« febrúar 2006 | Aðalsíða | apríl 2006 »
31. mars 2006
Leigubílagrín
Stundum þarf ekki annað en að kíkja í lög og reglugerðir til að finna góða brandara. Einn slíkan rakst ég á í gærkvöldi í reglugerð um leigubifreiðar nr. 397/2003 Í 25. gr. reglugerðarinnar eru ábúðarmikil ákvæði um eðalvagna sem af einhverju ókunnu tilefni hafa orðið tilefni reglusetningar stjórnvalda.
Í ákvæðinu er það rakið að enginn megi aka öðrum manni í eðalvagni nema að uppfylltum ströngum skilyrðum og að fengnu leyfi stjórnvalda. Restin af brandaranum segir sig síðan eiginlega bara sjálf, að viðbættum feitletrunum mínum:
Þjónusta eðalvagna er sérhæfður leiguakstur fólksbifreiða og fellur undir 2. mgr. 1. gr. laga um leigubifreiðar. Til eðalvagna teljast glæsilegar fólksbifreiðar sem flutt geta 4-8 farþega með skilrúmi á milli bílstjóra og farþegarýmis. Slíkar bifreiðar skulu búnar sérþægindum fyrir farþega. Eðalvagnar skulu ekki stunda almennan leiguakstur, heldur aðeins notaðir til sérstakrar viðhafnarþjónustu.Eðalvagna má einungis nota til aksturs farþega gegn gjaldi samkvæmt fyrirfram gerðri pöntun á þjónustu þeirra. Eðalvagn skal ávallt leigja út með ökumanni.
Stjórnlynt fólk vill oft „almennar reglur“ um hitt og þetta, þ.e. boð og bönn. Ég efa það ekki að slíkt fólk sé til í röðum sem getur fært rök fyrir því t.d. að ef leigubíll er svo flottur að hann teljist allt í einu „glæsilegur“ þá megi hann bara nota til aksturs farþega gegn gjaldi ef viðkomandi pantar hann fyrirfram. Nákvæmlega eins bíll sem er flottur en bara ekki alveg „glæsilegur“ má hins vegar nota til að keyra sauðsvartan almúgan hvar sem er og hvenær sem er. Já, ímyndið ykkur bara hvað gerðist ef glæsikerrur væru notaðar til aksturs ÁN ÞESS að þær væru pantaðar vel fyrirfram og með góðum fyrirvara. Þá er nú öruggara að láta druslurnar um að skutla þessu liði frá A til B.
Ég nenni ekki að tala um það að ríkir úthluti einokunarpössum til fólks sem vill starfa við að skutla öðru fólki á milli staða. Það er bara ekki fyndið. Ekki fyrir þá sem hafa orðið veikir í leigubílaröðinni.
Oddgeir Einarsson kl. 13:58
30. mars 2006
Óréttlætanleg afskipti ESB af rekstri fyrirtækja
Því miður eru tollar, styrkir og þvinganir þau hugtök sem manni dettur fyrst í hug þegar talað er um Evrópusambandið. Evrópubúar hafa flestir því miður ekki áttað sig á mikilvægi frelsis þegar kemur að lífsgæðum, en þá er sú trú ríkjandi að stjórnvöld geti komið til bjargar og þvingað á fullkomið samfélag. Samfélag þar sem allir eru í millistétt og hafa „mannréttindi" til þess að geta keypt Windows stýrikerfið án þess að það „þvingi" mann til þess að taka við öðrum forritum, eins og t.d. Windows Media Player. ESB hefur ákveðið að Microsoft sé með of góðan sölupakka, svo góðan að önnur fyrirtæki hafa ekki möguleika á því að selja vörur í jafnmiklum mæli og risinn hans Bill Gates. Þess vegna er tekið upp á því að þvinga Microsoft til þess að takmarka fjölda forrita sem fylgja næsta stýrikerfi þeirra, ef þeir fara ekki eftir því mega þeir búast við sektum sem enda í vösum evrópska þrýstihópa eins og bænda eða fátækra múslima sem hrópa mismunun. Slík afskipti eru ekki réttlætanleg enda neyðir Microsoft engan til þess að kaupa stýrikerfið þeirra.
Ekki á að refsa Microsoft fyrir að vera leiðandi í tölvugeiranum þar flestir kjósa þeirra vörur, sama hvort þær séu seldar stakar eða saman í stýrikerfi eða pakkatilboðum. Sem betur fer fæddist Bill Gates í landi tækifæranna sem hefur meðal annars gefið honum það frelsi til að stofna hjálparsamtök sem hafa á rúmum áratugi styrkt ýmis góð málefni ( t.d. menntun eða HIV baráttuna) um 10 milljarða dollara. Evrópubúar og þá sérstaklega hérna í Skandínavíu telja að lífið gerist ekki betra en í Evrópu, Bandaríkjamenn hafa það verra vegna þess að þeir þurfa að kaupa sjúkratryggingu og borga fyrir háskólanám úr eigin vasa. Ef að lífið er svona fullkomið í Evrópu af hverju eru þá þrefalt fleiri heimilislausir innan ESB en í Bandaríkjunum? Af hverju hafa margfalt fleiri störf skapast í Bandaríkjunum en í Evrópu seinustu áratugina? Og strax er byrjað að undirbúa næstu óréttlætanlegu árás, þvinga símafyrirtæki í Evrópu til þess að lækka verð fyrir notkun farsíma erlendis. Við Íslendingar þurfum ekki einu sinni að ganga í ESB til þess að taka þátt í þvinguninni, búist er við því að hún laumist inn í EES-samninginn í náinni framtíð.
Bæði OgVodafone og Síminn hafa gripið gæsina og lýst því yfir að fyrirtækin fagni þessari breytingu, þó að þau hafi áður haft frelsi til þess að lækka verðskrár sínar án þvingana. Halldór Ásgrímsson forsætisráðherra vonast til þess að Ísland verði hluti af Evrópusambandinu árið 2015, sem betur fer er mjög ólíklegt að hann verði ennþá forsætisráðherra þegar að því kemur. Einnig er líklegt að takmörkunaræði sambandsins endi með því að það verði ekki í boði fyrir okkur að ganga í sambandið ef við bíðum of lengi, hræsnin við þetta allt saman er að ein slík takmörkun gæti bjargað okkur frá stærri og verri takmörkunum sem sósíalistunum í Evrópu gæti dottið í hug í framtíðinni. Það er nógu slæmt að slíkir menn skiptist á að leiða Sameinuðu Þjóðirnar.
Hallgeir Jónsson kl. 09:54
28. mars 2006
Sjálfelska eða sjálfsögð varkárni?
