« október 2006 | Aðalsíða | desember 2006 »

27. nóvember 2006

Veitum fé til þarfs málefnis!

Kosningar eru í nánd og kosningaloforðin byrjuð að heyrast víða. Yfirleitt snúast þau um að ráðstafa tiltekinni upphæð fé skattgreiðenda í ákveðin brýn og nauðsynleg verkefni, svo sem fleiri brúar- og íþróttamannvirkjabyggingar á vegum hins opinbera eða hærri félagslegar bætur fyrir þá sem eiga börn eða hafa náð ákveðnum aldri. Sumir heimta einnig að ýmsar opinberar stofnanir, t.d. þær sem handstýra samkeppni á Íslandi, fái aukið fjármagn úr vösum skattgreiðenda enda ekki von til þess að slíkar stofnanir bjóði upp á þjónustu sem einhver er tilbúinn að greiða fyrir af fúsum og frjálsum vilja.

Gott og vel, stjórnmálamenn lofa að láta okkur fjármagna hin og þessi gæluverkefni sín í von um að uppskera fleiri atkvæði í kosningum. Við það er ekkert skrýtið, því miður. Það sem verra er að stjórnmálamenn segjast vera lofa fyrir hönd eða í nafni kjósenda. Þeir segjast vera hlusta á kröfur skjólstæðinga sinna og sjá til þess að þeim verði sinnt. Þetta er alrangt. Ef raunverulegur vilji kjósenda stendur til að byggja brú frá einum árbakka til annars þá er einfaldlega komið framboð sem markaðurinn sé um að sinna, séu kjósendurnir á annað borð tilbúnir að láta seðla fylgja orði. Hafi kjósendur engan áhuga á tiltekinni brú, eða hafi engan áhuga á að bakka upp kröfur sínar á eigin verðleikum, þá verður engin brú byggð.

Hið sama má segja öll önnur verkefni sem stjórnmálamenn lofa að leysa. Vill einhver styðja við barnafólk? Ef svo er þá er ríkinu í lófa lagt að afnema skatta sem renna til greiðslu barnabóta og leyfa þeim sem vilja að styðja við barnafólk. Ef stjórnmálamennirnir eru bara að gaspra, og í raun og veru hafi enginn áhuga á að styðja við barnafólk, þá mun það einfaldlega sýna sig. Að fullyrða fyrir hönd skattgreiðenda á meðan skattgreiðendur fá ekkert um málið að segja er hræsni og yfirgangur.

Hreinskilinn stjórnmálamaður segir hreint út að hann trúi ekki að neinn vilji styðja við barnafólk og þess vegna þurfi að fjármagna barnabætur með nauðungargjöldum - sköttum. Hann segir einnig að fólk sé of vitlaust til að tryggja sig gegn heilsubresti, of eigingjarnt til að styðja þá sem lenda í skakkaföllum í lífinu og of miklir óvitar til að ákveða hvar vegstæði eiga að liggja. Þess vegna þurfi opinbera embættismenn og stjórnmálamenn til að innheimta nauðungargjöld og ákveða hvað þarf gera til að aðstoða vitlausan múginn í lífsbaráttunni.

Geir Ágústsson kl. 16:56

23. nóvember 2006

Eddan og aulahrollurinn

Aulahrollur er tiltölulega nýlegt hugtak varðandi þá tilfinningu sem skapast við að horfa upp á aðra gera sig að fífli. Sjaldgæft er að upplifa slíkt þegar horft er á leikið efni en þó má sem gott dæmi taka hinn frábæra´sjónvarpsþátt The Office sem sýndur er á Skjá einum í kvöld.

Í gærkvöld varð ég fyrir því að horfa á endursýningu Edduverðlaunanan 2006 á RÚV. Við áhorfið fann ég fyrir óvæntum aulahrolli þegar í ljós kom að annar hver maður sem hleypt var að hljóðnemanum sá ástæðu til að klappa eða skála fyrir ríkisstjórninni fyrir að taka enn meiri peninga af skattborgurunum og afhenda þá kvikmyndaiðlnaðnum en áður hefur þekkst. Var þetta sérlega vandræðalegt. Sérstaklega þegar horft er til þess að undanfarin ár hefur þessi sama ráðstefna snúist um að agnúast út í stjórnvöld fyrir að láta skattgreiðendur í friði hvað þetta varðar.

