« mars 2006 | Aðalsíða | maí 2006 »
30. apríl 2006
Varúð! Kosningar nálgast!
Senn verður kosið til íslenskra sveitarstjórna. Loforðastraumurinn er hafinn. Gylliboðin yfirbjóða hvert annað. Vegi í göng, flugvelli á haf, leikskólarekstur í sjálfboðavinnu (oft kallað „ókeypis“ leikskólar), fleiri tóma strætisvagna, hærra útsvar, meiri óráðsíu. Sannarlega varhugaverður tími fyrir íslenskan almenning.
Mikill skortur er á frambjóðendum sem lofa sem allraminnstri framkvæmdagleði. Íslensk sveitarfélög eru yfirleitt illa rekin sem sést á því að útsvar þeirra er oftar en ekki í löglegu hámarki eða allt að því. Sveitarstjórnir kenna ríkisvaldinu um fjárhagsvandræði sín. Þetta fyrirgefa kjósendur. Hvað ætli yrði um verslanir eins og Bónus og Krónuna ef þau byrjuðu að kenna 10-11 og Nettó um hækkandi verðlag hjá sér? Líklega væru neytendur seinni til að umbera óráðsíuna en kjósendur eru í tilfelli sveitarstjórna. Lélegir stjórnendur finna gott athvarf í hinum opinbera rekstri.
Almennur misskilningur virðist ríkja í kringum rekstur íslenskra sveitarstjórna. Hann er sá að líta á sveitarfélög sem þjónustuaðila sem á einhvern hátt mega þjónusta illa án þess að eiga á hættu að vera refsað af skjólstæðingum sínum. Rekstur í opinberum höndum er verndaður fyrir samkeppni og eins og með annað sem nýtur slíkrar verndar leiðir það til kæruleysis, vanrækslu og sóunar. Ef sveitarfélög vilja þjónusta íbúa sína væri þeim nær að losa sig við meira og minna allan rekstur sinn og koma á hinn frjálsa markað.
Kjósendur til íslenskra sveitarstjórna ættu að hafa varann á í ár og reyna finna þá frambjóðendur sem vilja hvað minnst ráðskast með líf almennings. Raunveruleg þjónusta sveitarfélaga er að halda að sér höndum.
Geir Ágústsson kl. 15:51
25. apríl 2006
Fjölmiðlafrumvarpið
Eins og allir hafa tekið eftir hefur þjóðfélagið meira og minna verið í uppnámi vegna ófullnægðrar þarfar fyrir takmörkunum á eignarhaldi í fjölmiðlum...right.
Frumvarpið gerir ráð fyrir því að einstaklingar eða fyrirtæki megi ekki eiga meira en 25% hlut í útvarps- og sjónvarpsstöð sem hafi að minnsta kosti þriðjungs markaðshlutdeild.
Rökin fyrir þessarri grófu aðför að eignarrétti og tjáningarfrelsi eru þau að ólíkar skoðanir fái að koma fram í fjölmiðlum.
Gefum okkur það, rökræðunnar vegna, að það sé í þágu tjáningarfrelsis að mega ekki ná til eyrna allra sem vilja hlusta án þess að þurfa að selja hluta fjölmiðils, vilji einhver kaupa hann á annað borð.
Ef rökin fyrir eigna- og frelsisskerðingunni eru bara þau að koma fleiri skoðunum á framfæri, af hverju þarf þá skerðingin líka að gilda um þá sem vilja ekki koma neinum skoðunum á framfæri, heldur bara veita fólki afþreyingu? Grínsápur og fótbolti koma skoðanaskiptum og „fjórða valdinu“ ekkert við. Nú snýst meirihluti útsendingartíma sjónvarpsstöðvanna ekki um skoðanir heldur um afþreyingu frá dagsins amstri. Af hverju má ekki sami aðilinn veita meira en þriðjungi þjóðarinnar þá skemmtun sem hann kýs sjálfur að horfa á? Hvað ef þriðjungur þjóðarinnar færi í sama leikhúsið í stað þess að horfa á bíómyndarás? Yrði þá leikhúseigandinn að hætta að hleypa fleira fólki á sýningar í þágu tjáningarfrelsis?
