« Afstaða Jóns Baldvins | Aðalsíða | Íslenskur tvískinnungur sem aldrei fyrr »

23. mars 2006

Happdrættið sem enginn vinnur í

Í flestum ríkjum heims, og sérstaklega þar sem lýðræði er við lýði, er stundað happdrætti sem eftir íslenskri málvenju gæti kallast Skattó. Leikreglurnar eru tiltölulega einfaldar: Safnaðu saman einstaklingum sem hafa svipaðar þarfir, kröfur, áhugamál eða hugmyndir um eitthvað sem mætti gera, búðu til gott nafn á hópinn, og biðlaðu til stjórnmálamanna um að niðurgreiða kostnað hópsins vegna þarfa hans, áhugamála eða hugmynda. Happdrættið gengur svo út á að fá meira í niðurgreiðslur en fer út í formi skatta (sem renna í niðurgreiðslur til annarra hópa).

Margir hafa búið til lið eða hópa til að keppa í þessum leik. Sem dæmi um liðanöfn sem eru oft í umræðunni eru aldraðir, hestamenn, íþróttamenn, sjómenn, tónlistarmenn, háskólanemar, barnafólk, dreifbýlisfólk, bændur, kvikmyndagerðarmenn, skáld, heyrnaskertir, útflytjendur og þeir sem nota innanbæjarrútur til að komast á milli staða. Ekki er þó verið að fullyrða að allir sem stunda sjóinn vilji tilheyra Skattó-liðinu sjómenn, eða að allir sem flytja út varning eða þjónustu spili í Skattó. Hópanöfnin eru valin þannig að hóparnir virki miklu fjölmennari en þeir eru í raun.

Keppendur í Skattó eiga það sameiginlegt að telja sig vera vinna leikinn. Barnafjölskyldan er t.d. búin að telja sér í trú um að háir skattar séu að koma til baka og ríflega það í gegnum gjaldfrjálst skólakerfið, barnabæturnar, vaxtabæturnar af húsbréfaláninu, vegaaðgengisins og kostnaðar vegna heimilislæknisins. Háskólaneminn telur sig vera gera samfélaginu greiða með því að nýta sér gjaldfrjálst aðgengi að skólakerfinu og sjálfum sér greiða með því að þurfa frekar að kljást við háa skatta alla ævi en eðlilegar afborganir af námslánum að námi loknu.

Skattó telur sem sagt þátttakendum í trú um að þeir séu allir að vinna. Raunin er önnur. Örfáir vel valdir og vel skipulagðir spilendur eru að fá meira í kassann en ríkið hrifsar úr honum. En það er algjör undantekning, og blekkingarleikur Skattó afhjúpast sem gengdarlaus sóun á launum og sparifé landsmanna, og slíkt kemur sér verst fyrir þá tekjulágu og best fyrir þá sem hafa stjórnmálamenn í vasanum.

Eða vaxa peningar á trjánum í hvert sinn sem ríkið sáir skattkrónu í samkeppnis- og aðhaldslausa jörð sína?

Geir Ágústsson kl. 16:47