« apríl 2006 | Aðalsíða | júní 2006 »

30. maí 2006

Hvað þýðir gjaldfrjáls leikskóli?

Margir frambjóðendur til sveitarstjórna hafa lofað enn frekari niðurgreiðslum á leikskólagjöldum á kostnað allra sem hvorki eiga börn né hafa áhuga á að senda börn sín í uppeldisstofnanir hins opinbera fyrr en lög kveða á um. Hinar auknu niðurgreiðslur munu þrýsta á skattahækkanir. Skattahækkanir neyða fólk til að vinna lengur til að endar nái saman. Þegar fólk er byrjað að vinna lengur eykst þörfin á dagvistun fyrir börnin. Gjaldfrjáls leikskóli þýðir í stuttu máli að leikskóla er nánast laumað inn um bakdyrnar sem fyrsta skólastiginu. Valið er tekið af foreldrunum á enn einni vígstöðinni því stjórnmálamenn telja að gjaldfrjáls leikskóli þýði atkvæði.

Nær væri að sveitafélög myndu lækka útsvör sín, bjóða út rekstur leikskóla sinna og hætta millifærslum í nafni barnafjölskyldna. Uppistaðan í skattstofnum hins opinbera kemur úr vösum sama fólks og er reynt að kaupa í kosningum með niðurgreiðslum og gjaldfrelsistali. Þeir „ríku“ eru ekki að niðurgreiða nokkurn skapaðan hlut. Sú söluræða skattheimtumanna er fals og áróðursbragð. Gjaldfrjáls leikskóli þýðir þvingað „val“ sem í raun er ekkert val, heldur skólaskylda í dulbúningi sem neyðir foreldra til að eyða minni tíma með börnum sínum. Síðan hvenær er hlutverk hins opinbera að aðskilja foreldra frá börnum sínum?

Vonandi verður loforðið um gjaldfrjálsan leikskóla svikið illilega og svikin launuð ríkulega með haug af atkvæðum til svikaranna í næstu sveitarstjórnarkosningum.

Geir Ágústsson kl. 18:28

26. maí 2006

Bara pínulítill skattur...

Evrópuþingið hefur skipað sérstakan starfshóp sem ætlað er að kanna hvort tilefni sé til þess að leggja skatt á SMS-skilaboð og tölvupóst svo Evrópusambandið geti fjármagnað útvíkkun þess [...] skatturinn muni skipta sjálfan sendandann litlu en muni hinsvegar hafa mikla þýðingu fyrir ESB, enda gríðarlegur fjöldi SMS-skeyta og tölvupósta send á hverju degi í löndum ESB.

Af mbl.is.

Valur Einarsson kl. 16:43

25. maí 2006

Tekjuskiptingin ójafna

Ef það er eitthvað sem einkennir íslenskt efnahagslíf á seinustu árum þá er það mikill uppgangur, vaxandi kaupmáttur allra launa, aukið frelsi, meiri sveigjanleiki, lægri verðbólga og sterkara atvinnulíf en áður hefur þekkst í Íslandssögunni. Framtakssamir einstaklingar hafa byggt upp stór fyrirtæki sem teygja anga sína langt út fyrir landsteinana, bankarnir hafa aldrei staðið betur og framkvæmdir eru miklar hvert sem litið verður.

Þegar svona vel gengur er ljóst að eitt gerist: Sumir hækka hraðar og meira í launum en aðrir. Þeir sem sitja á toppi vaxandi fyrirtækja eða eiga hlutabréf í fyrirtækjum sem þenjast út eru að vaxa hlutfallslega mun hraðar í tekjum en þeir sem vinna launuð störf og þurfa að láta sér almennan vöxt launa og almenna bætingu kaupmáttar nægja. Þetta er einfaldlega það sem gerist í hagkerfi í hröðum vexti, en ekki í löndum eins og Kúbu, Norður-Kóreu, Frakklandi og Þýskalandi.

Margir vilja samt meina að þessi vaxandi munur á tekjum einstakra manna sé eitthvað slæmur í sjálfu sér. Margir sem safna saman tölfræði um laun á Íslandi vilja meina að vaxandi munur á launum einstakra manna og launum allra annarra sé eitthvað slæmur í sjálfu sér.

Hugtakið „skipting launa“ er gjarnan notað til að lýsa launaþróun á Íslandi og um leið er gefið skyn að laun séu föst stærð sem þarf að skipta upp, og þá helst þannig að enginn fái stærri hlut af kökunni en annar. Engin raunveruleg „skipting launa“ getur hins vegar átt sér stað í frjálsu markaðssamfélagi.