Múrinn er einkar geðþekkur í dag. Pistill dagsins fjallar um fuglaflensuna og móðursýkina sem hefur fylgt henni og setur greinarhöfundur hana í samhengi við ýmsa aðra sjúkdóma sem ríkir Vesturlandabúar heyra lítið um en eru í raun plága í mörgum heimshlutum, t.d. berklar. Tilvitnun:
Fuglaflensan er vissulega ískyggileg ef horft er á hana eina og sér, aðgát er sjálfsögð og það er út af fyrir sig gott ef allir eru tilbúnir að leggjast á eitt til að hún verði ekki að heimsfaraldri. En þá er líka nauðsynlegt að nálgast málið af sæmilegri yfirvegun og hafa staðreyndir til hliðsjónar. Þær hafa áreiðanlega ekki verið ofarlega í huga íslenska embættismannsins sem velti því upp að láta her manns með byssu um öxl taka á móti farfuglunum að vori til að draga úr smithættu.Skemmtilegt skot á dæmigerðan viðbúnað hins opinbera þegar einhver hætta eða hætta á hættu vofir yfir. En hvað um það. Fuglaflensan er töluvert minna vandamál en margt sem fær töluvert minni athygli. HIV og eyðni, berklar, svarti dauðinn sem enn lifir í sumum heimshlutum, næringar- og vatnsskortur (grein um vatnsskort), og gamalkunnugir vinir evrópskra vinstrimanna, viðskiptahaftir og tollamúrar - þetta eru hinar raunverulegu hættur sem steðja að heilsu og lífi mannkyns. Fuglaflensan, gróðurhúsaáhrifin, kynjakvótar og áframhaldandi fjáraustur í vasa spilltra stjórnmálamanna í nafni þróunaraðstoðar - þetta eru vandamál, raunveruleg eða ímynduð, sem eiga hug Vesturlandabúa og blaðamanna meðal þeirra. Þetta eru einnig þau vandamál, raunveruleg eða ímynduð, sem við eyðum hvað mestum fjármunum í að leysa eða fela (meira um það hér). Fyrir vikið fá hin raunverulega stóru vandamál að sitja á hakanum.
En hvernig eiga Vesturlandabúar svo að haga sér gagnvart fátæktarsjúkdómum eins og berklum, malaríu og hungurdauða? Ein leið væri sú sem Vesturlandabúar fóru sjálfir og virðist virka ágætlega fyrir þá sem hana velja: Að taka upp kapítalískt markaðshagkerfi með tilheyrandi stórkostlegri auðsköpun og vexti í almennum lífsgæðum. Varla telst það til tilviljunar að samfélög lögvarins eignarréttar og frjálsra viðskipta séu jafnframt samfélög góðra lífsgæða og velmegunarsjúkdóma, og að þar séu jafnframt þeir sem fylla flokk náttúruverndarsinna og annarra afsprengja auðs, lúxusvarnings og kapítalisma.
Fuglaflensan er auðvitað slæm og sjálfsagt er að hafa varann á með hana eins og annað. En stóra myndin má ekki líða fyrir fjölmiðlafárin sem Vesturlandabúar hræða sjálfa sig með. Slíkt kemur fyrst og fremst til með að skaða þá sem eru enn lokaðir bak við múra sósíalisma, sjúkdóma og hungurs, og því þarf að kippa í liðinn sem fyrst.
Geir Ágústsson kl. 16:16
27. mars 2006
UJ og verðlag
Á vefriti Ungra jafnaðarmanna, politik.is, er að finna áhugaverða grein eftir formann UJ á Ísafirði, Þorstein Másson. Í greininni segir m.a.:
Aðalkosturinn við að búa hér á norðvesturhorni landsins er hins vegar að mínum dómi töluvert minni spenna á samfélaginu. Hér er auðvelt að labba/hjóla frá A-B, Hér færðu til leigu 100fm íbúð á um 40-50 þúsund, Þú labbar í næsta hús og færð lánaðan einn bolla af sykri, einbýlishús kosta frá 8 milljónum króna, krakkar fara að veiða niður á bryggju og ef lítið er að hafa er aðeins um 15 mínútna gangur upp í fjall þar sem ævintýrin gerast.
Það er ánægjulegt að sjá heimamann vekja athygli á kostum þess að búa utan höfuðborgarsvæðisins því alltof oft snýst umræða um svokölluð byggðamál um að jafna þurfi aðstöðu fólks á landinu með því að niðurgreiða kostnað fólks á landsbyggðinni í þeim tilfellum sem hann er hærri. Sjaldan heyrist talað um að niðurgreiða t.d. húsnæðiskostnað Reykvíkinga þannig að þeir greiði jafnmikið og Ísfirðingar fyrir húsnæði sitt.
Búseta er val hvers og eins. Hver staður hefur sína eiginleika sem hver einstaklingur verður að meta hvort teljist kostir eða gallar. Það á hvorki að niðurgreiða húsnæði Reykvíkinga þótt það sé dýrara en á Ísafirði. Það á heldur ekki að bæta Reykvíkingum það upp þótt þar sé meiri spenna og stress eða taki meiri tíma að komast á milli staða en á Ísafirði. Þetta verður fólk að meta sjálft og breyta um búsetu ef það kýs svo.
Í ljósi framangreinds skýtur það skökku við að annars staðar á heimasíðunni politik.is segir að ný byggðaáætlun skuli verða mótuð m.a. eftir eftirfarandi tillögu:
Dregið verður úr áhrifum staðsetningar á verðlag, til dæmis með breytingum á þungaskatti.
Miðað við upplýsingar frá formanni UJ á Ísafirði og stefnu UJ blasir við að UJ stefnir að niðurgreiðslu húsnæðiskostnaðar höfuðborgarbúa úr hendi landsbyggðarfólks, enda fyrst og fremst staðsetningin sem hefur áhrif á verðlag fasteigna.
Oddgeir Einarsson kl. 13:29
26. mars 2006
Íslenskur tvískinnungur sem aldrei fyrr
Látlaus frétt á Vísir.is segir:
Gissur Pétursson, forstjóri Vinnumálastofnunar, segir mikilvægt að [að] tryggja að [...] erlendir starfsmenn njóti sömu kjara og réttinda og Íslendingar.Einnig:
[Finnbjörn A. Hermannsson, formaður Samiðnar, sambands iðnaðarfélaga] segir [að] það sé óásættanlegt ef erlendir starfsmenn njóti ekki sömu kjara og réttinda og Íslendingar.Nú er mælir enginn því í mót að fólk á Íslandi njóti verndar fyrir lögbrotum og samningssvikum, og ef ríkið vill skrá niður nöfn allra sem snerta fæti á íslenska jörð þá sé það í sjálfu sér skiljanlegt því hlutverk ríkisins er jú að miklu leyti fólgið í því að safna gagnslausum gögnum. En hvað er málið með að starfsmaður með erlent ríkisfang, sem ræður sig til vinnu í íslenskri lögsögu, geti ekki samið um sín kaup og kjör án þess að fletta upp í launakönnunum íslenskra stofnana og samtaka og blaða í skattframtölum íslenskra ríkisborgara? Eða þurfi að þiggja upplýsingar um laun á Íslandi frá íslenskum verkalýðsfélögum og atvinnusamtökum áður en hann fær leyfi til að skrifa undir annars fullkomlega löglegan ráðningarsamning?
