« maí 2006 | Aðalsíða | júlí 2006 »
28. júní 2006
Ástaróheppnisskatturinn
Í gær fengu samkynhneigð pör sama rétt og gagnkynhneigð pör varðandi fjölmörg atriði.
Meðal annars njóta öll skráð pör nú sama skattalega hagræðisins sem einstæðir njóta ekki.
Það var almennt talið ójafnrétti og mannréttindabrot í fyrradag að samkynhneigðir eintaklingar nutu ekki sama réttar og gagnkynhnegðir, m.a. hvað þetta skattalega hagræði varðar.
Í dag búa einstæðir við óhagkvæmara skattumhverfi en einstaklingar sem eiga sér lífsförunaut. Hvað er það í fari einstæðra manna sem réttlætir þetta ójafnrétti og mannréttindabrot gagnvart þeim?
Oddgeir Einarsson kl. 00:19
23. júní 2006
Afleikur ríkisstjórnarinnar
Það er mjög sérstakt að fylgjast með þeirri gagnrýni sem fram hefur komið vegna áætlunar ríkisstjórnarinnar um að hætta við að hætta að taka hluta þeirra peninga sem saklaust, vinnandi, fólk hefur stritað inn fyrir.
Stjórnarandstaðan virðist ekki ætla að nýta sér þá hneisu sem felst í því að lofa fólki því að það megi reikna með því að halda eftir stærri hluta launa sinna eftir áramót en svíkja það síðan þegar þrýstihópur ASÍ mætir á fund ríkisstjórnarinnar.
Margir hafa væntanlega reiknað með að þessar krónur þeirra væru ekki teknar af þeim og þannig e.t.v. séð fram á að geta greitt af lánum o.fl. Þessir einstaklingar, og fjölskyldur þeirra, munu nú eiga erfiðara um vik. Fyrir þetta fólk er það lítil huggun þótt Geir H. Haarde segist hróðugur ætla að láta einhverja aðra en þá sem unnu fyrir peningunum hafa þá.
Oddgeir Einarsson kl. 08:30
22. júní 2006
Um áhrif mannsins á gróðurhúsaáhrifin
Svo virðist sem meint áhrif mannsins á loftslag Jarðar séu aftur komin á dagskrá (þótt ekki væri nema vegna gúrkutíðar fjölmiðla yfir sumarmánuðina). Al Gore, fyrrverandi varaforseti Bandaríkjanna og núverandi kvikmyndaframleiðandi og aktívisti, hefur nú sent frá sér litla áróðursmynd með áberandi titli: An Inconvenient Truth. Þar er hinni aldagömlu hugmynd um heimsendir og endalok lífs eins og við þekkjum það varpað fram á nútímalegan hátt með hjálp vafasamra vísinda og tölvugerðrar margmiðlunar.
Menn geta lengi deilt um túlkun á takmörkuðum og ófullnægjandi gögnum. Al Gore gengur hins vegar skrefinu lengra og hrindir úr vör röð ósanninda og vægast sagt vafasömum fullyrðingum sem fengju jafnvel harðasta græningja til að fá æluna upp í kok ef rökhugsun og yfirvegun tilheyra skapgerð hans. En kannski skiptir það ekki máli. Ósannindi og útúrsnúningar í nafni pólitískrar hagsmunabaráttu hafa alltaf tilheyrt umræðunni. Það sem skiptir mestu máli er að koma í veg fyrir að dómsdagsspádómar nái inn á skrifstofur löggjafarvaldsins, því þá fyrst er okkur vandi fyrir höndum!
Á einum stað er spurt:
Kyoto-samkomulagið var samþykkt í desember 1997 og gaf Clinton-Gore stjórninni meira en þrjú ár til að leggja það fyrir öldungardeild Bandaríkjanna til staðfestingar. Ef við höfum stöðu Gore í öldungardeildinni í huga ásamt þekkingu hans og ástríðu fyrir hitnun Jarðar þá hlýtur maður að hugleiða hvers vegna varaforsetinn Al Gore notaði ekki tækifærið fyrir eitthvað sem gæti kallast tækifæri lífsins?Málið er nefninlega að aðgerðir hins opinbera gegn útblæstri ýmissa lofttegunda eru í besta falli hamlandi fyrir hagkerfið og þar með samfélag manna, og í versta falli stíflandi fyrir allt sem kallast hagvöxtur og lífskjarabætur. Ábyrgir stjórnmálamenn gera sér grein fyrir þessu. Útbrunnir stjórnmálamenn og vísindamenn í leit að ríkisstyrkjum hafa aðrar forsendur og aðra hvata en samfélag einstaklinga í huga.