Samanburður á launum tveggja einstaklinga, eða einhverra heimatilbúinna flokka einstaklinga, er marklaus reikningur sem segir ekkert til um velmegun, kaupmátt og almenn lífskjör í samfélagi. Eða hvað? Jú líklega segir sá reikningur til um eitthvað, en á annan hátt en margir vilja meina: Vaxandi tekjumunur í frjálsu markaðssamfélagi þýðir að velmegun og almenn lífskjör eru að þróast á rétta leið, með hinum fáu að græða stjarnfræðilega á framtakssemi og fjárfestingum, og hinum mörgu að njóta afraksturins með auknum atvinnumöguleikum, hækkandi launum og fjölgun tækifæra.

Geir Ágústsson kl. 16:21

20. maí 2006

Kaldhæðni eða afskaplega nútímalegt viðhorf?

Þessi grein lætur mig efast um hæfileika minn til að greina á milli kaldhæðni og almennrar vitleysu í umræðunni. Tvær tilvitnanir ættu að skýra hvers vegna ég er svona ráðvilltur:

Nýlega bættist Spánn í hóp þeirra ríkja sem vilja setja strangari reglur um mannúðlega meðferð á dýrum. Tilfelli Spánar er þó sérstakt að því leyti að það snýst ekki um að bæta aðbúnað dýra almennt heldur er ætlunin að veita ákveðnum dýrum ákveðin réttindi. Í lok apríl lagði Sósíalistaflokkurinn fram frumvarp í neðri deild þingsins þar sem lagt er til að simpansar, górillur og órangútar fái lagaleg réttindi.

Síðan segir:

Þó að lítið sé um apategundir á Íslandi tel ég að dæmi Spáns hljóti að vekja fólk til umhugsunar. Reynslan hefur sýnt okkur að það tekur nýja hugmyndafræðilega strauma oft nokkra áratugi að berast til Íslands en í þessum efnum sjást reyndar merki um ákveðna hugarfarsbreytingu hjá ákveðnum hópi fólks, afar litlum verð ég þó að viðurkenna. En enginn skyldi vanmeta þessa breytingu því hún hefur hefur áhrif á mannskilning okkur og viðhorf okkar og hegðun gagnvart öðrum dýrategundum og náttúrunni í heild sinni.

Er furða að maður sé ruglaður í ríminu?

Ég les a.m.k. tvenns konar skilaboð út úr þessum tveimur tilvitnunum og greininni þaðan sem þær eru teknar:

Mannshugurinn og þar með maðurinn er ekkert sérstakt fyrirbæri í náttúrunni, þótt maðurinn einn dýra geti hugsað rökrétt og tekið ákvarðanir sem breyta umhverfi hans þannig að hann nái fyrirfram ákveðnum markmiðum sínum.
Þetta viðhorf er að vísu ekki bundið við vinstrimenn. Menn af öllu tagi hafa lengi deilt um sérstöðu mannsins í dýraríkinu. Hin nútímalega græna vinstrihreyfing, sem fæddist þegar ljóst varð að bein kúgun og einræði kommúnista dugði ekki til lengdar til að halda hinum frjálsa markaði í skefjum, tekur efann um sérstöðu mannsins alla leið. Í augum græningja er maðurinn jafnvel lítið annað en plága á heiminum, sem flækist fyrir náttúrunni. Hæfileiki mannsins til að hugsa rökrétt og skipulega er greinilega lítils virði.

Simpansar, górillur og aðrir bandamann spænskra vinstrimanna hafa sín eigin samfélög þar sem sá sterkasti, frekasti, grimmasti og ákveðnasti ræður yfir öllum konum ættbálks síns og hrekur alla keppninauta á brott með barsmíðum og jafnvel drápum. Hvaða pólitísku réttindi eiga þessar skepnur að hafa? Er ekki þegar til lagasafn sem fjallar um verndun dýra og mannúðlega meðferð þeirra?

Opinber löggjöf er nauðsynleg til að kenna fólki hin nútímalegu og framsæknu viðhorf og skilning.
Hvað sem deilum um sérstöðu mannsins líður er ljóst að nú (eða á næstu áratugum) á að herja á löggjafann til að koma einu tilteknu viðhorfi í umferð, hvort sem mönnum líkar betur eða verr. Ekki er lengur nóg að boða góða meðferð á dýrum í ræðu, höfða til hins mannúðlega í hverjum manni, haga innkaupum sínum þannig að misnoturum sé refsað og öðrum umbunað, skrifa greinar, ræða málin, sannfæra með rökum og sýna vilja í verki. Núna á að gefa lögreglu og dómstólum verkfæri sem gera þá sem eru ósammála tilteknu viðhorfi að glæpamönnum.