Afsakið hreinskilnina en þetta fjölmiðlafrumvarp er algert bull.
Ef raunverulegt markmið er að tryggja það að fleiri skoðanir komist að en eigendur stærstu fjölmiðlanna hafa, þá er nákvæmlega engin trygging í því að fjölga eigendum. Það er nefnilega til fólk sem deilir skoðunum. Dæmi: Nasisti nokkurrekur sjónvarpsstöð og nær 40% markaðshlutdeild. Samkeppniseftirlitið skyldar hann til að selja þannig að hann eigi ekki meira en 25% í stöðinni. Þrír vinir hans úr nasistaflokknum kaupa hluti og stöðin heldur áfram að sjónvarpa nasískum viðhorfum sínum, jafnvel af enn meiri krafti og hugkvæmni en áður. Ef einhver raunverulegur vilji hefði verið til að tryggja fjölbreyttni í skoðanaskiptum hefðu verið settar reglur sem þjónuðu einmitt því markmiði. T.d. með því að skylda RÚV til að útvarpa skoðunum þeirra sem ekki fengju inni annarsstaðar eða eitthvað þvíumlíkt.
Ég hef ekki tíma til að rekja alla vankanta á þessu frumvarpi. Það er þó alveg ljóst að engin þörf er á lögunum og munu þau stuðla að meira ófrelsi en frelsi og þar með auka óréttlæti í samfélaginu. Jafnvel þótt einhver þörf hefði verið á lögum til að tryggja fjölbreytta umræðu í landinu er það skref sem stigið er með fjölmiðlalögunum fráleitt til þess fallið að ná því markmiði.
Oddgeir Einarsson kl. 11:09
24. apríl 2006
Sósíalískur sigur í Ungverjalandi, eða hvað?
Þingkosningum í Ungverjalandi um helgina lauk með því að sósíalistar og bandamenn þeirra náðu endurkjöri í ríkisstjórn. Fljótt á litið virðist það hljóma hræðilega fyrir Ungverja, og að þeir hafi látið heilla sig með loforðum um að allt verði niðurgreitt og að enginn muni borga. Þegar betur er að gáð virðist samt sem annað sé upp á teningnum. Á einum stað segir til dæmis:
Gyurcsany [forsætisráðherrann endurkjörni] segir að aðalmarkmið sitt verði að skapa borgurunum frið og öryggi, samhliða því að bæta samkeppnishæfni hins ungverska hagkerfis.Þetta er ólíkt hinum dæmigerðu loforðum vinstrimanna sem oftar en ekki ganga út á efnahagslega jafnstöðu og aukin ríkisútgjöld. Á öðrum stað er ungversku kosningabaráttunni m.a. lýst með eftirfarandi orðum:
Stór hluti kosningabaráttunnar var litaður af hugmyndafræðilegum slagsmálum um óskir Sósíalistaflokksins um opnari markaði á meðan stjórnarandstaða íhaldsmanna óskaði eftir aukinni verndarstefnu.Hljómar svolítið öfugsnúið, ekki satt?
Endurkjör sósíalista í Ungverjalandi er e.t.v. ekki eins slæmt og það lítur út á yfirborðinu. En vitaskuld bíðum við spennt eftir Múrs-grein sem útskýrir hvers vegna aukin fríverslun, öryggi og friður eru nú orðin slagorð vinstrimanna, á meðan viðskiptahaftir eru nú orðnar að baráttumáli hægrimanna.
Geir Ágústsson kl. 17:35
23. apríl 2006
Athyglisverð hugmynd?