Það allra vandræðalegasta af þessu öllu var síðan innlegg Magnúsar Scheving. Hann, þessi milljarðamaður, vildi að miklu meiri peningar færu í þennan geira afþreyingariðnaðarins. Ekki tilkynnti Magnús þó um að hann hefði ákveðið að leggja brot af sínum milljörðum í sjóð til að styrkja þetta áhugamál sitt. Magnús hvatti ríkisvaldið til að þjarma enn meira að launþegum þessa lands með opinberum styrkjum fjármögnuðum af þeim.

Og allir stóðu upp og klöppuðu...

Oddgeir Einarsson kl. 14:42

Stjórnmálaflokkar slá um sig virki

Frjálshyggjufélagið sendi nýlega frá sér ályktun þar sem m.a. segir:

Hækkun á framlagi ríkisins til flokka veikir lýðræðið því það gefur sitjandi flokkum enn meira forskot á þá hópa fólks sem gætu viljað bjóða sig fram til þings.

Þarna er frekar hóflega tekið til orða. Raunveruleikinn er töluvert svartari. Í fyrsta lagi er reynt að loka á fjárframlög frá einstaklingum og einkafyrirtækjum, sem oftar en ekki er stór tekjulind fyrir stjórnmálaflokka, og hlutfallslega stærri eftir því sem flokkurinn er minni. Í öðru lagi er núverandi stjórnmálaflokkum á Alþingi tryggðar enn hærri lögbundnar greiðslur úr vösum skattgreiðenda en nú er raunin.

Í raun vantar bara að reka seinasta naglann í líkkistu endurnýjunar í íslenskum stjórnmálum: Að banna stofnun og starfsemi nýrra stjórnmálaflokka. Slíkar eru hindranirnar sem nú er verið að leggja að í raun væri bara um formsatriði að ræða.

Aldraðir geta gleymt sínum hugmyndum um framboð. Frjálslyndi flokkurinn og Vinstri-grænir hefðu líklega aldrei orðið til sem flokkar undir því fyrirkomulagi sem nú á að koma á (formlega varð Samfylkingin ein til við sameiningu gömlu A-flokkana, Kvennalistans og Þjóðvaka á meðan Vinstri-grænir voru stofnaðir frá grunni). Pólitískt landslag girðir sig nú af. Ef t.d. litlir flokkar lenda í slæmum kosningum er næstum því hægt að gera ráð fyrir dauða þeirra í næstu kosningum (lítið úr frjálsum framlögum að hafa, lítið úr ríkissjóði að hafa með fá þingsæti, osfrv). Eftir standa stóru flokkarnir, sem í dag eru Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkur, og þeir munu með tíð og tíma fylla meira og meira á Alþingi án þess að nokkuð verði við ráðið. Viljum við bandaríska tvíflokkakerfið á Íslandi?

Samráð olíufélaga um verð er a.m.k. háð því að enginn hefji samkeppnisrekstur við þau sem fyrir eru. Samráð stjórnmálamanna um að núverandi markaður stjórnmála verði girtur af með skattfé og lögbanni á frjáls framlög býr ekki við neina slíka ógn. Hin þverpólitíska sátt sem núna ríkir um þetta mál er ógeðfelld.

Geir Ágústsson kl. 14:12

19. nóvember 2006

Samfélagsleg ábyrgð fyrirtækja

Iðulega heyrast kröfur um að fyrirtæki sýni samfélagslega ábyrgð. Mjög er óljóst hvað í þessum kröfum felst en e.t.v. má skilgreina þær sem kröfur um að fyrirtæki geri annað en að stuðla að meiri hagnaði. Þetta getur t.d. verið krafa um að fyrirtæki láti hluta hagnaðar renna til góðgerðarmála.