Í þessu er ekki heil brú. Íslenskt vinnuafl er dýrt á alþjóðlegan mælikvarða. Gamall og góður draugur alþjóðlegs viðskiptalífs, haftadraugurinn, spilar stórt hlutverk þegar kemur að ástæðu verðlagsins á íslensku vinnuafli. Íslendingar berjast fyrir aukinni fríverslun með fiskafurðir (af því við erum góðir að veiða verðmætasta fiskinn á réttum tíma), en áframhaldandi höftum á landbúnaðarvörur (því við eyðilögðum landbúnaðarkerfið fyrir löngu síðan og nú er það úr öllu sambandi við markaðslögmálin). Íslendingar senda færa verkfræðinga til fjarlægra landa til að bora holur fyrir heitt vatn og jarðgufu og eru þar með opnir fyrir aukinni fríverslun með sérfræðiráðgjöf (a.m.k. ekki fjasi um jöfn laun og hin og þessi réttindi), en um leið og pólskur verkamaður segist vera tilbúinn að vinna fyrir lægra kaup en gengur og gerist meðal Íslendinga þá er hurðinni skellt á andlitið á honum.
Þetta er lítið annað en óþolandi tvískinnungur. Auðvitað kemur engum á óvart að opinber stofnun vilji minnka vinnuálagið sem hún leggur á sjálfa sig með skikkaðri skráningu allra erlendra ríkisborgara sem þiggja kaup á Íslandi, og auðvitað vinna verkalýðsfélög og atvinnusamtök að hagsmunum félagsmanna sinna sem misskilst á þann hátt að þau eigi guðs gefinn rétt á því að fá að okra á kaupendum varnings og þjónustu. Í þessu er færra óvænt en sorglegt. En tvískinnungurinn er óþolandi. Vonandi verður sjónarmiðum herramannanna hér að ofan ekki sýndur vottur af skilning.
Geir Ágústsson kl. 17:18
23. mars 2006
Happdrættið sem enginn vinnur í
Í flestum ríkjum heims, og sérstaklega þar sem lýðræði er við lýði, er stundað happdrætti sem eftir íslenskri málvenju gæti kallast Skattó. Leikreglurnar eru tiltölulega einfaldar: Safnaðu saman einstaklingum sem hafa svipaðar þarfir, kröfur, áhugamál eða hugmyndir um eitthvað sem mætti gera, búðu til gott nafn á hópinn, og biðlaðu til stjórnmálamanna um að niðurgreiða kostnað hópsins vegna þarfa hans, áhugamála eða hugmynda. Happdrættið gengur svo út á að fá meira í niðurgreiðslur en fer út í formi skatta (sem renna í niðurgreiðslur til annarra hópa).
Margir hafa búið til lið eða hópa til að keppa í þessum leik. Sem dæmi um liðanöfn sem eru oft í umræðunni eru aldraðir, hestamenn, íþróttamenn, sjómenn, tónlistarmenn, háskólanemar, barnafólk, dreifbýlisfólk, bændur, kvikmyndagerðarmenn, skáld, heyrnaskertir, útflytjendur og þeir sem nota innanbæjarrútur til að komast á milli staða. Ekki er þó verið að fullyrða að allir sem stunda sjóinn vilji tilheyra Skattó-liðinu sjómenn, eða að allir sem flytja út varning eða þjónustu spili í Skattó. Hópanöfnin eru valin þannig að hóparnir virki miklu fjölmennari en þeir eru í raun.
Keppendur í Skattó eiga það sameiginlegt að telja sig vera vinna leikinn. Barnafjölskyldan er t.d. búin að telja sér í trú um að háir skattar séu að koma til baka og ríflega það í gegnum gjaldfrjálst skólakerfið, barnabæturnar, vaxtabæturnar af húsbréfaláninu, vegaaðgengisins og kostnaðar vegna heimilislæknisins. Háskólaneminn telur sig vera gera samfélaginu greiða með því að nýta sér gjaldfrjálst aðgengi að skólakerfinu og sjálfum sér greiða með því að þurfa frekar að kljást við háa skatta alla ævi en eðlilegar afborganir af námslánum að námi loknu.
Skattó telur sem sagt þátttakendum í trú um að þeir séu allir að vinna. Raunin er önnur. Örfáir vel valdir og vel skipulagðir spilendur eru að fá meira í kassann en ríkið hrifsar úr honum. En það er algjör undantekning, og blekkingarleikur Skattó afhjúpast sem gengdarlaus sóun á launum og sparifé landsmanna, og slíkt kemur sér verst fyrir þá tekjulágu og best fyrir þá sem hafa stjórnmálamenn í vasanum.
Eða vaxa peningar á trjánum í hvert sinn sem ríkið sáir skattkrónu í samkeppnis- og aðhaldslausa jörð sína?
Geir Ágústsson kl. 16:47
20. mars 2006
Afstaða Jóns Baldvins
Stundum er verið að berja fólk niður í miðbænum. Fæstir skipta sér af slíku þótt að um saklaus fórnarlömb geti verið um að ræða. Ástæðan er sú að afskiptum fylgir sú áhætta að verða sjálfur fyrir árás. Sú áhætta væri þó hverfandi ef fjöldinn hjálpaði þeim fáu sem reyna að stöðva ofbeldið og stilltu sér upp þeim við hlið. Það er ekki göfugt að standa hjá, vegna persónulegra hagsmuna, og láta aðra reyna að stöðva herlegheitin.
Bandaríkjamenn eyða mikilli orku í að reyna að stöðva hryðjuverk. Ætli efasemdir Jóns Baldvins Hannibalssonar um aukið samstarf við Bandaríkjamenn við að uppræta hryðjuverk, vegna „þjóðarhagsmuna Íslands“, sé af göfugum rótum runnar?
Oddgeir Einarsson kl. 21:28
Landið undir hernum
Það er ótrúlegt að fylgjast með fólki, þ. á m. stjórnmálamönnum, spekúlera hvað sé best að gera við svæðið á Miðnesheiði sem bandaríski herinn er að yfirgefa.
Menn tala um hugmyndasamkeppnir og nefndir til að finna bestu lausnina.
Lausnin er sú að láta alla þá sem hafa hugmyndir að nýtingu landsins keppa sín á milli í útboði um svæðið í heild.
Þannig geta menn verðlagt hugmyndir sínar um kvikmyndagerðarþorp, þekkingarþorp, íbúabyggð, iðnaðarstarfsemi, eða hvað það nú er, og sá fær svæðið til nýtingar sem telur það mest virði og greiðir fyrir það.
Síðan er unnt að lækka skatta eftir því sem hærra verð er greitt fyrir svæðið.
Oddgeir Einarsson kl. 11:57
19. mars 2006
Vatnsréttindi
Vert er að benda á grein Atla Harðarsonar heimspekings á vef hans í gær, 18.mars. Þar fjallar hann um þjóðnýtingu vatns og ný vatnalög.