Greinin Umhverfisvæna orkubyltingin á heimasíðu Ungra Vinstri-grænna er athyglisverð hugleiðing um orku og orkugjafa. Vafasamar fullyrðingar eins og, „[koldíoxíð] á stóran þátt í aukningu gróðurhúsaáhrifa og hættulegrar hitabreytinga“ vaða auðvitað uppi eins og ekkert sé sjálfsagðara, en þegar öllum áróðrinum sleppir tekur við áhugaverð upptalning á orkugjöfum sem fela ekki í sér brennslu jarðefnaeldsneytis (með beinum hætti). Til dæmis, í kaflanum um metanól, segir:
Með því að safna öllu afgasi frá núverandi stóriðju á Íslandi væri mögulegt að framleiða allt að 450.000 tonn af metanóli á ári. Til þess þyrfti 3,7 teravattstundir af raforku á ári til viðbótar því sem nú er framleitt í landinu.Þarna er því sleppt út að til að framleiða vetni (annað tveggja hráefna metanólframleiðslunnar) þarf rafmagn, og með því að auka eftirspurnina eftir raforku á Íslandi þarf annaðhvort að auka framleiðslu hennar (fleiri stóriðjur og jarðorkuver) eða hækka verðið (sem neytendur og fyrirtæki munu þá finna fyrir).Notkun 450.000 tonna af metanóli í stað sama magns af innfluttu bensíni og olíu myndi leiða til þess að heildarútstreymi koltvíoxíðs á Íslandi af mannavöldum minnkaði niður í 43% af því sem það var 1995. Jafnframt yrði stóriðja á Íslandi að mestu umhverfisvæn.
En hvað sem því líður er ljóst að þessi vangavelta er ekkert annað en viðskiptahugmynd sem má líklega skoða alvarlega nú á tímum síhækkandi olíuverðs. Telji einhver að um hagkvæman rekstur sé að ræða er viðkomandi í lófa lagt að hefja hann og selja orkuna á frjálsum markaði. Verri leið til að hefja rekstur er að biðla til stjórnmálamanna um að sleppa hinu opinbera inn á orkumarkaðinn. Slíkt er ávísun á að hið óhagkvæma lifi af óhagkvæmnina, og að hið hagkvæma líði fyrir það.
Geir Ágústsson kl. 20:08
21. apríl 2006
Bensín
Það er eðlilegt að lækka vörugjöld af bensíni, ekki sérstaklega vegna verðhækkana heldur vegna þess að það er almennt æskilegt að lækka opinber gjöld og skatta. Í dag hirðir ríkið rúmlega helming þess sem fólk greiðir fyrir bensín.
Hér til hliðar má sjá hvernig útsöluverð bensíns í sjálfsafgreiðslu hjá Esso í dag er myndað. Innifalið í verðinu er vörugjald og sérstakt vörugjald, auk virðisaukaskatts sem leggst ofan á þá liði auk innkaupsverðs og álagningar olíufyrirtækjanna. Einnig má sjá, hvað áætla má að bensínið myndi kosta ef vörugjald og sérstakt vörugjald yrðu felld niður og innkaupsverð og álagning stæði í stað.
Einu skynsömu rökin með sérstökum vörugjöldum á bensín eru þau að með þeim greiði bíleigendur fyrir endurnýjun vegakerfisins. Að menn séu að greiða fyrir notkun sína á vegum. En raunveruleikinn er sá að menn greiða ekki í hlutfalli við notkun sína, heldur miklu meira. Þeir fjármunir sem íbúi í Reykjavík greiðir renna ekki aðeins til viðhalds og mannvirkjagerðar á því svæði sem hann notar bílinn á, heldur renna þeir einnig í ýmiskonar framkvæmdir sem eru honum alfarið óviðkomandi s.s. jarðgangnagerð og aðrar kostnaðarsamar framkvæmdir. Því er æskilegt að leita annarra leiða til að menn greiði kostnað af notkun sinni. Enda er óréttlátt að fólk greiði fyrir vegaframkvæmdir sem eru þeim óviðkomandi.
Sævar Guðmundsson kl. 15:07
20. apríl 2006
Nasisti?
Múrverjar eru krúttlegir í dag og skrifa:
Þjóðernissinni er krúttlegra heiti á nasista.Við þetta má bæta að orðið „nasisti“ (á þýsku) er upprunulega stytting fyrir meðlimi flokksins sáluga, Nationalsozialistische deutsche Arbeiter-Partei (Þjóðernissósíalíski verkamannaflokkur Þýskalands). Nasisti er þjóðernissósíalisti og í rótina engu frábrugðinn þeim sósíalistum sem núlifandi vinstrimenn mæra og ríkja yfir löndum eins og Kúbu, Venezúela og Norður-Kóreu.