Áður en hægt er að byrja að rökræða siðferðisleg hugtök eins og ábyrgð verður að ganga út frá þeirri grundvallarforsendu að einungis manneskjur geti borið ábyrgð. Þess vegna verður að ræða samfélagslega ábyrgð sem mögulega ábyrgð eigenda fyrirtækja en ekki hinna sálarlausu eháeffa sjálfra. Fyrirtæki eru nefnilega ekki annað en starfsemi sem eigendurnir stunda sjálfir, eða hafa lagt fjármuni í. Til þess að reyna að átta okkur á þessu er gott að taka dæmi af tveimur ágætum konum, Önnu og Guðrúnu. Anna stofnar og rekur fyrirtæki sem framleiðir rabbabarasultu en Guðrún ekki. Spurningin er hver áhrif þessara kvenna er á samfélagið og hvort önnur eigi að bera ríkari ábyrgð gagnvart því en hin.

Guðrún leggur til hliðar peninga til elliáranna á meðan Anna fjárfestir í rabbabarasultverksmiðju og á því á hættu að verða peningalaus í ellinni ef fyrirtækið gengur ekki. Svo fer þó að rabbabarasultan selst vel og Anna ræður til sín starfsfólk og stækkar við sig.

Áhrifin af því að þetta fyrirtæki verður til eru m.a. eftirfarandi:
1. Kostnaður ríkisins vegna vegakerfis, réttarkerfis o.fl. eykst vegna aukinna umsvifa.
2. Ríkissjóður fær þó kostnaðinn til baka og rúmlega það því að skatttekjur aukast mikið þar sem bæði fyrirtækið, starfsmenn og eigendur greiða umtalsverða skatta í ríkissjóð.
3. Til verða ný störf í landinu sem auka valmöguleika fólks til að fá betri vinnu eða vinnu yfir höfuð.
4. Valmöguleikar neytenda aukast á því að kaupa nýja matartegund.
5. Samkeppni á matvælamarkaði eykst, en samkeppni leiðir almennt til lægra verð til neytenda.
6. Önnur atvinnustarfsemi í samfélaginu örvast þar sem kaupa þarf tæki og tól, húsnæði, hráefni o.fl.

Ofangreind eru aðeins nokkur af þeim jákvæðu áhrifum sem fyrirtæki hafa á samfélagið. Það besta við þessi jákvæðu áhrif eru þau að engar þvinganir þarf til að ná þeim fram. Aðeins þarf fólk sem telur líf sitt betra með því að skipta á peningum sínum fyrir vöru fyrirtækisins eða starfskröftum sínum fyrir peninga fyrirtækisins. Þessi skipti fara fram ef virtur er réttur sjálfráða einstaklinga til að gera þá samninga sem þeir vilja.

Vandséð er hvernig Anna hefur kallað yfir sig ábyrgð gagnvart samfélaginu með því að skapa öll þessu jákvæðu áhrif á samfélagið. Það væri nær að umbuna fólki eins og Önnu sem leggur allt sparifé sitt í eitthvað sem kannski mun gagnast henni og samfélaginu en kannski bara leiða til fátæktar hennar og óbreytts samfélag sem Guðrún getur örugg gengið að. Í þessu ljósi er það varla heimtufrekja að biðja fólk að vera ekki að gera ríkari kröfur til Önnu en Guðrúnar um að leggja samfélaginu lóð á vogarskálarnar.

Gildir það einnig þótt þessar kröfur til Önnu séu klæddar í búning „samfélagslegrar ábyrgðar fyrirtækja“. Það er einfaldlega engin siðferðisleg innistæða fyrir slíkri kröfu.

Oddgeir Einarsson kl. 19:42

10. nóvember 2006

Hin rétta stefna í innflytjendamálum

Það athyglisverða við umræðuna um hömlur á ferðum útlendinga til landsins er að andstæðingar þeirra sem tala fyrir höftum virðast fæstir hlynntir frjálsri för af einhverri prinsippástæðu. Þannig kvarta fulltrúar annarra stjórnmálaflokka yfir því hvernig svokallaðir frjálslyndir „nálgast“ umræðuefnið og að þeir sýni ekki næga „yfirvegun“ og fleira í þeim dúr.