Því ber ekki að neita að áhyggjur af hnignun loftslags Jarðar eru réttmætar eins og margar aðrar. En ef ætlunin er að fórna velferð mannkyns á bál heimsendaspádóma og í besta falli vafasamra vísinda þá er hætt við að spurningamerkin við málstaðinn verði stór og mörg. Hnignandi skriðjöklar Grænlands líta e.t.v. illa út á yfirlitskorti, en þykknandi íshellan á hásléttum Grændlandsjökuls ætti að vera nægilegt merki um að við getum sofið róleg og haldið áfram að kaupa sparneytnar og hátæknilegar bílvélar af þeirri ástæðu einni að eldsneyti er dýrt og sparneytni er jákvæð fyrir budduna, en ekki af þeirri ástæðu að annað þýði tortíming Jarðar.
Geir Ágústsson kl. 21:15
Af kuflum, nekt og ofbeldi
Það var óvenju gaman að lesa greinina á Múrnum í dag. Múrinn segir það ofbeldi að banna fólki að klæðast tiltekinni flík, eins og opinberir skólar í Noregi Svíþjóð og Frakklandi hafa gert.
Fyrir mér mega kennarar og nemendur kæðast nákvæmlega því sem þeir vilja og jafnvel engu ef því er að skipta. Opinberar reglur um hvort tiltekinn maður megi klæðast einhverju eða ekki klæðast valda því að það verða alltaf einhverjir ósáttir, hvort sem það eru þeir sem vilja vera annað hvort kappklæddir eða naktir, eða hinir sem þurfa að vera innan um slíkt fólk dagsdaglega.
Lausnin blasir við. Að fólk velji sér skóla eftir því hvaða leikreglur gilda að þessu leyti sem öðru. Þess vegna ber að hafna stöðluðum opinberum skólum með miðlægum viðmiðum fyrir alla. Fólk geti þá valið skóla sem hentar þeirra siðgæði best, hvort sem það felst í því að klæðast munkakuflum eða Evuklæðum.
Oddgeir Einarsson kl. 16:18
19. júní 2006
„Drekkjum Íslandi, ekki Valgerði“
Þeir sem horfðu á Grímuna sáu að íslenskir listamenn hafa tekið upp þá tísku sem þeir hafa séð á útlenskum verðlaunaafhendingum að þeir sem fara upp á svið ausa skömmum yfir stjórnvöld og hinir klappa með. Einn leikarinn sagði í kaldhæðni að mótmælendur hefðu kannski átt að krefjast þess að Íslandi yrði drekkt í stað Valgerðar en ekki öfugt. Uppskar hann mikil fagnaðarlæti.
En hvað var leikarinn að gefa í skyn með kaldhæðni sinni? Jú, að það væri hreint ekkert betra að vilja nýta hluta landsins undir virkjanir vatnsafla (eða „drekkja Íslandi“) en að vilja drepa Valgerði Sverrisdóttur. Smekklegt?
Þegar maður sér ríkislistamenn klappa fyrir svona ósóma þá hvarflar að manni að vera á móti nauðungarskattgreiðslum til lista af fleiri ástæðum en þeim sem leiða beint af frjálshyggjurökum.
Oddgeir Einarsson kl. 11:59
17. júní 2006
Hvað eru stjórnmál?
Anna Tryggadóttir skrifar í pistli á vef Ungra Vinstri-grænna:
Stjórnmál snúast um að forgangsröðun. Þau snúast um að ákveða hvað á að gera, hvenær á að spara, hvað má bíða og hvað ekki.Þetta er svo sannarlega svalandi lesning á vef vinstrisinnaðra einstaklinga. Stjórnmál snúast nefninlega um að stjórna, hverju á að stjórna, hvernig á að stjórna því og hversu mikið fjármagn er sett í stjórnunina. Þegar stjórnmálamaður stjórnar einhverju þá stjórnar einhver annar því ekki. Einhver einn, eða einhver ein samkoma, sér um að stjórna og aðrir sjá um að hlýða.
Séreinkenni stjórnmálanna er hins vegar það að þegar stjórnmálamenn ákveða að þeir vilji stjórna einhverju þá getur enginn annar ákveðið neitt annað (að viðlagðri lögregluheimsókn). Þetta er kjarninn í vandamálum ríkisrekstursins. Ef hið opinbera knýr einhverju fyrirkomulagi á þá verða allir einfaldlega að una því. Af þessum ástæðum er hið íslenska heilbrigðiskerfi að þenjast út í kostnaði en dragast saman í þjónustu og gæðum (m.v. útgjöldin til þess). Af þessum ástæðum er hið íslenska menntakerfi iðulega fjársvelt og ósveigjanleg (ef marka má tal talsmanna kerfisins og skjólstæðinga þess), þrátt fyrir auknar fjárveitingar til þess úr vösum skattgreiðenda. Af þessum ástæðum eru hundruðir nefnda að störfum að finna leiðir til að plástra sárin á sísjúku kerfinu sem er algjörlega ótengt sambandi framboðs og eftirspurnar.