Múrverjar eru krúttlegir að minna okkur á að alræðisstefnur og stjórnlyndi á ekki að fela á bak við nútímaleg og tilpússuð orð.
Myndin er tekin héðan, og þangað mæli ég með því að allir skelli sér í gott lesefni.
Geir Ágústsson kl. 20:47
Rasismi og vinstrimennska
Í gær var frétt um mann sem hugðist stofna stjórnmálaflokk með það á stefnuskránni að takmarka möguleika útlendinga til að setjast að í landinu meira en þegar er í dag.
Það er bæði óréttlátt og óhagkvæmt að banna fólki að ráða yfir sér og sínu. Þess vegna er hverskonar rasísk löggjöf röng. Af sömu ástæðu er vinstristefna í pólitík röng stefna þar sem hún boðar íhlutun í líf fólks sem ekki hefur gert neinum illt.
Þess vegna finnst mér athyglisvert að sjá að það eru helst vinstrimenn sem hlaupa upp til handa og fóta þegar aðili stígur fram og vill stofna flokk sem takmarkar frelsi fólks til að setjast að á landinu. Slík ráðstöfun yrði bæði óréttlát og óhagkvæm, rétt eins og sú ráðstöfun sem vinstrimenn berjast fyrir.
Sósíalismi og ofurþjóðernishyggja eru hvort um sig hættulegar og óréttlátar stefnur. Hin eitraða blanda væri eflaust þjóðernissósíalismi, eða á ensku nationalsosialism, stytt sem nasism.
Fólk ætti að varast að trúa málflutningi þjóðernissinna og vinstrisinna og leiða hjá sér svívirðingar þessarra tveggja hópa í garð hvors annars. Frjálshyggjumenn eru alltaf hlynntir frelsi allra en ekki bara þegar það samræmist pólitískri rétthugsun í tengslum við minnihlutahópa.
Oddgeir Einarsson kl. 17:04
19. apríl 2006
Hinn hái garður vinstrimanna
Múrs-greinin Ráðist á garðinn þar sem hann er lægstur: Verstu rökin gegn umhverfisvernd tekur saman nokkur verstu rökin fyrir ríkisreknum afskiptum af landi og gæðum. Lítum á þau.
Vísindalegar sannanir eru mikilvægar þegar rætt er um rannsóknir á fylgni milli hlýnunar jarðar og losunar gróðurhúsalofttegunda
Nú er lengi hægt að deila um niðurstöður rannsókna sem þessara. Sum efni í andrúmsloftinu hafa áhrif á önnur, á meðan áhrif annarra efna á hreyfingu sameinda í lofthjúpnum eru tekin úr öllu samhengi. Það sem skiptir mestu máli er að sú umræða sem á sér stað um aðgerðir gegn losun koldíoxíðs (líklega ofmetnasti áhrifavaldur á gróðurhúsaáhrifin fyrr og síðar) er að þær kosta upphæðir sem er erfitt að setja í nokkuð samhengi, koma niður á hagvexti, hækka orkuverð, leggja niður störf og munu, þegar allt kemur til alls, ekki hafa nein áhrif sem neinu nemur (háværustu heimsendaspámenn eru að tala um stærðir í líkingu við tvær Celsíus-gráður á 100 árum). Ef vísindarannsókn studd réttustu og nákvæmustu gögnum sem fyrirfinnast (eða ekki) sýnir að fátækt milljóna manna geti stöðvað einnar Celcíus-gráðu hitnun yfir Síberíu, hvaða máli skiptir þá sú rannsókn þegar kemur að því að taka pólitískar ákvarðanir á vettvangi alþjóðastofnana? Og ég er varla að ýkja með þessu dæmi.
Opinberar aðgerðir í nafni gróðurhúsaáhrifa muna koma heimsbyggðinni til góða þegar til lengri tíma er litið.
Andstæð framsetning er vitaskuld sú að barátta gegn óstjórnlega dýrum og umfangsmiklum ríkisafskiptum af losun tiltekinna loftsameinda sé ekki unnin í nafni heimsbyggðarinnar allrar.