Að mínu mati er í fullkomnu lagi að ræða málin skýrt og skorinort og óþarfi fara á límingunum ef einhver segir „þetta fólk“, nefnir trúarbrögð, litarhátt eða þvíumlíkt.

Stjórnmálaflokkarnir falla allir í þá gryfju að taka undir með svokölluðum frjálslyndum að það þurfi að móta einhverja stefnu í innflytjendamálum. Ríkið á ekki að móta neina stefnu. Hver og einn getur mótað sína stefnu í innflytjendamálum án þess að þvinga aðra til að taka upp sömu stefnu. Þannig geta Magnús Þór og félagar t.d. sleppt því að tala við þá sem ekki tala þeirra tungumál og sleppt því að eiga viðskipti við fyrirtæki sem hafa útlendinga í vinnu hjá sér. Aðrir geta verslað við arabann á horninu og talað við hann ensku ef þá lystir.

Besta stefnan í innflytjendamálum er sú sama og í öllum öðrum málaflokkum, að allir fái að gera hvað sem þá lystir svo lengi sem þeir skaði ekki aðra.

Oddgeir Einarsson kl. 09:47

6. nóvember 2006

Hverjir eru ekki rasistar?

Magnús Þór Hafsteinsson og félagar í „Frjálslynda“ flokknum standa í ströngu þessa dagana. Magnús sagði í Silfri Egils um helgina að hann vildi ekki banna neinum að koma til landsins, hann vildi bara „hafa stjórn á flæðinu“. Þetta hlýtur að vera einhver alveg ný tegund af stjórnun. Hvernig getur maður haft stjórn á því hverjir koma í partí til manns ef maður getur ekki og vill ekki banna neinum að koma inn? Þetta er náttúrulega rugl hjá Magnúsi Þór. Hann vill banna tilteknum útlendingum að koma hingað og á bara að viðurkenna það berum orðum.

Í þessari umræðu er líka athyglisvert að sumir pólitískir andstæðingar „frjálslyndra“ finnst þeir þess umkomnir að nota orðið rasismi um þær takmarkanir á komu útlendinga til landsins sem „frjálslyndir“ boða. Nú vita allir að ástæða þess að fyrirtæki ráða útlenska verkamenn í stórum stíl er sú að þeir eru ódýrari en margir Íslendingar. Löggjöf sem gerir það að skilyrði fyrir ráðningu að útlendingarnir séu með jafn há laun og þeir sem fyrir eru á vinnumarkaðnum hefur sömu áhrif og beint bann við komu þessara manna, þ.e., þeir munu ekki koma hingað í vinnu heldur halda áfram í sinni fátækt og atvinnuleysi í heimalandinu.

Frjálshyggjumenn virða rétt allra til að ferðast hvert sem er og semja um hvað sem er. Þar af leiðandi er Frjálshyggjufélagið eina stjórnmálaaflið á Íslandi sem ekki er hægt að klína á hugtakinu rasima.

Oddgeir Einarsson kl. 10:23

5. nóvember 2006

Þetta með kynferði og laun

Hvað er rangt við eftirfarandi fullyrðingu (héðan)?

Á Íslandi er misrétti kynjanna hvergi meira áberandi en þegar kemur að atvinnutekjum. Atvinnutekjur kvenna eru ríflega 60% af tekjum karla og hefur það hlutfall ekkert haggast áratugum saman þrátt fyrir öfluga og skelegga jafnréttisbaráttu.

Hið ranga er að tengja saman laun og kyn. Fullyrðingar sem þessar hafa verið hraktar á mjög tæmandi hátt og ekki ætlunin að gera það enn og aftur núna. Að þessu sinni er annar póll tekinn í hæðina: Sá er varðar kostnað við að hafa starfsmann í vinnu almennt, þó án þess að kynferði komi sérstaklega við sögu eitt og sér og án tengsla við raunveruleikann.