Stjórnmál snúast um að stjórna. Stjórnmálamenn stjórna þannig að enginn annar geti stjórnað. Á frjálsum markaði gilda lögmál framboðs og eftirspurnar, og á frjálsum markaði stjórnar enginn nema hafa breitt samþykki hluthafa og viðskiptavina. Mein stjórnmálanna liggja í orðum Önnu Tryggvadóttur, og það má gjarnan hafa í huga.
Geir Ágústsson kl. 20:38
16. júní 2006
Af uppeldi barna
Oft og iðulega heyrast kröfur um að hitt og þetta eigi að vera kennt í grunnskóla. Meðal annars má nefna dans, fjármál, tónlist, tungumál, matreiðslu, handverk og samskipti. Endalaust mætti halda hér áfram enda sýnist sitt hverjum hvað sé gagnlegast börnum að læra í æsku.
En hver ákveður hvað tiltekið barn lærir? Eru það foreldrar þess eða eru það einhverjir aðrir? Í raun eru það allir aðrir sem ákveða það. Ákvörðunarvaldið er ekki í höndum foreldranna heldur stjórnmálamanna. Jafnvel þótt skoðanir foreldra séu æði skiptar varðandi það hvers konar kennsla eða þjálfun henti barni þeirra þá er þeim bannað ákveða þennan þátt uppeldisins sjálfir. Í stað þess ákveða miðaldra alþingismenn skipan mála þannig að öll börn læri það sama.
Það, að láta eina miðlæga kennsluskrá gilda fyrir öll börnin í landinu er misskilið jafnrétti eða jafnræði. Alveg eins og tiltekin flík klæðir fólk misvel þá hentar tiltekið nám börnum misvel. Það er því gengið á rétt þeirra sem hentar illa hið skyldubundna miðstýrða nám sem ákveðið er í námskrá á hverjum tíma.
Öll börn hafa hæfileika á einhverju sviði umfram önnur. Sorglegast við núverandi fyrirkomulag er að mörg börn sem hafa ótvíræða hæfileika og unun af tilteknum hlutum, t.d. myndlist, eru neydd til að eyða mestum hluta skólatímans (sem er stór hluti lífsins) í hluti sem það á enga samleið með, s.s. stærðfræði eða eðlisfræði. Þessum börnum gengur illa í skóla og þau ná mörg hver aldrei að nýta hæfileika sína til fulls. Það er ekki vegna þess að þessi börn séu verri en önnur heldur af því að þau eru í miðstýrðu kerfi sem er dæmt til að henta hæfileikum sumra betur en annarra. Hæfileikar sumra barna þroskast á sama tíma og hæfileikar annarra rykfalla og gleymast.
Leyfum foreldrum að ala börn sín upp. Jafnvel þeir sem telja skólaskyldu og niðurgreiðslu á námskostnaði barna nauðsynlega þætti ættu að samþykkja frelsi foreldra til að senda barn sitt í hverskonar nám sem þeir telja að stuðli að hamingju barnsins til lengri tíma litið. Auk þess sem það er þeirra réttur til að ákveða uppeldið er engin ástæða til að hræðast það að foreldrar vandi ekki valið á uppeldismiðstöð barns síns. Það er a.m.k. meiri ástæða til að ætla að nám hvers barns muni henta því betur en ef allir fá sama miðstýrða menntapakkann og hamist áfram við að læra ljóð Tómasar Guðmundssonar og nöfnin á sænskum stöðuvötnum utanbókar.
Oddgeir Einarsson kl. 08:18
12. júní 2006
Hvað borgar Alcoa fyrir rafmagnið?
Múrinn hefur áhyggjur af því að íslensk stjórnvöld séu, í krafti eignarhlutar síns í Landsvirkjun, að selja Alcoa niðurgreidda raforku til stóriðju. Undir slíkar áhyggjur má svo sannarlega taka. Opinber fyrirtæki eru sérlega veik fyrir þegar kemur að pólitískum þrýstingi á eiganda sinn (hið opinbera), og því hætt við að þeim sé ýtt út í glæfralegar fjárfestingar á forsendum sem ekkert einkafyrirtæki myndi gangast að.