Þessi svokölluðu rök hafa verið á vörum vinstrimanna frá upphafi þegar kemur að nánast öllu, og alltaf hafa þau reynst mótsögn við sjálf sig. Grænar víðáttur Bandaríkjanna og Vestur-Evrópu standa eyddum skógum Rússlands og Austur-Evrópu mun framar í augum allra sem kunna grænt að meta. Stórkostleg fötlun ríkustu hagkerfanna í nafni orkueyðslu og lífsmunsturs mun engum hjálpa, og hvað þá ef þau hagkerfi sem hraðast fljúga í dag yrðu einnig sett í spennitreyjuna. Tugir og jafnvel hundruð milljóna Kínverja, Indverja, Rússa og Brasilíumanna eru nú að komast til bjargálna, m.a. af því þau hafa aðgang að olíu til að knýja orkuver sín. Richer is cleaner segir máltækið, sem sannast með því að frjálst markaðshagkerfi Bandaríkjanna skapar á hverju ári meiri verðmæti fyrir hvern brenndan olíulítra en árið á undan. Sú staðreynd að minni olía stendur undir sífellt bættum lífskjörum sífellt fleiri einstaklinga er engin tilviljun. Á frjálsum markaði snýst allt um að lækka kostnað, bæta framleiðni og kaupa nákvæmar og helst minna inn. Frjáls markaður er það afl sem kemur heildinni sér best. Ríkisafskipti eru það ekki. Og þótt tilfinningar mínar fyrir því séu sterkar, þá eru engin tilfinningarök á bak við fullyrðinguna.
Tími fyrir aðgerðir er núna, því annars er hætta á að allt fari illa.
Heimsendaspádómar úr munni vinstrimanna eru ekki nýtt fyrirbæri. Fyrst átti olían að ganga til þurrðar nema gripið væri til róttækra aðgerða. Síðan var ísöldin nánast á þröskuldinum. Núna skiptir öllu máli að hækka verð á olíu enn meira með ríkisafskiptum þótt hratt vaxandi eftirspurn samfara minni breytingum á framboði hafi þegar blásið olíuverð í hvert sögulega hámarkið á fætur öðru. Þetta er hins ekki það sem skiptir máli.
Skyndilegar breytingar á loftslagi jarðar, séu þær yfirleitt væntanlegar, hafa líklega aldrei verið jafnauðvelt viðfangsefni á frjálsasta, tæknivæddasta og sveigjanlegasta heimsmarkaði mannkynssögunnar. Ef New York fer undir vatn og ósar Nílar breytast í fjörð þá flytur fólk sig um set, kaupir hlýrri eða kaldari klæði eftir aðstæðum, hættir að yrkja korn og byrjar að kaupa það, hættir að plægja jörð og byggir hótel, og svo framvegis.
Stærstar áhyggjur þarf að hafa af þeim fátækustu sem byggja þessa plánetu, og þeim áhyggjum má eyða með aukinni fríverslun, vaxandi auðsköpun og - merkilegt nokk - meiri orkueyðslu.
Geir Ágústsson kl. 19:50
11. apríl 2006
Lýðræðissinnar athugið!
Aðferðin við setningu reglu ákvarðar ekki rættmæti hennar.
Nefndin.
Oddgeir Einarsson kl. 22:43
Ofbeldi varið með ofbeldi.
Franska ríkið heimilar ekki fólki að semja sín á milli um að vinna fyrir hvert annað nema annar aðili samningssambandsins taki á sig þyngri byrðar en hann getur borið. Með þessum óréttmætu afskiptum af friðsamlegum samningum fólks hefur franska ríkisvaldinu tekist að koma á auknu atvinnuleysi í landinu. Það er staðreynd. Þessu atvinnuleysi er bein afleiðing ofbeldis franska ríkisins.