Lokatakmarkað er auðvitað það að þeir sem virða ekki „pólitísk réttindi“ simpansa fá að sitja fangaklefa. Hið sama gildir um þá sem virða ekki bann við jákvæðu tali um tóbak á opinberum vettvangi, haga ekki launasamningum þannig að opinberum stofnunum líki, huga ekki að eigin öryggi á meðan bifreið er ekið, eða afhenta ekki ákveðinn hluta af launum sínum til stjórnmálamanna. Hví ekki að taka skerfið alla leið og yfirfæra pólitíska réttindabaráttu kvenna og samkynhneigðra við ríkisvaldið yfir á simpansa? Verkefnalisti stjórnmálamannsins tæmist seint.

Hæfileiki minn til að skilja á milli kaldhæðni og þvælu þarf greinilega á nútímavæðingu að halda.

Geir Ágústsson kl. 10:16

14. maí 2006

Einkabílisminn

Þegar kemur að umræðum um vaxandi umferð og aukin þrengsli á götum höfuðborgarsvæðisins eru tvær hugsanlegar lausnir oftast nefndar. Önnur er sú að rýma til fyrir umferð strætisvagna með því að minnka plássið sem einkabílarnir hafa til að komast áleiðis, og dæla auknu skattfé inn í rekstur almenningsvagna. Á þann hátt á að reyna þvinga fólk til að nota strætisvagnakerfi sem, þegar allt kemur til alls, er lítill vilji fyrir í dag. Hin lausnin er sú að byggja enn stærri umferðarmannvirki sem að sjálfsögðu á að fjármagna með skattfé, og þannig reyna að búa til nóg pláss fyrir alla einkabíla sama hvenær sólarhringsins sem er.

Þriðja lausnin heyrist sjaldnar, en hún er sú að einkavæða vegakerfið, afnema skatta sem eru lagðir á í nafni uppbyggingar og viðhalds umferðarmannvirkja og almenningsvagna, og leyfa hinum frjálsa markaði að sjá um afganginn. Aðgengi að akreinum er eins og hver önnur takmörkuð auðlind, og verð hennar á að stjórnast af framboði og eftirspurn. Verð myndi hækka á álagstímum og lækka niður í lítið sem ekkert um nætur. Þeir sem meta vegaaðgengið mest á álagstímum myndu greiða uppsett verð. Mikil eftirspurn eftir vegaaðgengi á morgnana og síðdegis samhliða háu verði á þeirri auðlind myndi ýta undir frumlegar lausnir hjá þeim sem vilja græða á hinum ábatasama markaði.

Hliðarafleiðingar yrðu fjölmargar, þótt erfitt sé að setja sig í spámannsstellingar og segja nákvæmlega til um hverjar þær yrðu. Til dæmis gæti mörgum þótt sniðugt að deila kostnaðinum við vegaaðgengið á álagstímum með því að keyra frá úthverfi til miðbæjar í hópferðarbílum. Einkaaðilar yrðu fljótir að þefa uppi slíka viðskiptavini og bjóða upp á leiðakerfi sem skilar sem flestum á staðinn á sem lægstu verði á sem skemmstum tíma. Kannski yrði ekki um neitt skipulegt leiðakerfi að ræða, heldur sambland strætisvagna- og leigubílareksturs. Reykjavík er dreifð borg og hverfi borgarinnar eru mismunandi að uppbyggingu, þéttsetu og stærð, liggja á missléttu landsvæði o.s.frv., og e.t.v. óhentug fyrir rekstur skipulegs leiðakerfis ef marka má hrifningu höfuðborgarbúa í dag af strætisvögnum.

Tugþúsundir borgarbúa fara frá heimili til vinnu eða skóla og til baka á hverjum einasta virka degi. Margir myndu vafalaust vilja eyða morgninum í annað en að bíða við umferðarljós eða sitja fastir í þéttri umferð. Niðurgreiddir strætisvagnar og leiðakerfi sem aldrei virðist ætla virka eru greinilega svo fjarri því að uppfylla þarfir og kröfur hugsanlegra viðskiptavina að umferðarteppur, bílakaup með öllu tilheyrandi, bílastæðavandamál og rándýrt bensín hefur vinninginn og vinnur sífellt á. Hvað ætli yrði um fyrirtæki á hinum frjálsa markaði sem gæti ekki nýtt sér markhóp upp á tugþúsundir einstaklinga? Slíkt fyrirtæki fengi seint verðlaun atvinnulífssamtaka fyrir öflugan rekstur.

