« Kredda um kreddu | Aðalsíða | Að dæma sig sjálfur »

4. október 2006

„Mér finnst að...“

Eins dapurlegt og það er, þá eru einhver mest notuðu „rökin“ fyrir einhverju í stjórnmálaumræðum þau mest veikburða af öllum, nefninlega röksemdarfærsla sem byrjar á orðunum „mér finnst að...“, fylgt eftir með einhverri ósk um afskipti eða afskiptaleysi ríkisins af hinu eða þessu. Hestamönnum finnst þeira eiga að fá ríkisstyrk til hesthúsabygginga því þeim finnst að hlúa verði að íþrótt þeirra. Unnendum klassískar tónlistar í lifandi flutningi finnst að skattgreiðendur eigi að niðurgreiða áhugamál þeirra (því það er svo menningarlegt og það allt, að þeirra áliti). Vinstrimönnum finnst að ríkið eigi að sjá um ýmis konar rekstur. Sumum, sem kalla sig hægrimenn, finnst að ríkið eigi að einkavæða sum fyrirtæki en ekki önnur því þeim finnst að línuna verði að draga einhvers staðar (við vega-, mennta- og heilbrigðiskerfið, svo dæmi séu nefnd).

Mikill og alvarlegur galli fylgir almennri notkun þessarar gerðar „röksemdafærslu“ og hann er sá að látunum linnir aldrei og menn verða aldrei á eitt sáttir. Enginn grunnur liggur að baki „mér finnst“-tillögum því þær eru eingöngu smekksbundnar, ekki rökbundnar. Ekkert hugmyndakerfi, hugmyndafræði eða grunnur yfirleitt styður „mér finnst“-rök, ekki frekar en menn geti útskýrt smekk sinn á fötum og kvikmyndum öðruvísi en að þannig séu þeir víraðir. Ef mér finnst jakkaföt flott og þægileg þá getur enginn mótmælt því nema með því að vísa í eigin fatasmekk, og slík mótmæli halda ekki. Ef einhverjum finnst að sauðfjárbændur eigi að þiggja niðurgreiðslur og engin önnur rök fylgja með (nema þá helst að mönnum finnst lambakjöt gott) þá eru einu andmælin sú að finnast hið gagnstæða. Deilurnar enda með öðrum orðum ekki og þannig er veruleiki stjórnmálaumræðunnar almennt.

Flækjustigið breytir um form en ekki eðli þegar mönnum „finnst“ að allir (eða einhverjir) eigi að hafa „rétt“ til einhvers, t.d. menntunar, heilbrigðisgæslu og vegaaðgengis. Á meðan vinstrimanninum „finnst“ að skólar eigi að vera greiddir með skattfé þá „finnst“ e.t.v. öðrum að svo eigi ekki að vera. Af hverju hefur þá hinn fyrrnefndi rétt fyrir sér og hefur þar með tilkall til að siga lögreglunni á aðra og neyða þá til að gangast við hans hugmyndum? Hann hefur það ekki á meðan einhverjum öðrum finnst eitthvað annað. Meira að segja sú skoðun að finnast að Ísland eigi að vera land vankunnáttu og lágs menntastigs er jafnrétthá og hin gagnstæða ef engin haldbær rök fylgja máli deiluaðila.

Skoðanaskipti um eitthvað, og þá sérstaklega um hlutverk ríkisvaldsins, verða að byrja annars staðar en í sýndarveruleika og smekkbundnu áliti. Ef ætlunin er virkilega sú að sannfæra aðra um réttmæti skoðana sinna verður að færa fyrir því rök sem fjúka ekki út í buskann af því öðrum finnst eitthvað annað. Með því móti má skilja góðar hugmyndir frá vondum og vonandi ná einhvers konar niðurstöðu, hvort sem mönnum finnst hún réttlát, góð og skynsamleg, eða ekki.

Geir Ágústsson kl. 17:34