Til þess að allir lesendur skilji hugtakanotkunina þá er það ofbeldi ef einhver er fenginn með valdi (t.d. hótun um ofbeldi, fésekt eða fangelsi) til að gera eitthvað eða láta eitthvað ógert, án þess að hafa gert á hlut annars manns. Frönskum vinnuveitendum er bannað að ráða starfsfólk með fyrirvara um að því geti verði sagt upp störfum ef harðnar í árinni í rekstrinum. Franska atvinnulöggjöfin var því ofbeldi af hálfu ríkisins.
Nú, þegar franska ríkisstjórnin ætlaði að fá samþykkt lög um að létta örlítið á afskiptum af samningafrelsinu, og draga með því úr ofbeldinu gegn saklausum samningsaðilum á vinnumarkaði, þá hófu hópar fólks ofbeldisaðgerðir. Lestarsamgöngur voru stöðvaðar, rúður brotnar, bílar eyðilegðir ofl. Endaði þetta með því að hin lýðræðislega kjörna ríkisstjórn Frakka hætti við áform sín um að aflétta vinnulöggjafarofbeldinu.
Með því var ofbeldi ríkisins viðhaldið með ofbeldi óbreyttra borgara.
Oddgeir Einarsson kl. 22:05
Spurning dagsins
Á Íslandi má segja upp starfsfólki án skýringa. Á sama hátt getur starfsmaður sagt upp starfi sínu án skýringa. Þetta þekkja allir og telja vera sjálfsagt mál enda um gagnkvæman, frjálsan samning að ráða sem enginn gengur að gegn vilja sínum.
Í Frakklandi átti að reyna láta sama lögmál og við Íslendingar þekkja svo vel gilda um einstaklinga sem hafa ekki náð 26 ára aldri. Allt varð brjálað.
Á Íslandi er atvinnuleysi í mesta lagi þriðjungur af því sem gengur og gerist í Frakklandi, og raunar fleiri ríkjum Vestur-Evrópu þar sem æviráðningar eru teknar fram yfir ráðningar yfirleitt. Ætli eitthvað samhengi sé þarna á milli?
Geir Ágústsson kl. 20:30
10. apríl 2006
Gagnrýni á frjálsum markaði
Múrverjar hafa að undanförnu eytt miklu púðri í að amast við prent- og útsendingarmiðlum á Íslandi, boðskapi þeirra og efnisinnihaldi (þá sérstaklega auglýsingunum) [1|2]. Fréttir eru sagðar vera leyndar auglýsingar, umræðan er sögð einfölduð og dagskráin er kölluð auglýsingar sem sýna þætti í hléum frekar en að vera dagskrá þátta með auglýsingar í hléum.
Þetta eru auðvitað góð og gild sjónarmið sem má hafa til hliðsjónar þegar fjölmiðlar eru valdir og umræðan er greind. Múrinn.is er til dæmis vefur án auglýsinga og að því leyti útlitslega mun einfaldari vettvangur skoðanaboðana en t.d. Vinstri.is með sínum skiltum og tilkynningum. Fréttavefir Morgunblaðsins og 365-fjölmiðlanna eru útataðir blikkandi auglýsingaskiltum sem fara eflaust í taugarnar á einhverjum. Sjálfsagt er hægt að greina ákveðinn þráð í fréttaflutningi RÚV sem finnst ekki hjá Stöð 2 og Bylgjunni, og öfugt. Múrsmenn kjósa eflaust frekar að lesa pistlana á MichaelMoore.com en að kynna sér hvern stafkrók- og kima Mises.org. Meira og minna allt hefur áhrif á val fólks á sínum eftirlætisuppsprettum frásagna og skoðana, og þökk sé því frjálsræði sem frjálst markaðshagkerfi býður upp á snýst allt meira og minna um val hvers og eins á því sem hver og einn vill. Hið sama er ekki hægt að segja um þau lönd þar sem kapítalisminn á í hvað mestu vandræðum (í hinu viðurkennda og lögregluvarða hagkerfi) - Kúbu, Venezúela, Norður-Kóreu og í einhverjum en minnkandi mæli Kína. Þar eru markaðsöflin í ól ríkisins, kapítalið til að stofna fjölmiðil af skornum skammti, frjálsræðið til að segja rétt eða rangt frá minnst og skoðanakúgun yfirvalda mest.