Stjórnmálamenn hafa oft talið sig vera í góðri stöðu til að stjórna framboði og eftirspurn og tryggja dreifingu takmarkaðra auðlinda þannig að öllum líki. Sagan kennir okkur að slíkt á ekki við rök að styðjast, hvorki á blaði né í raunveruleikanum.

Geir Ágústsson kl. 18:30

7. maí 2006

Um afturhalds-, íhalds- og framaramenn

Múrs-grein dagsins er athyglisverð hugleiðing vinstrimanns sem fjallar um ágæti sinnar eigin hugmyndafræði. Hana má sjóða niður í eftirfarandi orð:

Hægrimenn eru afturhaldsmenn, miðjumenn eru íhaldsmenn og vinstrimenn eru framfarasinnar.

Hvernig væri að snúa þessu yfir á vestrænt, og þá sérstaklega íslenskt stjórnmálalíf eins og það lítur út í dag?

Á Alþingi er deilt um nokkur mál og verða nú nokkur talin upp og viðbrögð íslenskra stjórnmálahreyfinga í hverju þeirra reifuð:

Skattalækkanir eða -hækkanir:
Nokkrir þingmenn úr Sjálfstæðisflokknum nefna stöku sinnum í ræðum sínum á Alþingi að skatta eigi að lækka, og að þeir skattar sem séu að lækka eigi að lækka hraðar. Mótstaða við slíkar hugmyndir kemur úr röðum allra stjórnmálaflokka og undantekningalaust frá vinstriflokkunum.

Þegar nýir skattar verða til, eða skattar sem nú þegar eru lagðir á eiga að hækka, þá streyma atkvæði vinstrimannanna á borð, þó stundum með þeim fyrirvara að um vitlausar skattahækkanir hafi verið að ræða. Atkvæðin koma samt. Er þetta til merkis um framarasýn vinstrisins?

Stuðningur við landbúnað:
Stöku sinnum eru hugmyndir um frelsun landbúnaðarins nefndar (afnám styrkja, tolla og viðskiptahafta, auk minnkandi ríkisafskipta af framleiðslu, sölu og vinnslu landbúnaðarafurða). Slíkar hugmyndir þykja greinilega ekki nógu framfarasinnaðar fyrir íslenska vinstrimenn því þeir leggjast allir sem einn gegn hugmyndum af þessu tagi. Þó reyna stuðningsmenn Vinstri-grænna og Samfylkingar að leggjast gegn slíkum hugmyndum af öðrum ástæðum en Framsóknarmenn, þótt niðurstaðan sé sú sama: Atkvæðin á Alþingi renna alltaf til aukins fjárstuðnings við bændur og áframhaldandi haftastefnu, en ekki til minnkandi ríkisafskipta.

Sala ríkiseigna:
Vinstrimönnum þykir greinilega mjög afturhaldssinnað að vilja fækka verkefnum stjórnmálamanna og minnka völd þeirra í daglegu lífi fólks og fyrirtækja. Framfarirnar felast greinilega í því að ríkið eigi áfram það sem það á í dag, og sinni því áfram sem það sinnir í dag. Enn meiri framfarir virðast svo felast í því að auka enn ríkisafskiptin, því allar nýjar stofnanir og allir nýir útgjaldaliðir hins opinbera mæta lítilli mótstöðu vinstri- og miðjumanna á hinni íslensku löggjafarsamkomu. Ekki veit ég sjálfur hvernig stendur á því að þessi raunveruleiki telst til framfara, en að hitt sem snýr að breytingum og endurnýjun í hugsun teljist til afturfara, en þannig líta vinstrimenn á það.

Rekstur heilbrigðis- og menntastofnana:
Andstaðan við einkavæðingu heilbrigðis- og menntastofnana er mikil á Íslandi sem og á flestum öðrum Vesturlöndum. Hún byggir ekki á neinu sem heldur vatni, en það er efni í annan pistil. Hún er til staðar og er mikil.

Engar breytingar á fyrirkomulagi heilbrigðis- og menntamála eru ræddar á hinu íslenska Alþingi nema í þá veruna að opinber framlög þurfi að auka vegna viðvarandi neyðarástands og versnandi frammistöðu íslenskra sjúkrahúsa og skóla. Hlutlausar breytingatillögur eins og ávísanakerfi virðast ekki einu sinni komast á dagskrá stjórnmálamannanna, þótt í þeim felist ekkert annað en að reksturinn verði gefinn frjáls en að ríkið sjái áfram um að greiða reikninginn. Hið eina sem fær brautargengi og atkvæði vinstrimannanna eru hin auknu fjárframlög úr skattheimtum sjóðum ríkisins.

