« Einkabíllinn varinn árás hins opinbera | Aðalsíða | Hvað borgar Alcoa fyrir rafmagnið? »

11. júní 2006

Listilegar röksemdir Illluga

Í Fréttablaðinu í dag er athyglisverð grein eftir Illuga Gunnarsson um ríkisstyrktar listir. Illugi er hlynntur því að taka peninga af vinnandi fólki til þess að listamenn geti starfað. Röksemdafærsla hans til réttlætingar á slíkri frelsisskerðingu vinnandi fólks eru eftirfarandi:

1. Frjálst markaðshagkerfi er eftirsóknarvert (kemur reyndar ekki berum orðum fram í greininni en þessi forsenda liggur óumdeilanlega til grundvallar hjá Illuga).

2. Til þess að frjáls markaðshagkerfi verki þarf samfélag að vera siðað.

3. Til þess að samfélag sé siðað þarf einstaklingurinn að hafa hæfileikann til að setja sig í spor annarra og finna til skyldu sinnar til að láta sig varða velferð annarra.

4. Listin eykur samhyggð og samúð í samfélaginu.

5. Réttlætanlegt er að taka peninga af fólki gegn vilja þess til að fjármagna list.

Sú hugsun sem Illugi boðar getur haft afdrifaríkar afleiðingar langt út fyrir heim rökræðunnar. Dæmi: Hugsum okkur tvö kvikmyndahús sem berjast um hylli áhorfenda. Annað sýnir evrópskar myndir, hitt bandarískar. Markaðurinn ber þau ekki bæði. Ef annað fer á hausinn mun hitt blómstra. Evrópska kvikmyndahúsið getur aðeins rekið sig í mánuð í viðbót við núverandi markaðsaðstæður en hið bandaríska í tvo. Nú ákveður ríkið að styrkja evrópska kvikmyndahúsið vegna þess að þar séu alvöru listrænar myndir ólíkt öðrum kvikmyndahúsum. Afleiðingin er sú að unnt er að reka evrópska húsið í þrjá mánuði í samkeppni við bandaríska kvikmyndahúsið. Eftir tvo mánuði fer bandaríska húsið á hausinn og eftir stendur ríkisrekið kvikmyndahús sem sýnir þá list sem ríkisvaldið telur vera list en ekki þá list sem folk hefði notið ef markaðurinn hefði fengið að ráða og evrópska húsið hefði farið á hausinn.

Hvernig er hægt að rökstyðja grundvöll frjáls markaðar með því að brengla niðurstöðu frjáls markaðar um hvaða list fái að lifa?

Ef Illugi telur einhvern annan en fólkið sjálft vita hvaða list sé best fyrir það, hvers vegna ætti almenningur þá að fá að ráða öðrum hlutum í lífi sínu?

Oddgeir Einarsson kl. 12:09