« janúar 2006 | Aðalsíða | mars 2006 »

27. febrúar 2006

Kapítalisma fyrir þá sjúku!

Flestir eiga auðvelt með að sjá fyrir sér og vita að kapítalismi, mikið efnahagslegt frelsi á markaði og lítið og aðgerðalítið ríkisvald hámarkar hagvöxtinn, knýr áfram tækniframfarir, skiptir vinnuaflinu upp á sem hagkvæmastan hátt og bætir lífsgæði allra þegar til lengri og skemmri tíma er litið. Hins vegar getur ákveðið hugarfar ýtt þessum veruleika til hliðar. Þetta ákveðna hugarfar snýst um að taka skyndimynd (eða snapshop á enskri tungu) af ástandinu eins og það er í dag, telja fjölda þeirra sem njóta kjara sem liggja ákveðið langt undir meðalkjörum, og mynda sér stjórnmálaskoðun út frá því. Þótt undirritaður kalli þá sem hallast að þessu hugarfari sósíalista þá þarf ekkert endilega að vera um yfirlýsta slíka sé að ræða. Þetta getur jafnvel verið fólk sem telur sig markaðssinnað, hægrisinnað, jafnvel frjálshyggjuþenkjandi!

En gallinn við að taka skyndimyndina er sú að skyndimyndin gefur enga mynd af raunveruleikanum. Ef ég fótbrotna í dag mun skyndimyndin sýna mig sjúkan og óvinnufæran á morgun. Tölfræði sem er hægt að búa til með notkun skyndimynda er villandi. Svo villandi að margir telja að ríkisafskipti, skattheimtur, skrifræði og félagslegir tékkar séu meðöl sem lækni mein þeirra sjúku, fötluðu, óvinnufæru og geðsjúku.

Með því að setja breiðlinsuna á myndavélina sést samt að þegar allt kemur til alls er líf þeirra sjúku, fötluðu og geðveiku langbest þar sem hinum fullfrísku og vinnandi er gefið frelsi til að skapa geggjaðslega mikinn auð og eyða honum í allskyns afurðir læknavísindanna sem með tíð og tíma, en nokkuð hratt, komast í hendur þeirra sem mest þurfa á þeim að halda. Þeir ríku geta gefið meira en þeir fátæku til líknamála, góðgerðarsamtaka og almennt allra sem þurfa aðstoðar við í lífinu. Þeir geta það og þeir gera það. Þeir eru í betri stöðu til þess en þeir efnaminni og þeir nýta hana til að láta gott af sér leiða. Hvatar góðgerðarsamtaka til að hámarka nýtingu hverrar krónu eru aðrir en ríkisrekinna stofnanna sem geta frá ári til árs krafist meira fés í botnlausa hít og jarðað hvern þann stjórnmálamann í augum almennings sem leyfir sér að leggja til aðrar leiðir.

Þeir sjúku, fötluðu og óvinnufæru þurfa mest á frjálsu markaðshagkerfi að halda. Engin skyndimynd breytir því, þótt hún geti villt fyrir um fyrir þeirri staðreynd.

Geir Ágústsson kl. 20:25

24. febrúar 2006

Lóðamál

Vihjálmur Þ. Vilhjálmsson, borgarstjóraefni Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík og Alfreð Þorsteinsson borgarfulltrúi Framsóknarflokksins ræddu um lóðamál í Reykjavík í sjónvarpinu fyrir skömmu.

Ef ég skil Vilhjálm rétt þá vill hann ekki selja lóðir á markaðsverði af því að hann heldur að það sé ekki neinn markaður til staðar fyrir lóðir af því að borgin hafi einokunarstöðu á lóðum. Þetta er misskilningur. Ef þeir sem vilja eignast einbýlishús geta ekki fengið lóð til að byggja sjálfir þá verða þeir að snúa sér að því að kaupa tilbúið hús. Mjög hátt verð á lóðum myndi valda því að fólk kysi frekar tilbúin hús. Mjög lágt verð á lóðum veldur því að fólk sækist eftir lóðum í meira mæli en en tilbúnum húsum. Lóðir undir einbýlishús og einbýlishús með lóð eru því ólíkar vörur á sama markaði. Þetta skýrist best á því að ef offramboð væri á einbýlishúsum myndi borgin ekki geta haldið sama háa lóðaverðinu í skjóli einokunnar. Það sama gerist ef offramboð er á lóðum, þá lækkar fasteignaverð.

Ég hallast því að því að Alfreð haft rétt fyrir sér í því að eðlilegast væri að selja lóðir hæstbjóðanda. Að selja lóðir á lægra verði jafngildir því að færa fjármuni úr borgarsjóði og í vasa þeirra sem vilja endilega byggja sér hús. Ef færa á einhverja fjármuni úr borgarsjóði á að gera það með því að skila þeim til eigenda sinna í formi lægra útsvars, en útsvarið er nú í hámarki í Reykjavík, þökk sé R-listanum.

