« Stækkun hítarinnar | Aðalsíða | Sparar ríkið eða eyðir það bara minna? »

15. október 2006

Bág kjör verkafólks í Kína, eða hvað?

Umræðan um kjör verkafólks í fátækum ríkjum byrjar nánast undantekningalaust á vitlausum enda. Við ræðum sjaldnast um það hvernig fleiri og fleiri geti komist úr sulti og dauða ruslahauga og akurvinnu og inn í verksmiðjur vestrænna fyrirtækja. Þess í stað er rætt um kjör þeirra sem hafa komist þessa leið og einblínt á hið neikvæða sem óneitanlega fylgir því að búa í fátæku landi þar sem leiðir út úr fátækt eru e.t.v. fáar og áhættusamar.

Algeng leið til að leggja mat á líf og kjör íbúa fátækra ríkja er sú að líta á mjög þröngan tímaramma, kalla sig mannúðarsinna og taka ákvarðanir út frá þeim forsendum. Tökum dæmi: Vinnuaðstæður verkamanna í Kína eru oft á tíðum mjög bágbornar, jafnvel svo að verkamenn týna lífum eða hljóta af sjúkdóma og önnur heilbrigðismein sem skerða vinnugetu þeirra, jafnvel til lífstíðar. Hvað er til ráða? Algengasta hugmyndin sem kemur upp er sú að setja lög og reglur og skylda fyrirtæki til að gera eitt og annað til að bæta aðbúnað við starfsmenn sína. Slíkt veldur kostnaðarauka og framleiðsla verksmiðjunnar eða vinnustaðarins hækkar í verði (eða færri fá atvinnu þar). Fyrir vikið minnkar samkeppnishæfnin og kaupendur munu annaðhvort leita annað eða hætta alveg kaupum á tiltekinni framleiðslu. Verksmiðjan fer þá á hausinn og verkamenn missa vinnuna.

Þetta er ekki niðurstaða einhverrar kaldrar hagfræði féþyrstra kapítalista. Þetta er bein afleiðing af því að bæði ríkir og fátækir vilja gjarnan bæta hag sinn og ein leið til þess er að láta ekki okra á sér út í búð. Þrýstingurinn kemur frá neytandanum og fyrirtækjarekendur þurfa að aðlagast þeim en ekki öfugt.

Verkamaður sem stendur í biðröð fyrir utan verksmiðju í Kína í von um að fá starf þar er að taka ákvörðun sem er, að hans mati, sú besta í stöðunni. Allt tal um að aðbúnaður vinnustaðarsins sé slæmur er tómt tal í hans eyrum, enda myndi hann þá leita annað ef aðrir betru kostir biðust. Rétta leiðin til að bæta kjör verkafólks er ekki að minnka eftirspurnina eftir því (með því að hækka verðið á vinnuafli þess), heldur auka hana, og þar með fjölga þeim valkostum sem verkafólki býðst til að bæta kjör sín (þ.e. gera fyrirtækjarekstur auðveldari og fýsilegri). Þrýstingurinn á að koma að neðan - ekki ofan.

Geir Ágústsson kl. 11:55