Hvers konar framfarahugsun er þetta? Eru framfarirnar fólgnar í því að ríghalda í núverandi fyrirkomulag sama hvað það er óhentugt og óskilvirkt?

Í sjálfu sér gildir einu hverjir gætu kallast framfarasinnar, íhaldsmenn eða afturhaldssinnar. Orðaflækjur í þá veruna skila í rauninni ósköp litlu. Það sem skiptir máli er að vera opinn fyrir nýjum hugmyndum sem geta orðið til þess að eitthvað slæmt verði gott, eitthvað ófrjálst verði frjálst og eitthvað svifaseint fái sveigjanleika og aðlögunarhæfni. Fyrir mér liggur lausnin í einu litlu lausnarorði sem skiptir heiminum í tvö svæði, rík og fátæk. Lausnarorðið er: Frelsi.

Geir Ágústsson kl. 18:49

2. maí 2006

Skýrsla um sveitarstjórnir

Í tilefni sveitarstjórnarkosninga í vor hefur Frjálshyggjufélagið sent frá sér tillögur til bættrar stjórnunar sveitarfélaga. Skjalinu er ætlað að vera almennur leiðarvísir fyrir núsitjandi og verðandi sveitarstjórnarmenn á Íslandi og brjóta upp einhæfa umræðu á Íslandi sem oftar en ekki snýr að auknum afskiptum eða niðurgreiðslum ákveðinna hópa á kostnað allra annarra.

Nokkrar hugmyndir er lúta að auknu einkaframtaki og lægri skattbyrði eru nefndar og bent er á ítarefni sem m.a. fjallar um jákvæða reynslu minnkandi opinberra afskipta annars staðar í heiminum.

Frjálshyggjufélagið hvetur til opinnar og víðsýnnar umræðu um hlutverk sveitarfélaga á Íslandi. Æ meir er talað um að sveitarfélög séu þjónustufyrirtæki en félagið telur að slík viðhorf séu óheppileg. Þjónustufyrirtæki og hið opinbera eru tvö mjög ólík fyrirbæri sem starfa á gjörólíkum forsendum.

Skjalið má sækja hér.
Texti þessarar færslu er tekinn af heimasíðu Frjálshyggjufélagsins.

Geir Ágústsson kl. 20:50

1. maí 2006

Til hamingju með 1. maí

Ég vil nota tækifærið á þessum baráttudegi verkalýðsins og óska Íslendingum með hamingju með daginn. Þökk sé auðsköpun og sívaxandi framleiðnibætingu hvers vinnandi manns, sem daglega næst fram í samkeppnisumhverfi hins frjálsa markaðar í krafti kapítalisma og virðingar fyrir eignarréttinum, þá geta menn tekið sér frí til að hitta mann og annan á fjöldasamkomum, hlýða á ræður verkalýðskólfa og alþingismanna og slappa af með fjölskyldunni. Þótt sögulega séð hafi verkalýðsfélög unnið mörg skemmdarverkin á velferðaraukningu almennings, og þótt lagaskylda sem þvingi menn til að sitja heima frekar en mæta til vinnu sé forræðishyggja og frelsisskerðing af slæmu stigi, þá má engu að síður gleðjast yfir því hversu hátt kapítalisminn hefur lyft lífskjörum hins vinnandi manns.

Látum ekki rauðu fánana blekkja okkur. Baráttudagur verkalýðsins, 1. maí, er uppskeruhátíð kapítalismans (ein af mörgum í dagatalinu).

Geir Ágústsson kl. 12:18

Í nafni fjórða valdsins

Hinum frjálsu fjölmiðlum er sundrað eins og loftsteinum um leið og þeir nálgast brot af stærð Helstirnisins, ríkisfjölmiðilsins.

Helstirnið stækkar á meðan geislabyssur fjölmiðlalaganna splundra öllu sem einhverjum óþægindum getur valdið.

Inni stendur Svarthöfði og horfir út í geiminn. Hann baðar út öllum þremur örmum ríkisvaldsins og hlær djúpum og hægum hlátri illskunnar.

Hann hugsar með sér og glottir.

Fyrst ég gat þetta í nafni fjórða valdsins og tjáningarfrelsis...

Oddgeir Einarsson kl. 00:44