Gylfi Ólafsson kl. 15:51
18. mars 2006
Þjóðfélagslega réttlætið
Í grein á Mír.is er, sem svar við stefnuskrá ungliðadeildar sem er ekki til, fjallað um mikilvægustu mælistiku vinstrimanna á stöðu og líf einstaklinga í samfélagi manna - útgreiddum launum ákveðinna hópa á hverjum tíma. Kíkjum á það.
Öll tilheyrum við samfélagi og getum ekki lifað mannsæmandi lífi nema fyrir þá staðreynd að allt í kringum okkur er fólk sem leggur hönd á plóginn með okkur til að skapa gott samfélag.So far, so good, og gott að einstaklingurinn er enn notaður sem útgangspunktur.
Hins vegar berum við ekki öll jafnmikið úr býtum. En það sem við fáum fyrir störf okkar þarf ekki endilega að nema framlagi okkar til samfélagsins. Sumir sem fá illa borgað fyrir vinnu sína skila án efa mun meiru af sér en hinum lágu launagreiðslum nemur. Og sumir sem fá dúndurkaup fyrir störf sín skila án efa ekki slíku framlagi að verðmæti þess nemi hinum háu tekjum.Hérna kárnar gamanið. Hvernig á að mæla þetta? Það er ekki hægt. Þar með er komið opið skotleyfi á allt sem heitir tekjur eins versa tekjur annars. Sér einhver fyrir sér hvar slíkt endar?
Ástæðan fyrir þessu er auðvitað sú að fleira en bara verðmæti starfanna hefur áhrif á endurgjaldið fyrir vinnuna.Rétt. Sum störf borga illa en skapa nauðsynlega reynslu fyrir næsta starf. Önnur störf borga sæmilega en fela ekki í sér neina framamöguleika eða myndun verðmætrar reynslu fyrir annað starf. Hið mikilvægasta er samt að hafa í huga að enginn þiggur starf eða hættir í því nema einstaklingurinn, og því er hann sá eini sem getur lagt mat á verðmæti starfs síns. Mismunandi launatölur gefa vinstrimönnum ekki opið skotleyfi á launaumslög launafólks.
Hér skipta einnig máli völd og þjóðfélagsstaða. Einstaklingarnir lifa ekki í einhverju tómarúmi og þeir skapa sér ekki bara örlög sjálfir.Rétt. Þeir starfa á hinum (tiltölulega) frjálsa markaði, eiga dagleg viðskipti og samskipti sín á milli, velja og hafna, hugsa og læra, tala og þegja. Það að einstaklingar myndi saman samfélag gefur vinstrimanninum ekki opið skotleyfi á ráðstöfunartekjur launafólks.
Og þess vegna verða allir að leggja eitthvað af mörkum til sameiginlegra þarfa – hver eftir getu sinni og efnum. Það er eina leiðin til að koma á þjóðfélagslegu réttlæti.Stundum er ágætt að geta vitnað í sjálfan sig vitna í aðra, og verður það nú gert:
Ef einstaklingur B telur að „markaðurinn“ sé ekki að greiða einstaklingi A næg laun þá er B fullkomlega frjálst að blanda sér í leikinn og útvega mismuninn. Hann er ekki hindraður í þeirri viðleitni sinni af einhverju skrýmsli sem kallast „markaðurinn“. (#)Vinstrimenn gleyma því stundum að það er til fleira í þessu lífi en peningar og ráðstöfunartekjur. Í Frakklandi eru tekjur jafnar og stöðnun í hagkerfinu og samfélaginu algjör. Sá sem er ráðinn er ekki rekinn, og sá sem fær starf sleppir því ekki fyrir sitt litla líf. Í Bandaríkjunum er tekjubilið stærra en hreyfanleiki einstaklinga í tekjum (almennt upp á við) mun meiri. Fátækur námsmaður hoppar upp starfastigann mun hraðar en því miður ekki svo hratt að hann náist ekki á skyndimynd í einhverri tölfræðirannsókninni.
Laun eru mælikvarði atvinnurekandans á verðmætasköpun tiltekins starfs, verðmæti þess að hafa tiltekinn starfsmann í starfi en ekki einhvern annan, samningshæfileika starfsmannsins í launaviðtalinu, og ýmislegt fleira. Það að viðkomandi starfsmaður týni rusl á kvöldin eftir vinnu, lesi fyrir veik börn á spítalanum, gefi daglega til Rauða krossins, biðji fyrir ókunnugum, skvetti málningu á erlenda kaupsýslumenn eða drekki sig blindölvaðan á næstu krá er utan við umsýslusvæði atvinnurekandans. Að sama skapi eru launakjör einstaklingsins utan við umsýslusvæði annarra en starfsmanns og atvinnurekanda. „Þjóðfélagslegt réttlæti“ þarf því að koma á með öðru en þvingaðri dreifingu peninga, ef slíkt hugtak er á annað borð hægt að mæla í krónum og aurum.
Geir Ágústsson kl. 16:34
17. mars 2006
Af málþófi
Ég er þeirrar skoðunar að það sé ólýðræðislegt og rangt að fulltrúar minnihluta landsmanna á Alþingi geti komið í veg fyrir afgreiðslu lagafrumvarps sem fulltrúar meirihlutans vilja að verði að lögum. Breytir engu um þá skoðun mína þó það sé ekki beinlínis andstætt lögum að þingmenn hangi klukkustundum saman í ræðustól til þess að tefja málin í stað þess að rökræða þau.
En gott og vel, það eru sumir sem vilja að málþóf sé stundað á Alþingi Íslendinga og munu gera það nema það verði bannað með lögum. Ef það er niðurstaðan, að minnihlutinn geti tafið mál, hlýtur eins að vera unnt að lögfesta lagaheimild svo minnihlutinn geti frestað afgreiðslu málsins án þess að þurfa að standa heilu næturnar og þvaðra um allt og ekkert fyrir tómum sal. Það er bara heilbrigð skynsemi að menn eigi ekki að þurfa að standa í slíku maraþoni ef um er að ræða sjálfsagðan rétt til að fresta máli.
Af framansögðu leiðir að valið stendur á milli tveggja möguleika. Annað hvort verði bannað að tefja mál með málþófi og ræðutími takmarkaður með lögum eða að heimildin til að tefja mál verði lögfest og ekki bundin því skilyrði að þurfa að þykjast vera að rökræða málið.
Eðlilegast er að Alþingi skeri úr á milli þessarra tveggja möguleika á lýðræðislegan hátt og lögfesti þann kost sem því þykir eðlilegastur.
Hvað segja lýðræðissinnarnir í Samfylkingunni um það?
Oddgeir Einarsson kl. 14:28
16. mars 2006
Frekir frakkar
Íslendingar eru stundum hvattir til að líta til Frakklands þegar hitamál eru rædd. Sumum finnst að sífelld verkföll, mótmæli og óeirðir gegn stjórnvöldum og atvinnulífinu séu eftirsóknarverðir hlutir. Rómantísk ímynd mótmælandans með réttlátan málstað heillar.