Það að amast út í mikið eða lítið magn auglýsinga, hlutdrægni í fréttaflutning, efnistök fjölmiðla og áróðurskenndan frásagnarflutning er eitt stórkostlegasta merki þess að Íslendingar hafa það gott miðað við þá sem eru undir járnhæl ríkisvaldsins. Íslendingar hafa fjármagnið til að velta hverjum fjölmiðlinum á fætur öðrum út á afþreyingar- og upplýsingatorgið, og nógu mikið frelsi frá skattayfirvöldum til að segja skoðun sína með lestri auglýsinga eða kaupum á áskrift. Fyrir það ættu Múrverjar að birta eins og eina þakkarræðu til kapítalíska markaðssamfélagsins og nota til þess annaðhvort eigin vef (sem þeir halda vonandi úti með frjálsum framlögum), hið auglýsingadrifna og jafnframt endurgjaldslausa Fréttablað, eða eitthvað þarna mitt á milli. Nema Rás 1 geti hleypt að eins og einum stuttum pistli, en þó er hætt við að þar sé erfitt að komast að nema þekkja rétta fólkið.
Geir Ágústsson kl. 16:42
7. apríl 2006
Mannréttindayfirlýsingin
Vinstrimenn eru áhugamenn um stjórnarskrána og mannréttindasáttmála ýmiss konar. Það eru hægri menn líka, en þeir hafa bara ekki verið í stjórnarandstöðu svo lengi.
Oddgeir skrifaði í gær litla færslu um að foreldrar ættu að ráða uppeldi barna sinna. Það er líka skoðun þeirra sem undirrituðu Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna. Eins og Larry Willmore bendir á í grein sinni í desemberhefti Economic Affairs 2004, er opinber rekstur grunnskóla, með takmörkunum á aðgangi einkaaðila að markaði, andstæður 3.mgr. 26. greinar fyrrnefnds sáttmála.
Gylfi Ólafsson kl. 09:52
6. apríl 2006
Uppeldi barna
Í umræðu um menntun barna er oftast gengið út frá því sem föstum og óumdeilanlegum hlut að öll börn hafi jafnan rétt á námi. Ég er ósammála því þó ég vildi gjarnan að öll börn fengu sem besta menntun. Að mínu mati eiga börn rétt á því að foreldrar veiti þeim eins gott uppeldi og þeir eiga tök á. Stærðfræði, landafræði, lestur og skrift eru síður en svo aðalatriðið hér. Miklu meira máli skiptir að sýna þeim og þar með kenna þeim heiðarleika, hreinskilni, væntumþykju og ástúð. Ég get ekki fallist á að ríkið setji reglur um hversu mikið og hvernig foreldrar eigi að sýna börnum sínum ástúð, frekar en um aðra þætti uppeldis, sem oft eru kenndir við menntun.
Menntun barna er aðeins einn þáttur í uppeldi þeirra. Þess vegna á það að vera ákvörðun foreldranna hvernig menntun barnið fær, þ. á m. hvort hún er aðkeypt eður ei. Engin rök eru fyrir því að færa ákvörðunarvald um þetta með valdi (lögum) frá foreldri barns til einhverrar annarrar manneskju eða stofnunar.
Þeir sem hinsvegar trúa því að betra sé að ríkið ráði því hvernig börn séu alin upp en foreldrar þeirra ættu að íhuga hvort ekki megi setja fleiri ramma um uppeldi barna en gilda um svokallaða menntun. Er það í þágu jafnréttis að ekki séu öll börn alin nákvæmlega eins upp?
Oddgeir Einarsson kl. 15:46
4. apríl 2006
Múrinn og kapítalismi
Pistlahöfundum Múrsins hefur upp á síðkastið verið kapítalismi mjög hugleikinn. Finnur Dellsén skrifar, þann 2. apríl, grein sem má segja að fjalli um kapítalisma, og Emil Hjörvar Petersen skrifar í dag um velgengni og reynir að tengja ákveðna nálgun á hugtakinu við kapítalisma. Ég mæli eindregið með því að allir kíki á þessar greinar og kynni sér þar með skilning íslenskra vinstrimanna á því sem kallast kapítalismi, og setji í samhengi við það sem nú verður sagt.
