« Hvernig væri það? | Aðalsíða | Þýðing »

6. júlí 2006

Aðeins dýrara, aðeins flóknara og aðeins meiri óvissa í boði Alþingis

Fjölmiðlar hafa greint frá gremju kaupmanna yfir aukinni ábyrgð á söluvöru þeirra, sem alþingi lögfesti fyrir nokkrum árum. Í þessu tilviki er um að ræða lög sem kveða á um fimm ára kvörtunarregla á vörum sem ætlaður er langur endingartími. Svo er aftur tveggja ára ábyrgðartími á öllum raftækjum, sem alþingi hefur fyrirskipað.

Ég keypti mér tölvu fyrir fáeinum vikum og mér fannst mikilvægt að henni fylgdi einhver ábyrgð þar sem ég hafði keypt gallaða tölvu áður og þurft að fá hana lagaða. Margir hugsa eins og ég, öðrum finnst ábyrgðin skipta minna máli.

Vandamálið við lögin eins og þau eru í dag er að í flestum tilvikum nær sú ábyrgð sem löggjafinn hefur fyrirskipað til lengri tíma en sú ábyrgð sem framleiðandi veitir fyrir vörunni. Það þýðir augljóslega að það myndast auka kostnaður við að laga þá hluti sem falla utan þess ramma. Löggjafinn hefur ímindað sér að verslanirnar beri þann kostnað og í fljótu bragði virðist svo vera, en raunveruleikinn er allt annar. Verslanirnar geta annað hvort staðið undir kostnaðinum með því að minnka arðgreiðslur, minnka einhvern annan kostnað eins og laun eða reyna að auka tekjur sínar með því að hækka verð. Ég veðja á þriðja kostinn, verðin hækka.

Því má segja að neytendur séu skyldaðir til að kaupa tryggingu með hverju einasta raftæki sem þeir kaupa. Sá kostur, að kaupa raftæki án tryggingar, er ekki lengur til staðar.

Enn eitt vandamálið við að löggjafinn skuli kveða á um ábyrgð á vörum er að það er ekki lengur samningsatriði milli kaupanda og seljanda. Menn kynna sér sjaldnast þá bunka af lögum sem löggjafinn gefur frá sér, og er því ekki endilega kunnugt um skyldur og réttindi sem þeim hafa verið úthlutað. Sértækum réttindum og skyldum er alltaf að fjölga, og því erfitt fyrir hinn almenna mann að gera sér fulla grein fyrir þeim. Sú hugsun að menn hafi almenn réttindi og skyldur, og semji sín á milli um aðra hluti, virðist gleymd.

Sumir hafa því ekki hugmynd um að þeir hafi keypt ábyrgð, þó lögbundin sé, með vörunni. Þeir leita ekki bóta því þeir telja sig ekki hafa samið um neitt slíkt við vörukaupin.

Já, Alþingi kann svo sannarlega að skipta sér af litlu málunum. Það hefur hækkað vöruverð lítillega, takmarkað rétt fólks til að velja eða hafna ábyrgð, skipt sér af samningum kaupanda og seljanda og orsakað rugling um réttindi og skyldum manna gegn hvorum öðrum.

Lög um ábyrgð á vörum er bara eitt lítið dæmi um hvernig ríkið gerir líf okkar flóknara, dýrara og fækkar valmöguleikum okkar. Væri ekki betra ef ríkið einbeitti sér bara að því að framfylgja almennum rétti okkar til frelsis og eigna, og leyfði okkur að sjá um smáatriðin við vörukaup?

Sævar Guðmundsson kl. 00:55