Frakkar hafa enn og aftur steypt landinu í glundroða. Hundruðir þúsunda stúdenta og annarra fylktu liði á dögunum og mótmæltu umbótum á vinnulöggjöf landsins. Þrátt fyrir að mótmælin hafi ekki verið ekki á sama stigi og óeirðirnar í úthverfunum voru fyrir nokkru, hafa menn ekki sloppið við eignaspjöll, íkveikjur, ofbeldi og jafnvel innrásir inn í opinberar byggingar.
Stúdentar eru hræddir við að löggjöfin skerði atvinnuöryggi þeirra. Hún mun klárlega gera það, enda er ástandið í dag bilað. Það er beinlínis hættulegt að fastráða fólk. Það er varla ekki hægt að losna við það nema það brjóti af sér í starfi. Af því leiðir að færra fólk er ráðið. Eftir að lögin verða samþykkt verður atvinnuveitendum heimilt að reka ungt fólk fyrstu tvö ár þess í starfi.
Frönsk stjórnvöld ætla með öðrum orðum að minnka áhættu og kostnað atvinnurekenda við mannaráðningar. Það hefðu þau mátt gera fyrr, því atvinnuleysi í landinu er um 10% og helmingi hærra fyrir ungt fólk. Þar sem það verður auðveldara að reka og ráða fólk, mun þetta bæta atvinnuástandið fyrir þennan hóp. Meiri atvinnuþáttaka mun svo leiða að sér aukna framleiðni, sem hjálpar við að snúa hlutunum við í landinu.
Ég er feginn að Íslendingar grípa ekki til sömu aðgerða og frakkar þegar þeim mislíkar eitthvað. Það er merki um heilbrigði. Ef til vill hefur það eitthvað með almenna velsæld hér að gera. Það er gott að vera á Íslandi, þar sem sósíalistar hafa ekki klúðrað atvinnumálum.
Sævar Guðmundsson kl. 23:53
Um fóstureyðingar og frjálshyggju
Mikil ringulreið hefur nú gripið um sig í kjölfar skrifa Hlyns Jónssonar, frjálshyggjumanns, á vef Ungra frjálshyggjumanna. Fyrirsagnir eins og Frjálshyggja og fóstureyðingar og fullyrðingar eins og að [u]ngir frjálshyggjumenn á www.uf.is [hafa] tekið upp stefnu bandarískra repúblíkana og vilja banna fóstureyðingar í nánast öllum tilfellum lýsa ruglingnum í umræðunni. Þótt frjálshyggjumenn deili allajafna minna um grundvallaratriði hugmyndafræði sinnar en t.d. nútímalegir vinstrimenn þá eru fóstureyðingar efni sem getur fallið beggja megin borðsins. Jafnvel þótt sömu grundvallarviðhorf til einstaklingsfrelsis og sjálfseignarrétts séu til staðar meðal þeirra frjálshyggjumanna sem deila.
Nú skal gerð tilraun til að halda í höndina á þeim sem hafa ruglast í ríminu.
Allir frjálshyggjumenn vilja meina að allir einstaklingar hafi fullkominn og óskoraðan rétt til að ráða eigin líkama. Allir frjálshyggjumenn trúa á óskoraðan sjálfseignarrétt einstaklingsins (á meðan einstaklingurinn virðir sama rétt annarra, a.m.k. í verki). Frjálshyggjumenn deila eingöngu um hvenær einstaklingur er orðinn til í móðurkviðnum, rétt eins og læknar, prestar, sálfræðingar, taugasérfræðingar og jafnaðarmenn. Persónulega hallast ég að því að kona eigi að geta fjarlægt hvað sem er úr líkama sínum hvenær sem hún óskar þess. Í tilviki fósturs er það svo undir öðru komið en hvað viðkomandi kona setti á kjörseðilinn sinn sem ræður því hvort fóstrið lifir sem sjálfstæður einstaklingur án naflastrengsins, eða hvort um afætu, sníkjudýr, frumuklasa eða annað var að ræða sem hún tók úr sér.
Sumir frjálshyggjumenn telja að móðirin hafi samþykkt notkun frumuklasa (síðar fósturs, síðar barns) á líkama sínum með því að gefa honum líf og vaxtarskilyrði. Sumir frjálshyggjumenn telja að óléttur kvenmaður hafi óskorað vald yfir því sem vex í eða lifir af líkama hennar, óháð því hvort frumuklasi eða fóstur geti lifað af fæðingu eða ekki.
Grundvallaratriðið er samt hið sama hjá öllum frjálshyggjumönnum: Að einstaklingar eigi líkama sinn og hafi yfir honum óskorað vald á meðan þeir virða frelsi annarra til hins sama. Frjálslegar fyrirsagnir og vafasamar samlíkingar breyta þar engu. Appelsínuunnendur eru ekki allir á móti eplum þótt grein eins slíks um ókosti og vont bragð epla hafi náð athygli eplaelskandi fjöldans.
Geir Ágústsson kl. 17:02
15. mars 2006
Þinn vilji er þinn að framfylgja
Ef einstaklingur B telur að „markaðurinn“ sé ekki að greiða einstaklingi A næg laun þá er B fullkomlega frjálst að blanda sér í leikinn og útvega mismuninn. Hann er ekki hindraður í þeirri viðleitni sinni af einhverju skrýmsli sem kallast „markaðurinn“.Þessi orð mælti mikill snillingur í grein árið 1960 og vitaskuld eiga þau enn við í dag. Alltof oft heyrist í vel launuðum verkalýðsforingjum og strengjabrúðum þeirra á Alþingi sem telja að markaðurinn eigi að borga þessum og þessum hin og þessi laun og vitaskuld hafa þeir leyfi til að hafa þá skoðun. Þeir vilja hins vegar bregða á það ráð að beita löggjafanum, lögreglunni og hinu opinbera gegn atvinnurekendum og þvinga þá til að greiða eitthvað annað en launamenn sömdu um. Og senda síðan reikninginn á alla aðra.
Ofanrituð tilvitnun setur samt allt svona tal í sitt rétta samhengi. Þeir sem telja að hin og þessi störf eigi að vera launuð með hinum og þessum launum geta alveg gripið inn í með því að greiða mismuninn á greiddum og launum og þeim sem óskað er eftir. Að sama skapi getur sá sem telur launþega í tiltekinni atvinnugrein vera undirborgaða einfaldlega hafið eigin rekstur og laðað til sín þá bestu með hærri launum. Því miður er slík trú vinstrimanna og verkalýðsforkólfa á eigin hæfileikum til fyrirtækjareksturs af skornum skammti. Mun auðveldara er að hrópa hátt og vona að atkvæðin fylgi á eftir.
Geir Ágústsson kl. 19:23
14. mars 2006
Sænsk pólítík
Í Svíþjóð kennir margra áhugaverðra pólitískra grasa. Hér er bent á fjórar sænskar pólitískar vefsíður, sem flestar eru þó einungis á sænsku.