Besta leiðin til að koma í veg fyrir misnotkun stjórnmálamanna á fyrirtækjum í eigu hins opinbera er auðvitað sú að einkavæða fyrirtækin. Þeir sem hafa áhyggjur af niðurgreiðslum á raforku til orkuframleiðslu hljóta að sjá skynsemina í því. Um leið er alveg sjálfsagt að ríkið selji allar landareignir sínar á hálendi landsins og komi þannig viðskiptum um orkuframleiðslu algjörlega á hinn frjálsa markað. Þeir sem hafa áhyggjur af því að ríkið sé að gefa land undir uppistöðulón til óarðbærra virkjanaframkvæmda geta þá sofið rólegir á kvöldin, vitandi vits að unnendur ósnortinnar náttúru geta auðveldlega yfirboðið virkjanaframkvæmdina og haldið landinu ósnertu.
Samningur Alcoa og Landsvirkjunar er vitaskuld trúnaðarmál þessara tveggja fyrirtækja og lítil skynsemi fólgin í því að knýja samningssvik á með lögum. Leyndin vekur hins vegar tortryggni um að Landsvirkjun hafi ekki samið um markaðsverð fyrir framleiðslu sína, og hafi verið þvingað til þess í pólitískri refskák. Slík tortryggni ein og sér undirstrikar tvímælalaust nauðsyn einkavæðingar fyrirtækisins. Hættan á því að íslenskt hálendi seljist á útsöluverði er of mikil til að ríkið eigi að fá að standa í orkuframleiðslu og hafa landareignir í sinni umsjá.
Geir Ágústsson kl. 15:56
11. júní 2006
Listilegar röksemdir Illluga
Í Fréttablaðinu í dag er athyglisverð grein eftir Illuga Gunnarsson um ríkisstyrktar listir. Illugi er hlynntur því að taka peninga af vinnandi fólki til þess að listamenn geti starfað. Röksemdafærsla hans til réttlætingar á slíkri frelsisskerðingu vinnandi fólks eru eftirfarandi:
1. Frjálst markaðshagkerfi er eftirsóknarvert (kemur reyndar ekki berum orðum fram í greininni en þessi forsenda liggur óumdeilanlega til grundvallar hjá Illuga).
2. Til þess að frjáls markaðshagkerfi verki þarf samfélag að vera siðað.
3. Til þess að samfélag sé siðað þarf einstaklingurinn að hafa hæfileikann til að setja sig í spor annarra og finna til skyldu sinnar til að láta sig varða velferð annarra.
4. Listin eykur samhyggð og samúð í samfélaginu.
5. Réttlætanlegt er að taka peninga af fólki gegn vilja þess til að fjármagna list.
Sú hugsun sem Illugi boðar getur haft afdrifaríkar afleiðingar langt út fyrir heim rökræðunnar. Dæmi: Hugsum okkur tvö kvikmyndahús sem berjast um hylli áhorfenda. Annað sýnir evrópskar myndir, hitt bandarískar. Markaðurinn ber þau ekki bæði. Ef annað fer á hausinn mun hitt blómstra. Evrópska kvikmyndahúsið getur aðeins rekið sig í mánuð í viðbót við núverandi markaðsaðstæður en hið bandaríska í tvo. Nú ákveður ríkið að styrkja evrópska kvikmyndahúsið vegna þess að þar séu alvöru listrænar myndir ólíkt öðrum kvikmyndahúsum. Afleiðingin er sú að unnt er að reka evrópska húsið í þrjá mánuði í samkeppni við bandaríska kvikmyndahúsið. Eftir tvo mánuði fer bandaríska húsið á hausinn og eftir stendur ríkisrekið kvikmyndahús sem sýnir þá list sem ríkisvaldið telur vera list en ekki þá list sem folk hefði notið ef markaðurinn hefði fengið að ráða og evrópska húsið hefði farið á hausinn.
Hvernig er hægt að rökstyðja grundvöll frjáls markaðar með því að brengla niðurstöðu frjáls markaðar um hvaða list fái að lifa?
Ef Illugi telur einhvern annan en fólkið sjálft vita hvaða list sé best fyrir það, hvers vegna ætti almenningur þá að fá að ráða öðrum hlutum í lífi sínu?
Oddgeir Einarsson kl. 12:09
5. júní 2006
Einkabíllinn varinn árás hins opinbera
Helgi Hrafn Ólafsson, pistlahöfundur á vefritinu vinstri.is, skrifaði áhugaverða grein á vefrit sitt um daginn þar sem margir góðir punktar koma fram. Má segja að unnendur frelsis og minnkandi opinberra afskipta af hegðun og fjárnotkun hafi fengið óvæntan liðsauka í Helga núna.