Oddgeir Einarsson kl. 11:00

23. febrúar 2006

Skólamáltíðir

Þorgerður Katrín sagði í dag í utandagskrárumræðum að hún myndi ekki beita sér fyrir fríum skólamáltíðum í framhaldsskólum. Það finnst mér gott hjá henni. Auðvitað er það fráleitt að ríkið eigi að gefa börnum að borða. Foreldrar bera ábyrgð á því að börnum þeirra sé gefið að borða og þeir njóta fjölþættra fríðinda til þess arna. Engu skiptir í því sambandi hvar börn ala manninn á daginn. Vart þarf svo að rökstyðja það ítarlega að sjálfrátt fólk beri ábyrgð sjálft á að halda sjálfu sér á lífi með því að borða.

Gylfi Ólafsson kl. 15:04

21. febrúar 2006

Eigum við að grýta höfnina okkar?

Tekið úr frétt á vísir.is:

Eina leiðin til að halda farmannastétt hér á landi er að niðurgreiða laun farmanna eins og gert er í nágrannalöndunum, segir Helgi Laxadal, formaður Vélstjórafélags Íslands.

Einnig:

Helgi ræddi þá fækkun sem orðið hefur í íslenskri farmannastétt á undanförnum árum eftir að útgerðir hafa skráð skip sín í útlöndum. Hann benti á að nágrannaríkin hefðu brugðist við á þann hátt að niðurgreiða laun sinna farmanna til að gera þá samkeppnishæfa við ódýrt vinnuafl. Það væri gert á þann hátt að útgerðir greiddu ekki skatt af hluta launanna.

Er í raun og veru verið að leggja til að íslenska ríkið, þ.e. íslenskir skattgreiðendur, niðurgreiði laun stéttar svo hún leggist ekki af á þessu landi, og m.a. á grundvelli þess að önnur ríki hafi gripið til þessa úrræðis? Eiga Íslendinga að grýta höfnina sína af því aðrir gera það? Á hagræðið sem hinn frjálsi markaður leitar með skiptingu vinnuaflsins á milli þjóðfélagshópa sama lands og á milli landa að gufa upp svo ein stétt geti lifað þannig að allar aðrar veikist? Vonandi er engum alvara með slíkum hugmyndum.

Séríslensk farmannastétt er að tapa samkeppnishæfninni við farmenn með önnur ríkisföng rétt eins og plógurinn tapar í samkeppni við traktorinn. Flóknara er það ekki. Opinberar niðurgreiðslur til íslenskra farmanna (t.d. í formi sérstakra skattaívilnanna) eru glapræði sem verður vonandi aldrei íhugað alvarlega af íslenskum ráðamönnum.

Helgi Laxdal er vitaskuld að leggja til eitthvað sem félagsmenn hans myndu koma til með að njóta góðs af, en það má vera alveg ljóst að það að veita einni stétt forréttindi á kostnað allra annarra er ekki góð hugmynd. Vonandi fjarar þetta mál hratt og örugglega út.

Hitt er svo rétt að skattalækkanir geta hjálpað farmönnum og öllum öðrum atvinnustéttum á Íslandi að spjara sig í alþjóðlegri samkeppni. Almennar og helst ríflegar skattalækkanir ættu að vera tillaga á vörum allra íslenskra verkalýðsleiðtoga og forystumanna samtaka í atvinnulífinu.

Geir Ágústsson kl. 21:03

19. febrúar 2006

Guantanamo

Jónína Bjartmarz, þingmaður Framsóknarflokksins og nefndarmaður í utanríkismálanefnd Alþingis, lýsti því yfir í Silfri Egils á sunnudaginn að stjórnvöld ættu að skora á bandaríkjamenn að loka Guantanamo búðunum á Kúbu.

Ef til vill er óþarfi að hvetja þá til að loka búðunum. En það hlýtur að vera skýlaus krafa að þeir fangar sem þar dvelja njóti þess að fá að svara fyrir þær sakir sem þeir eru bornir.

Frjálshyggjufélagið ályktaði um þetta mál í maí 2004 og er það í fyrsta og eina skipti sem félagið hefur ályktað um utanríkismál.

Mannréttindabrotum mótmælt

Frjálshyggjufélagið hvetur ríkisstjórn Íslands til að mótmæla mannréttindabrotum í stríðinu gegn hryðjuverkum. Þær þjóðir sem berjast gegn hryðjuverkum verða að sýna gott fordæmi og virða mannréttindi í hvívetna. Sigur vinnst ekki í baráttu gegn hryðjuverkum nema andstæðingar þeirra sýni skýrlega siðferðislega yfirburði sína yfir hryðjuverkamönnunum.