RKU.nu er vefsíða Byltingarsinnaðrar kommúnistaæsku. Hefðbundin rauðlituð baráttumerki bolsévíka eru þar í hávegum höfð. Á götum Svíþjóðar má sjá, frá þessum hópi, veggspjöld þar sem barist er fyrir sjálfsögðum rétti fólks til heilsdagsvinnu. Sá réttur er ræddur af alvöru í sænskum umræðuþáttum og sýnist vitanlega sitt hverjum.
Kommunistiskapartiet.org er vefsíða sænska Kommúnistaflokksins. Þeir virðast leggja sérstaka áherslu á óréttmæti stríðsins í Írak og útgöngu úr Evrópusambandinu en sérstaklega þó jafnrétti kynjanna. Sérstaka athygli vekur grein þar sem mýtan um morð Stalíns á eigin fólki er hrakin í löngu máli.
Sverigedemokraterna.se er vefsíða Sænska lýðræðisflokksins. Sá flokkur hefur á stefnuskrá sinni að snúa við fjölmenningarþróuninni í Svíþjóð, herða fangelsisrefsingar, koma á ráðuneyti öldrunarmála og stemma stigu við aukinni valdtöku Evrópusambandsins.
Toppkandidaterna er raunveruleikaþáttur á vegum sænska ríkisútvarpsins. Þar keppa pólitískir ungliðar um hylli áhorfenda með ýmsum leiðum, aðallega lýðskrumi. Þáttaröðin er búin, en hægt er að sjá margt úr þessum þáttum á netinu. Petter, sem vann keppnina með nokkru forskoti, studdi m.a. hugmyndir um 6 tíma hámarksvinnudag. Þættirnir vekja upp margar spurningar um stjórnmál og ungliða í pólitík.
(Góð sænsk orðabók á netinu er hér.)
Gylfi Ólafsson kl. 13:03
13. mars 2006
Hægrimenn og loftslagsbreytingar
Hægrimenn virðast hafa sérstakan áhuga á að rífast við vinstrimenn um loftslagsbreytingar. Vef-Þjóðviljinn er þar sérstaklega ötull, nýlega hefur Illugi Gunnarsson bergmálað raddir efasemdamanna og fleiri má til taka.
Margir sem taka þennan pól í hæðina vísa í danska tölfræðinginn Björn Lomborg. Hann ritaði á sínum tíma bókina Hið sanna ástand heimsins, sem komið hefur út á íslensku, þar sem hann færði rök fyrir tvennu. Annarsvegar að ástand heimsins væri alls ekki eins slæmt og af fréttaflutningi mætti ráða og hinsvegar að sleppa verði tilfinningum og fljótadómum þegar vandamál jarðarinnar eru leyst. Björn kom saman, með fulltingi ýmissa virtra aðila eins og The Economist, ráðstefnu undir nafninu Copenhagen Consensus þar sem aðgerðum til bjargar mannkyninu var raðað í röð eftir fjárhagslegri skilvirkni þeirra; það er að efst á blaði eru þær aðgerðir sem bjarga flestu fólki fyrir sem minnstan pening.
Efst á listanum eru verkefni eins og barátta gegn eyðni, vítamíngjafir og vítamínbæting helstu nauðþurfta fátækra, afnám viðskiptanhindrana og varnir gegn malaríu. Kyoto sáttmálinn og hindrun á losun koltvísýrings er þar á lista yfir vond verkefni.
Hægrimenn ættu að hætta að rífast um loftslagsbreytingar. Þegar þeir gera það lyktar málflutningur þeirra oft af því að þeir gefi sér niðurstöðuna fyrirfram og finni vísindi og rannsóknir því til stuðnings. Það er alltaf hægt, enda loftslagsrannsóknir flókið fyrirbæri. Það er ekki fyrr en margar rannsóknir koma saman sem heillega mynd er hægt að gera sér af ástandinu.
Ég veit ekkert um gróðurhúsalofttegundir, sólgos eða endurskin sólarljóss af gastegundum og get ekki rifist við sérmenntaða vísindamenn um loftslagsbreytingar. En ég get hinsvegar bent á að það er ekki endilega það besta sem við gerum til að bjarga heiminum að hlaupa upp til handa og fóta og setja plastpoka á öll heimsins púströr. Þegar fólk er orðið sammála um það getur umræðan fyrst orðið uppbyggileg.
Gylfi Ólafsson kl. 12:11
12. mars 2006
Jafnrétti og jöfn staða
Staða kynjanna í lagalegu tilliti er svo til hin sama. Aftur á móti hafa ýmsir réttilega bent á að staða kynjanna í samfélaginu er um margt ójöfn og spilar þar ýmislegt inn í, svo sem viðtekin gildi og viðhorf í samfélaginu sem valda því að komið er fram við kynin á ólíkan hátt.
Eitt dæmi um ólík viðhorf eru svohljóðandi ummæli Valgerðar Sverrisdóttur um blaðamann nokkurn sem hafði gagnrýnt hana í starfi:
Ég er hins vegar ekki sú manngerð sem læt þennan karl vaða yfir [...].
Í almennri umræðu tíðkast að nota orðin „kona“ og „maður“ þegar verið er að vísa til tiltekinna einstaklinga. Sjaldgæfara er að sjá talað um „karla“ og „kerlingar“ í þessu sambandi. Ég er til dæmis viss um að Halldór Ásgrímsson, flokksbróðir Valgerðar, fengi ansi bágt fyrir ef hann vísaði til Agnesar Bragadóttur sem „þessarar kerlingar".
Af þessu má draga þann lærdóm að staða kynjanna er ekki alltaf jöfn, þótt jafnrétti sé í landinu. Við því eru eflaust ýmsar leiðir til úrbóta. Boð og bönn með fulltingi löggjafarvaldsins eru ekki ein þessara leiða. Hvorki varðandi það sem hér var nefnt né önnur tilvik þar sem kyn hefur áhrif á stöðu einstaklinga.
Oddgeir Einarsson kl. 12:53
8. mars 2006
Enn um óvæntan skilning frá vinstri
Í fyrradag var tæpt á óvæntum skilning frá vinstri á því hvað telst til lausna og hvað ekki. Í gær endurtekur Múrinn leikinn með langri sögulýsingu á örlögum tveggja fyrirtækja í Þingeyjasýslu sem endar á eftirfarandi orðum:
Óskandi væri að Þingeyingar afþökkuðu frekari „aðstoð“ og fleiri „lausnir“ úr hendi þeirra stjórnmálaafla sem á undraskömmum tíma tókst að koma svo stórum máttarstólpum atvinnulífs í sýslunum á vonarvöl eða í hendur annarra. Sporin ættu allavega að hræða. (#)Ef orðinu „þeirra“ er sleppt er um alveg ágæta og almenna lýsingu á áhrifum ríkisafskipta á markaðinn að ræða. Stjórnmálamenn einkavæða fyrirtæki en í stað þess að taka hæsta boði og koma sér úr veginum er selt á forsendum flokkspólitíkur og sérhagsmuna. Þótt vissulega sé betra að einkavæða illa en einkavæða ekki er nánast án undantekninga slæmt að viðhalda pólitískum afskiptum af einkavæddum fyrirtækjum. Byggðakvótar, styrkir til atvinnuvega, landbúnaðarstyrkir, ýmsir (nýsköpunar)styrkir ætlaðir landsbyggðinni, sérstök niðurgreidd lán til fyrirtækja á landsbyggðinni, ríkisreistir snjóflóðavarnargarðar og jarðgöng og ógnarstórar brýr í boði en þó ekki í þökk skattgreiðenda eru varla nema dæmi um ríkisafskipti eyrnamerkt landsbyggðinni.