„Kapítalisma" er bæði auðvelt og erfitt að skilgreina. Í grunninn er hann kerfi sem byggir á virðingu fyrir fyrir mannréttindum, og þá er átt við sjálfseignar- og séreignarréttinn, og kerfi sem hefur frjálsa einstaklingsframtakið upp yfir framtak stjórnmálamanna. Kapítalistar vita, eins og aðrir, að ríkisvaldið framleiðir ekki verðmæti. Ríkisvaldið dreifir verðmætum og grefur undan sköpun þeirra, og minnkar (stundum aðeins hlutfallslega) þá köku sem annars væri til skiptanna undir frjálsu fyrirkomulagi.
Nóg um hvað kapítalismi er. Hvað er hann ekki (og áðurnefndar greinar verða nú notaðar sem innblástur)?
Kapítalismi snýst ekki um verðmætamat í samfélagi einstaklinga, en snýst þó að öllu leyti um það - verðmætamat getur eingöngu tilheyrt einstaklingnum, en samfélagið sem slíkt hefur ekkert slíkt. Auglýsingaslagorð í frjálsu markaðssamfélagi segja ekkert um einstaklingana sem mynda samfélagið fremur en slagorð þjóðernissósíalista í upphafi 20. aldar voru lýsandi fyrir hinn almenna Þjóðverja þess tíma. Hugsanlega er hægt að hrífa einhverja með slagorðum og ræðum ef umgjörðin er að skapi einhverra, en meira er varla hægt að fullyrða um hvað slagorð í sjónvarpi segja um samfélög einstaklinga almennt.
Kapítalismi snýst ekki um að þvinga hugmynd eins einstaklings um „réttlæti" og „rétta dreifingu verðmætanna" yfir á alla aðra með notkun ríkisvaldsins, og þótt 99 einstaklingar hafi tiltekna hugmynd um hvað „réttlæti" og „réttmæt verðmætadreifing" er þá hefur 1 einstaklingur á annarri skoðun engu minna rétt fyrir sér en ef hlutföllin væru 50/50 eða 1/99. Í frjálsu markaðssamfélagi er hverjum sem er frjálst að gefa hverjum sem er hvaða verðmæti sem er, á meðan þeirra var aflað með hætti sem ekki brýtur gegn öðrum einstaklingum (sjálfseignarrétti þeirra og séreignarréttinum). Ef einhver telur að fyrirtæki greiði starfsmönnum of lág laun þá er viðkomandi frjálst að stofna til samkeppnisreksturs, yfirbjóða laun samkeppnisaðilans, ná til sín öllu besta starfsfólkinu og gera tilraun til að reka fyrirtækið á hærri launakostnaði. Að biðla sífellt til stjórnmálamanna um lagasetningar og aukna skattbyrði þegar hið frjálsa framtak er svona einfalt í framkvæmd er með ólíkindum, svo ekki sé tekið sterkar til orða.
Kapítalismi er ekki hugtak sem nær yfir hið flokkspólitíska kerfi nema að takmörkuðu leyti. Sjálfstæðisflokkurinn er ekki kapítalískur stjórnmálaflokkur, en innan hans eru vissulega fleiri sem líta jákvæðum augum á kapítalisma en í mörgum öðrum flokkum (þótt allir virðist njóta uppskeru hins frjálsa markaðssamfélags). Kapítalismi er þvert á móti and-pólitískur í eðli sínu, því hið frjálsa framtak hefur lítið með pólitík að gera. Hugsanlega geta stjórnmálamenn keppt um hagkvæmustu og bestu leiðirnar til að verja einstaklingsfrelsið og séreignarréttinn, en pólitískari er kapítalisminn ekki.
Þegar öllu er á botninn hvolft er ljóst að vinstrimenn hafa skrýtnar hugmyndir um hvað kapítalismi er. Auðvitað er frábært að sjá þá hugleiða hugtakið, en vonandi er flestum ljóst að þeir skilja það á furðulegan hátt.
Örlítið uppfært kl 19:33 til að forðast misskilning.
Geir Ágústsson kl. 17:19