« Til hamingju með að þurfa ekki að banna reykingar! | Aðalsíða | UVG rambar óvænt á lausn deiluefnis »

4. mars 2006

Skattar á tóbak = skattar á lágtekjufólk

Á vef Lýðheilsustöðvar er hægt að nálgast niðurstöður ýmissa rannsókna sem snúa á einn eða annan hátt að heilsu hins íslenska lýðs. Reykingar eiga þar vitaskuld sinn sess. Aðgengi að tölum um reykingar eftir aldurshópum og greint upp eftir kynferði er gott. Örlítið óaðgengilegri eru myndir sem sýna að álögur ríkisins á tóbak eru, þegar allt kemur til alls, fyrst og fremst álögur á lágtekjufólk og ómenntaða. Sjá til dæmis þessa samantekt.

Þessu hafa vinstrimenn og lýðheilsupostular lítinn áhuga á að leggja áherslu á. Stjórnmálamenn sem gjarnan tala fyrir hönd þeirra tekjulægstu eru yfirleitt þeir sem vilja senda tóbaks- og áfengisverð til skýjanna. Þeir átta sig ekki á því að slík aðgerð kemur verst niður á þeim sem minnstar hafa tekjurnar. Fólk hættir ekki að reykja þegar búið er að auka enn fjárhagshyggjur þess. Það að hætta að reykja getur verið erfið og taugatrekkjandi athöfn sem krefst þess að aðrar áhyggjur vegi ekki of mikið. Þess vegna eru það yfirleitt þeir með hærri tekjurnar sem eru reyklausir eða hætta að reykja, og er jafnframt sá hópur sem síður finnur fyrir hækkunum á einstaka vörum í innkaupakörfunni.

Í ofan á lagt hefur verið bent á margar heilsuspillandi hliðarverkanir hækkandi tóbaksverð. Reykingamenn reykja sígarettur þá ákafar og allt að stubbinum til að ná sem mest út úr þeim. Ef fjárhaginn kreppir eru sígarettur, dýrar eða ódýrar, yfirleitt það seinasta sem reykingamaðurinn fórnar á innkaupalistanum. Jafnvel mjólkin fær að fjúka ef krónurnar skortir. Hátt sígarettuverð ýtir einnig undir smygl og aðra svartamarkaðsstarfsemi sem hefur ýmsar skuggahliðar sem óþarfi er að fara nánar út í hér. Allt tal um kostnað heilbrigðiskerfisins vegna reykinga breytist þá í orðin tóm því ríkið hefur þá haft sjálft sig af tekjum.

Er tóbaksvarnarnornaveiðin virkilega á réttri leið? Væri ekki nær að gera einstaklinga sjálfa ábyrga fyrir niðurrifi eigin heilsu eins og tryggingafélög gera í tilviki hraðakstursmanna og ökufanta? Ríkið gæti þá byrjað að einbeita sér að alvöruvandamálunum í samfélaginu, t.d. ofbeldismönnum og níðingum.

Geir Ágústsson kl. 19:52