« Mannréttindayfirlýsingin | Aðalsíða | Spurning dagsins »

10. apríl 2006

Gagnrýni á frjálsum markaði

Múrverjar hafa að undanförnu eytt miklu púðri í að amast við prent- og útsendingarmiðlum á Íslandi, boðskapi þeirra og efnisinnihaldi (þá sérstaklega auglýsingunum) [1|2]. Fréttir eru sagðar vera leyndar auglýsingar, umræðan er sögð einfölduð og dagskráin er kölluð auglýsingar sem sýna þætti í hléum frekar en að vera dagskrá þátta með auglýsingar í hléum.

Þetta eru auðvitað góð og gild sjónarmið sem má hafa til hliðsjónar þegar fjölmiðlar eru valdir og umræðan er greind. Múrinn.is er til dæmis vefur án auglýsinga og að því leyti útlitslega mun einfaldari vettvangur skoðanaboðana en t.d. Vinstri.is með sínum skiltum og tilkynningum. Fréttavefir Morgunblaðsins og 365-fjölmiðlanna eru útataðir blikkandi auglýsingaskiltum sem fara eflaust í taugarnar á einhverjum. Sjálfsagt er hægt að greina ákveðinn þráð í fréttaflutningi RÚV sem finnst ekki hjá Stöð 2 og Bylgjunni, og öfugt. Múrsmenn kjósa eflaust frekar að lesa pistlana á MichaelMoore.com en að kynna sér hvern stafkrók- og kima Mises.org. Meira og minna allt hefur áhrif á val fólks á sínum eftirlætisuppsprettum frásagna og skoðana, og þökk sé því frjálsræði sem frjálst markaðshagkerfi býður upp á snýst allt meira og minna um val hvers og eins á því sem hver og einn vill. Hið sama er ekki hægt að segja um þau lönd þar sem kapítalisminn á í hvað mestu vandræðum (í hinu viðurkennda og lögregluvarða hagkerfi) - Kúbu, Venezúela, Norður-Kóreu og í einhverjum en minnkandi mæli Kína. Þar eru markaðsöflin í ól ríkisins, kapítalið til að stofna fjölmiðil af skornum skammti, frjálsræðið til að segja rétt eða rangt frá minnst og skoðanakúgun yfirvalda mest.

Það að amast út í mikið eða lítið magn auglýsinga, hlutdrægni í fréttaflutning, efnistök fjölmiðla og áróðurskenndan frásagnarflutning er eitt stórkostlegasta merki þess að Íslendingar hafa það gott miðað við þá sem eru undir járnhæl ríkisvaldsins. Íslendingar hafa fjármagnið til að velta hverjum fjölmiðlinum á fætur öðrum út á afþreyingar- og upplýsingatorgið, og nógu mikið frelsi frá skattayfirvöldum til að segja skoðun sína með lestri auglýsinga eða kaupum á áskrift. Fyrir það ættu Múrverjar að birta eins og eina þakkarræðu til kapítalíska markaðssamfélagsins og nota til þess annaðhvort eigin vef (sem þeir halda vonandi úti með frjálsum framlögum), hið auglýsingadrifna og jafnframt endurgjaldslausa Fréttablað, eða eitthvað þarna mitt á milli. Nema Rás 1 geti hleypt að eins og einum stuttum pistli, en þó er hætt við að þar sé erfitt að komast að nema þekkja rétta fólkið.

Geir Ágústsson kl. 16:42