Sá sem hefur hæst veit allajafna minnst
Þeir sem spangóla daginn út og daginn inn um hvað þessir og hinir fá í laun eiga í næstum því öllum tilvikum eitt sameiginlegt: Þeir eru ekki að reka fyrirtæki eða sjá um launaviðtöl við starfsmenn fyrirtækis fyrir hönd stjórnenda. Með öðrum orðum: Þeir sem hafa hvað hæst um skoðanir sínar á því hvað aðrir greiða öðrum í laun eru allajafna þeir sem hafa hvað veikastar forsendur fyrir skoðunum sínum. Auðvitað getur hver sem er básúnað álit sitt um hvað sem er, en þegar orðræðan snýst um stjórnmál og aðkomu hins óhagganlega ríkisvalds þá er ekki um hefðbundin skoðanaskipti að ræða lengur heldur viljann til að knýja á ákveðnu fyrirkomulagi í gegnum lög, reglur, lögreglu og dómstóla. Reynt er að þvinga meirihlutann til að kúga minnihlutann. Reynt er að láta eigendur og stjórnendur fyrirtækja hlýða pólitískri rétthugsun eins og hún kemur fram í skoðanakönnunum og rannsóknum sem aftur eru kynntar með pólitískt litaðri túlkun á niðurstöðunum.

Sá sem rekur fyrirtækið þegir þunnu hljóði
En á meðan opinberir starfsmenn í fræðimannastöðum hafa hátt um launastefnur einkafyrirtækja þá láta íslenskir fyrirtækjaeigendur eins og ekkert sé og þegja þunnu hljóði. Þeir gera það sennilega af tveimur ástæðum: 1) Þeir vita að á meðan þeir borga starfsmönnum sínum nægilega mikið til að halda í þá þá skiptir engu máli hvað bókmenntafræðingum finnst um launastefnu þeirra. 2) Með því að mótmæla pólitískum rétttrúnaði á opinberum vettvangi er auðvelt að fá á sig ímynd vonda kallsins sem heldur í aurinn og skiptir starfsmönnum í launaflokka eftir kynferði.

Þögn íslenskra fyrirtækjaeigenda er því skiljanleg en hana má samt harma. Á meðan enginn með réttar forsendur mótmælir hinum pólitíska rétttrúnaði er lítil von til þess að hann sé blásinn af eins og lélegur sjónvarpsþáttur. Á undanförnum misserum hefur vinstrimönnum og öðrum sem vilja skipta fólki upp í kynfærabera frekar en einstaklinga tekist að fá hverja löggjöfina af fætur annarri samþykkta á hinu háa Alþingi. Löggjöfin er nú orðin svo slæm að fyrirtæki þurfa að hafa fólk á launaskrá sem gerir ekkert nema agnúast út í launastefnu atvinnurekenda sinna og skrifa skýrslur til jafnréttisnefnda hins opinbera. Fyrirtæki geta ekki samið við starfsfólk sitt um kaup og kjör lengur án þess að eiga á hættu að opinberir starfsmenn geri húsrannsókn, grafi upp eitthvað sem er ekki í anda jafnréttislöggjafarinnar og stefni viðkomandi fyrirtæki fyrir lögbrot.

Þögn atvinnurekenda er skiljanleg en hún er fjarri því að vera örugg leið til að fá frið til að reka fyrirtæki sitt vel og laða til sín hæft starfsfólk.

Launþegar þegja
Launþegar þegja einnig þunnu hljóði. Karlmenn hafa slæmt samviskubit yfir því að „mælast“ launhærri í könnunum en kvenfólk og halda því kjafti. Kvenfólk er ánægt með þá athygli sem það sem kynfæraberar fær, því e.t.v. getur hún leitt til hærri launa í fyrirsjáanlegri framtíð án nokkurar fyrirhafnar.

Þögn íslenskra launþega er því skiljanleg en hana má samt harma. Launþegar verða að gera sér grein fyrir því að þeir eru ekki án tengsla við rekstur fyrirtækjanna sem þeir starfa fyrir. Ef fyrirtæki eru neydd til að greiða laun eftir tilskipunum frá Alþingi er ljóst að eitt gerist: Atvinnurekendur þurfa að finna nýjar leiðir til að skipuleggja launastefnu þannig að hún sé að smekk yfirvalda frekar en að smekk hluthafa. Með því að flokka starfsmenn í kynfærabera frekar en einstaklinga er ljóst að launagreiðslur fara ekki lengur eftir framleiðni, verðmætasköpun vinnu, reynslu, þekkingu og mikilvægi starfsmanna (að smekk hvers atvinnurekanda fyrir sig) heldur einhverju allt öðru sem kemur rekstri fyrirtækja ekkert við.