Dauðadæmd byggðalög fá veika súrefnisæð til að þrauka á og undirliggjandi og oft djúpstæðar breytingar í atvinnu- og búskaparháttum fá ekki að leiðbeina fólki um hvar bestu búsetuskilyrðin eru á landinu. Rómantískar landslagsmyndir og draumórar um byggð í hverjum firði valda því að fátæk byggðafélög eru látin þrauka á kostnað blómlegri byggða, og blórabögglar fyrir slæmu ástandi dregnir upp á yfirborðið í hverju Kastljósi. Fyrir vikið þarf varla meira en sölu á einum togara til að kollvarpa heilu samfélögunum og í stað þess að fólk einfaldlega flytji þar sem atvinnu er að finna er því rétt ölmusa til að þrauka á á meðan stjórnmálamenn deila.
Á meðan Íslendingar voru fátækir dugði e.t.v. að halda úti einu frystihúsi, nokkrum trillum, krambúð og félagsheimili til að friða íbúa byggðar. Í dag eru kröfurnar aðrar og meiri, og það er vel og til merkis um vaxandi velmegun á landinu. Vinstrimenn spangóla orð eins og „efnishyggja“ og „landsbyggðarflótti“ en hinn venjulegi maður þakkar fyrir aukið vöruúrval og lægra verð í stórmörkuðum og vill frekar heimsækja eyðifirðina með tjald í skottinu og prímus í bakpokanum í stað þess að dvelja í þeim á bótum frá íbúum annarra byggðafélaga og eyða öllum stundum í að nauða í stjórnmálamönnum fyrir sunnan.
Geir Ágústsson kl. 08:48
6. mars 2006
UVG rambar óvænt á lausn deiluefnis
Á vef Ungra Vinstri-grænna er nú að finna grein um hið langdregna þrætuepli, styttingu náms til stúdentsprófs. Þótt efnislega hafi ekkert nýtt komið fram í málinu er ákveðinn skilningur vinstrisinnaðs einstaklings á lausn þess nýr í augum þess sem þetta skrifar. Nánar tiltekið segir (feitletrun er mín):
Sigurður Kári Kristjánsson, þingmaður Sjálfstæðisflokks, spyr í þessari umræðu hvers vegna íslenskir nemendur þurfi lengri tíma til að klára stúdentspróf en þeir erlendu. Það er ekki það sem umræðan snýst um. Fáir hafa sett sig á móti því að nemendur ljúki stúdentsprófi ári yngri. Til er meira að segja skóli sem útskrifar nemendur með stúdentspróf á tveimur árum og í mörgum framhaldsskólum er hægt að ljúka náminu á þremur árum, ef nemendur svo kjósa. Það er því ekki þannig að nemendur geti ekki klárað sitt nám nítján ára.Þarna vísar höfundur til Menntaskólans Hraðbrautar þar sem þeir sem komast inn (aðsókn er mjög mikil) gefst kostur á að helminga hinn hefðbundna tíma sem tekur að ljúka stúdentsprófi. Þetta er einkarekin stofnun, nemendur eða foreldrar þeirra greiða (niðurgreidd) skólagjöld fyrir vistina og starfsemi stofnunarinnar er háð því að góður orðstír og ánægðir nemendur haldi áfram að útvega nýja nemendur og halda í þá sem fyrir eru.
Ungliðar Vinstri-grænna verða seint þekktir fyrir aðdáun sína á hinu frjálsa einkaframtaki, og jafnvel ekki þótt ríkið fái að skipta sér mikið af því. Þeir mega þó eiga það að þeir hittu naglann á höfuðið hérna. Stytting eða lenging náms til íslensks stúdentspróf á ekki að ákveðast miðlægt á skrifstofu menntamálaráðherra, jafnvel þótt ráðherra ákveði hvaða skilyrði gilda fyrir útskrift með prófið. Skólar og nemendur eru fullfærir um að ná samkomulagi sín á milli um lengd námsins, innihald þess og áherslur. Lausn deilunnar um styttingu náms til stúdentspróf felst í því að ríkið sleppi tökunum á íslenskum framhaldsskólum, bjóði út rekstur þeirra, fjármagni framhaldsskólamenntun á grundvelli nemenda en ekki stofnana og komi sér svo smátt og smátt úr veginum. Er þá hætt við að deilan um styttingu náms til stúdentsprófs styttist niður í einfalt val hvers og eins nemanda á skóla sem hentar áherslum hans eða hennar.
Geir Ágústsson kl. 11:29
4. mars 2006
Skattar á tóbak = skattar á lágtekjufólk
Á vef Lýðheilsustöðvar er hægt að nálgast niðurstöður ýmissa rannsókna sem snúa á einn eða annan hátt að heilsu hins íslenska lýðs. Reykingar eiga þar vitaskuld sinn sess. Aðgengi að tölum um reykingar eftir aldurshópum og greint upp eftir kynferði er gott. Örlítið óaðgengilegri eru myndir sem sýna að álögur ríkisins á tóbak eru, þegar allt kemur til alls, fyrst og fremst álögur á lágtekjufólk og ómenntaða. Sjá til dæmis þessa samantekt.
Þessu hafa vinstrimenn og lýðheilsupostular lítinn áhuga á að leggja áherslu á. Stjórnmálamenn sem gjarnan tala fyrir hönd þeirra tekjulægstu eru yfirleitt þeir sem vilja senda tóbaks- og áfengisverð til skýjanna. Þeir átta sig ekki á því að slík aðgerð kemur verst niður á þeim sem minnstar hafa tekjurnar. Fólk hættir ekki að reykja þegar búið er að auka enn fjárhagshyggjur þess. Það að hætta að reykja getur verið erfið og taugatrekkjandi athöfn sem krefst þess að aðrar áhyggjur vegi ekki of mikið. Þess vegna eru það yfirleitt þeir með hærri tekjurnar sem eru reyklausir eða hætta að reykja, og er jafnframt sá hópur sem síður finnur fyrir hækkunum á einstaka vörum í innkaupakörfunni.
