir til að skipuleggja launastefnu þannig að hún sé að smekk yfirvalda frekar en að smekk hluthafa. Með því að flokka starfsmenn í kynfærabera frekar en einstaklinga er ljóst að launagreiðslur fara ekki lengur eftir framleiðni, verðmætasköpun vinnu, reynslu, þekkingu og mikilvægi starfsmanna (að smekk hvers atvinnurekanda fyrir sig) heldur einhverju allt öðru sem kemur rekstri fyrirtækja ekkert við.

Þeir fyrstu sem fá reisupassann þegar fyrirtæki eru þvinguð út í ákveðin útgjöld eru þeir með minnstu reynsluna eða þeir sem standa höllum fæti á atvinnumarkaðinum af einhverjum ástæðum. Með því að skerða möguleika og herða að rekstri, með lögum og reglum í nafni fjölgunar á ákveðnum tegundum kynfæra í ákveðnum upphæðaflokkum útgreiddra launa, er verið að fórna sumum á bál annarra.

Þögn launþega er skiljanleg en hún er ekki skynsöm ef launþegar hafa í raun áhuga á kjarabótum til lengri tíma litið. Kynfærafókusinn er skammtímalausn fyrir örfáa á kostnað allra til lengri tíma litið.

Við erum öll á sama báti: Markaðsbátnum
Í það heila litið er punkturinn þessi: Engum er, til lengri tíma litið, gerður greiði með því að kljúfa markaðinn upp í aðskilda hópa, hver með sína einangruðu sérhagsmuni, húðlit, trúarbrögð, uppruna eða kynfæri. Konur og karlar eru bæði vinnuafl á hinum frjálsa markaði. Atvinnurekendur og launþegar eru samstarfsaðilar, ekki óvinir eða keppinautar. Velgengni eins hjálpar öðrum að ganga vel líka. Ef skórinn er hertur á fæti eins þá hægist á gangverki markaðarins og samfélagsins sem aftur kemur niður á öllum öðrum líka.

Launastefnur fyrirtækja eiga ekki að skrifast af aðilum utan fyrirtækjanna, þ.m.t. Alþingi og jafnréttisráðum- og nefndum hins opinbera. Hættan við það er sú að aðilar með vitlausar forsendur, ónæga þekkingu, ótengdan reynsluheim og pólitískar og órekstrartengdar hvatir taki vitlausar ákvarðanir fyrir alla, sem, þegar til lengri tíma er litið, munu koma sér öllum illa. Líka bókmenntafræðingum á launaskrá hins opinbera.