Þeir fyrstu sem fá reisupassann þegar fyrirtæki eru þvinguð út í ákveðin útgjöld eru þeir með minnstu reynsluna eða þeir sem standa höllum fæti á atvinnumarkaðinum af einhverjum ástæðum. Með því að skerða möguleika og herða að rekstri, með lögum og reglum í nafni fjölgunar á ákveðnum tegundum kynfæra í ákveðnum upphæðaflokkum útgreiddra launa, er verið að fórna sumum á bál annarra.

Þögn launþega er skiljanleg en hún er ekki skynsöm ef launþegar hafa í raun áhuga á kjarabótum til lengri tíma litið. Kynfærafókusinn er skammtímalausn fyrir örfáa á kostnað allra til lengri tíma litið.

Við erum öll á sama báti: Markaðsbátnum
Í það heila litið er punkturinn þessi: Engum er, til lengri tíma litið, gerður greiði með því að kljúfa markaðinn upp í aðskilda hópa, hver með sína einangruðu sérhagsmuni, húðlit, trúarbrögð, uppruna eða kynfæri. Konur og karlar eru bæði vinnuafl á hinum frjálsa markaði. Atvinnurekendur og launþegar eru samstarfsaðilar, ekki óvinir eða keppinautar. Velgengni eins hjálpar öðrum að ganga vel líka. Ef skórinn er hertur á fæti eins þá hægist á gangverki markaðarins og samfélagsins sem aftur kemur niður á öllum öðrum líka.

Launastefnur fyrirtækja eiga ekki að skrifast af aðilum utan fyrirtækjanna, þ.m.t. Alþingi og jafnréttisráðum- og nefndum hins opinbera. Hættan við það er sú að aðilar með vitlausar forsendur, ónæga þekkingu, ótengdan reynsluheim og pólitískar og órekstrartengdar hvatir taki vitlausar ákvarðanir fyrir alla, sem, þegar til lengri tíma er litið, munu koma sér öllum illa. Líka bókmenntafræðingum á launaskrá hins opinbera.

Geir Ágústsson kl. 21:24

2. nóvember 2006

Af fimleikum, meðölum og tilgangi

Hver man ekki eftir sögum af kennurum sem börðu með reglustiku á vinstri hönd örvhentra nemenda þegar þeir reyndu að skrifa með vinstri. Tilgangurinn var að fá börnin til að skrifa með hægri. Meðalið var ofbeldi. Þetta er almennt fordæmt í dag eins og annað ofbeldi gegn saklausu fólki.

Í Fréttablaðinu í gær játaði Harpa Óskarsdóttir fimleikakennari að hún og fleiri kennarar héldu sársukafullum teygjum hjá litlum stelpum og skipti þá engu þótt þær væru bæði byrjaðar að gráta og biðjast vægðar.

Ég læt mér sem vind um eyru þjóta allt tal um að sum börn séu svo miklir vælukjóar, að foreldrar þeirra heimti árangur eða að gagnrýni utanaðkomandi byggist á þekkingarleysi. Ekkert af þessu réttlætir staðreyndir málsins um beitingu sársauka í garð barna til þess eins að gera þau óeðlilega liðug.

Frjálshyggjumenn hljóta að fordæma ofbeldi gegn saklausu fólki. Að veita einhverjum sársauka án hans samþykkis er gróft ofbeldi í öllum tilvikum. Einungis fullorðið og lögráða fólk á að hafa heimild til að samþykkja að sér verði veittur sársauki. Skiptir þá engu hvort tilgangur ofbeldisins sé sá að einhver skrifi með hægri eða verði eins liðugur og foreldrana dreymir um.

Nei þýðir líka nei hjá litlum fimleikastelpum!

Oddgeir Einarsson kl. 10:06