Í fyrsta lagi bendir Helgi á að opinber gjaldtaka þýði að ráðstöfunarfé er rifið af sumum og fært öðrum. Fórnarlömbin eru þeir sem síst þurfa á minnkun ráðstöfunartekna að halda. Afleiðingin er svo vaxandi umsvif hins opinbera, með fleiri opinberum starfsmönnum eða meira álagi á þá sem fyrir eru, því vitaskuld þarf að fylgja opinberu gjaldtökunni eftir með eftirliti og jafnvel valdi.
Í öðru lagi bendir Helgi á leið sem sameinar kosti hópferða og einkabílisma - nefninlega að fólk bjóði og þiggi far til skiptis, og deili kostnaði við ferðalög í einkabílum. Helga er líklega ljóst að strætisvagnakerfi er óhentugt fyrir fámenna og dreifða borg eins og Reykjavík og að einkabílar bjóða upp á sveigjanleika sem fólk kýs þrátt fyrir himinháa skatta af bifreiðum og bensíni.
Í þriðja lagi minnir Helgi okkur á gamla hugmynd Péturs Blöndals sem fjallar um breytingu á tímasetningum fyrstu kennslustunda í Háskóla Íslands. Um hana má deila, en sjálfsagt að taka hana aftur upp sem innlegg í umræðuna.
Vangaveltur Helga eru góðra gjalda verðar. Lausnin á öllu sem heitir umferðaröngþveiti hlýtur samt að felast í því að tengja saman framboð og eftirspurn, og slíkt leysist best á hinum frjálsa markaði í umhverfi séreignarréttar og frjálsra markaðslögmála.
Geir Ágústsson kl. 11:44
2. júní 2006
Bensínafgreiðlumenn í Listasafni Íslands
„ÓKEYPIS AÐGANGUR - FREE ADMISSION“
Þetta voru einkunnarorð Listasafns Íslands vegna sýningar Steingríms Eyfjörðs listamanns þann 21. maí sl. Með þessu er ekki átt við að starfsmenn listasafnsins vinni þar í sjálfboðavinnu og að byggingin hafi verið látin því í fé af fúsum og frjálsum vilja einhvers. Nei, eins og margoft hefur verið bent á í þessu bloggi, þá þýða svona ókeypisfrasar aðeins að allt almúgafólk hefur neyðst til að eyða aðeins stærri hluta lífsins í vinnunni til að greiða fyrir rekstur listasafnsins. Þetta á við um alla vinnandi menn, líka bensínafgreiðslumanninn á Ísafirði sem hefur aldrei heyrt um Steingrím Eyfjörð og hefur hvorki tíma né áhuga á að vita hver hann er.
Ég ætla þó hér að freistast til að leiða alla bensínafgreiðslumenn þessa lands í sannleikann um Steingrím. Á heimasíðu Listasafns Íslands er m.a. fjallað um „[t]ilraunir listamannsins til að gefa einstaklingnum frelsi í gegnum myndlistina með því að gera áhorfandanum ljóst að honum er fullkomlega frjálst að draga eigin ályktanir“
Þeir bensínafgreiðslumenn sem þurfa að vinna yfirvinnu til að halda úti sýningum á borð við Steingríms fara algerlega á mis við tilraunir listamannsins til að veita þeim frelsi. Bensínafgreiðlumönnum er lítil huggun í því að hugsanlega finni hipp og kúl fólk með hvítvínsglös fyrir þessu frelsi á sama tíma og þeir eru að vinna yfirvinnuna sína.
En ekki er öll nótt úti. Eftirfarandi upplýsingar er að finna í tilkynningu listasafnsins um framangreinda sýningu Steingríms. Það geta allir haft gaman að henni af því að hún minnir á skopskyn Fóstbræðra, sem margir muna eftir. Það geta líklega fleiri haft gaman að þessarri tilkynningu en þeir sem hafa tíma til að skála í hvítvíni yfir verkum Steingríms:
Steingrímur Eyfjörð tók virkan þátt í þeirri gerjun sem átti sér stað á árunum 1975-79 er listamenn leituðu nýrra leiða og reyndu að endurskilgreina hlutverk sitt og listarinnar í samfélaginu. Í verkum Steingríms má finna ástríðufulla og fordómalausa rökræðu þar sem fegurðin og hið ljóðræna við alla sköpun eru snertifletir.
Oddgeir Einarsson kl. 08:32