Í ofan á lagt hefur verið bent á margar heilsuspillandi hliðarverkanir hækkandi tóbaksverð. Reykingamenn reykja sígarettur þá ákafar og allt að stubbinum til að ná sem mest út úr þeim. Ef fjárhaginn kreppir eru sígarettur, dýrar eða ódýrar, yfirleitt það seinasta sem reykingamaðurinn fórnar á innkaupalistanum. Jafnvel mjólkin fær að fjúka ef krónurnar skortir. Hátt sígarettuverð ýtir einnig undir smygl og aðra svartamarkaðsstarfsemi sem hefur ýmsar skuggahliðar sem óþarfi er að fara nánar út í hér. Allt tal um kostnað heilbrigðiskerfisins vegna reykinga breytist þá í orðin tóm því ríkið hefur þá haft sjálft sig af tekjum.
Er tóbaksvarnarnornaveiðin virkilega á réttri leið? Væri ekki nær að gera einstaklinga sjálfa ábyrga fyrir niðurrifi eigin heilsu eins og tryggingafélög gera í tilviki hraðakstursmanna og ökufanta? Ríkið gæti þá byrjað að einbeita sér að alvöruvandamálunum í samfélaginu, t.d. ofbeldismönnum og níðingum.
Geir Ágústsson kl. 19:52
3. mars 2006
Til hamingju með að þurfa ekki að banna reykingar!
Samkvæmt frétt RÚV sýnir ný könnun Gallup að tæp 90% aðspurðra myndu fara jafnoft eða oftar á veitingastaði og kaffihús ef staðirnir væru alveg reyklausir.
Þetta þýðir að áhugamenn um reyklausa staði geta lagt á hilluna áætlanir um að banna reykingar á öllum stöðum. Ef eitthvað er að marka könnun Gallup þá myndi fólk frekar auka heimsóknir sína á þá staði sem sjálfir bönnuðu reykingar sínar en hitt. Það væri einungis ef kannanir sýndu að fólk vildi frekar sækja reykingarstaði sem nauðsynlegt væri að banna reykingar á öllum stöðum til þess að tryggja „réttinn“ til að djamma og drekka kaffi á einkaeign annarra í reykleysi.
Oddgeir Einarsson kl. 15:50
Hvað er list?
Á Múrnum í gær er fjallað um hugmyndafræðilegar forsendur þess að ríkið taki peninga af sumum til þess að aðrir geti iðkað það sem þeir telja vera list. Rétt er að fagna því að einhver reyni að færa fram rök með þessu fyrirkomulagi en hér verða gerðar nokkrar athugasemdir við röksemdafærsluna í greininni á Múrnum.
Greinarhöfundur segir m.a.:
Ef opnari og meiri umræða færi fram um hvað er menning og hvað list, myndi skýrar koma í ljós hvers vegna markaðurinn á ekki að stýra þessum þáttum.
Hér er ég sammála greinarhöfundi. Það skiptir miklu máli hvað sé list og hvað ekki. Þetta er eitt mesta þrætuepli veraldar. Menn munu aldrei verða sammála um hvað sé list og hvað ekki. Þess vegna verða aldrei allir sammála um hvað sé þess virði að ríkið styrki og hvað ekki.
Til þess að rökræða um hvort ríkið eigi að styrkja það sem greinarhöfundur telur vera list er þó nauðsynlegt að líta til skilgreiningar hans:
List framandgerir hlutina fyrir okkur, gerir okkur kleift að sjá fyrirbærin í nýju eða öðru ljósi […]. Án listarinnar myndum við líða áfram í algebruðum heimi.
Gefum okkur, umræðunnar vegna, að nauðsynlegt sé að líða ekki áfram í „algebruðum heimi“ og til þess þurfi maður að sjá hlutina í nýju eða öðru ljósi.
Fyrst viðfangsefni greinarinnar var hvort ríkið ætti að styrkja list eður ei, blasir við að spyrja hvers vegna ríkisstyrkt list sé líklegri til þess en önnur list til að maður sjái hlutina í nýju ljósi, og þar með hætti að líða áfram í algebruðum heimi.
Greinarhöfundur tekur hér afar óheppilegt dæmi máli sínu til stuðnings. Hann nefnir hellamyndir frummanna af dýrum sem dæmi um sanna list. Þessar myndir voru unnar af veiðimönnum. Ástæða þess að þeir gátu gert þessar myndir var að þeir höfðu náð árangri í störfum sínum sem veiðimenn og áttu tíma aflögu til að dunda sér. Þeir voru ekki á listamannalaunum og úr tengslum við veruleika hins almenna frummanns að pæla í að þeir þyrftu að hugsa abstrakt og hætta að líða áfram í algebruðum heimi. Þetta var einkaframtak þeirra.
Þegar greinarhöfundur hefur lokið við að ræða um einkaframtak frummanna snýr hann sér almennt að einkaframtakinu:
Þegar list er stýrt af markaðnum og hún sett í ákveðinn farveg í gróðraskyni, heftir það sköpunarkraft listamannanna og um leið viðtakendanna. Um leið væri gróðafarvegur markaðarins stoð undir frekari stöðnun framþróunar.
Taka má undir með greinarhöfundi að ef það hefur engin áhrif á afkomu listamanns hvort að nokkur maður hafi áhuga á að skoða verk hans, þá veitir það honum meira frelsi til að hafa verkin nákvæmlega eins og honum sýnist. Það er hins vegar alveg óvíst að það sé vænlegra til framþróunar. Færa má rök fyrir því að list sem styrkt er af ríkinu sé betur til þess fallin að staðna en list einkaframtaksins. Af hverju ætti sá, sem fær alltaf sína aura í kassann sama hversu óskapandi og einhæfur hann er og sama hversu fáir telja hann gera eitthvað af viti, að vera eitthvað meira skapandi og ýta undir framþróun en þeir listamenn sem leitast við að svala listþörf fólks og skara fram úr öðrum listamönnum?
Greinin endar svo á þessum orðum:
Ríkisstyrkir til lista setja engar skorður fyrir listsköpunina, og eiga ekki að gera það. Styrkjum list, stýrum henni ekki.
Hér er hlutunum snúið algerlega á hvolf. Það er einmitt með því að ríkisstyrkja list sem henni er stýrt. Listamenn vilja ganga í augun á þeim sem úthluta styrkjunum og laga list sína að því. Niðurgreiðslur á list sumra sérvalinna aðlila ryður einnig út list annarra sem hefðu haft lifibrauð sitt á að selja listneytendum verk sín. Ríkið á ekki að ráða því hvaða listamenn geti starfað sem slíkir og hverskonar list sé ríkjandi og hver ekki.
Við ofangreint má bæta að á móti hverri vinnustund ríkisstyrkts listamanns er vinnustund einhvers skattgreiðanda. Þessi stund hefði e.t.v. verið notuð til að búa til listaverk að loknum vinnudegi, svona eins og frummennirnir gerðu. Hefðu frummennirnir þurft að vinna lengur til að geta borgað sjálfskipuðum listamönnum hefðu þeir ekki haft tíma til að mála sínar víðfrægu hellamyndir.
Oddgeir Einarsson kl. 10:52