Meðferð fanga sem vistaðir eru í herstöð Bandaríkjamanna við Guantanomo-flóa á Kúbu er óréttlætanleg. Veita verður föngum þar réttláta málsmeðferð, líkt og öðrum sem sakaðir eru um glæpi. Ennfremur er dauðarefsing óréttlætanleg í þessum málum sem öðrum og ber að leggjast gegn því að henni verði beitt.

Sævar Guðmundsson kl. 23:50

15. febrúar 2006

Tjáningarfrelsið

Stuðningsmenn tjáningarfrelsisins álíta það altækt, því ef tjáningarfrelsið væri ekki altækt bæri það ekki nafn með rentu. Fólk sem styður tjáningarfrelsið í tilviki smáblaðsins í Danmörku sem frægt er orðið, ætti að líta t.d. á 7.grein laga 6/2002 eða lög 53/2000 og æpa jafn hátt yfir takmörkununum sem þar eru.

Gylfi Ólafsson kl. 21:27

Af tjáningarfrelsi og ábyrgð

Ég lenti í viðræðum við mjög gáfað fólk á bar um daginn.

Við fórum að ræða um teiknimyndamálið og tjáningarfrelsið. Mér kom á óvart að þetta gáfaða fólk (athugið það að ég kalla þetta fólk ekki gáfað í kaldhæðni) taldi allt að þeir sem birtu teiknimyndirnar hafi borið ábyrgð á ólátunum í sumum múslimum.

Hvað nú ef feministar yrðu enn reiðari vegna B&B og færu að fremja skemmdarverk í stærri stíl en að líma límmiða á blöðin? Hvað t.d. ef útgefendur og seljendur blaðanna vissu að feministarnir myndu brjóta allt og bramla vegna blaðanna? Er þá e-ð rangt við að gefa út blöðin?

Og hvað með mig sem þoli ekki Gestgjafann, Hús og hýbýli og hvað þá Vikuna. Væri það rangt að gefa út slík blöð bara af því að ég yrði trítilóður?

Ef A miðar byssu á B og hótar að skjóta hann ef C lætur í ljós tiltekna skoðun, er þá rangt hjá C að opinbera skoðun sína?

Tjáningarfrelsið er ekki klisja og það má aldrei ætlast til að einhver noti það ekki bara til þess að færa ábyrgðina á ofbeldisverkum frá ofbeldismönnum og yfir á friðsamlegt fólk.

Sama hversu gáfaður sem maður er.

Oddgeir Einarsson kl. 17:48

10. febrúar 2006

Stærðin skiptir máli

Nýlegur þáttur á sarpvarpi Cato-stofnunarinnar í Bandaríkjunum er upptaka af fyrirlestri Joels Millers. Þar fjallar hann um nýútkomna bók sína Size Matters : How Big Government Puts the Squeeze on America's Families, Finances, and Freedom. Andstætt því sem hagfræðingar einbeita sér oftast að þegar þeir fjalla um stærð ríkisvaldsins og áhrif þess, fjallar bókin ekki um stórar og víðtækar hagfræðistærðir heldur áhrifin sem ríkisvaldið hefur á daglegt líf venjulegs fólks. Hann tekur ýmis dæmi þar að lútandi og er skýrorður og hnyttinn fyrirlesari, svo þátturinn er skemmtilegur á að hlusta.

Viðtekin skoðun er með hægrimanna að besta leiðin til að minnka ríkisvaldið sé að svelta það; lækka skatta þannig að löggjafinn hafi minni fjármuni milli handanna. Einar Oddur Kristjánsson hefur manna hæst haldið fram þessari skoðun.

Helsta vandamálið við að minnka ríkisvaldið er að skattalækkanir koma öllum skattgreiðendum til góða en afnám bitlinga og niðurgreiðslna koma hart niður á smáum hópum. Þar sem hagsmunir þeirra síðarnefndu eru miklir, hafa þeir ríkari áherslu til að hafa hátt. Þannig geta þeir haft meiri áhrif en þeim ber og vald pólitíkusa verður mjög undirorpið þessum hópum. Vilji stjórnmálamenn lækka skatta og afnema einhverja kostnaðarliði verða þeir að hafa umtalsvert umboð fólksins til að geta þreytt þorrann og góuna þangað til skattalækkanirnar fara að segja til sín og þrýstihóparnir hafa unnið úr sínum málum sjálfir og þagnað. Þetta hefur svo aftur þau áhrif að ríkisvaldið þenst oft út í lýðræðisríkjum.

Eins og yfirleitt á fyrirlestrum í þessari fyrirlestraröð Cato, stíga tveir menn í pontu eftir frummælanda. Sá fyrri gagnrýnir yfirleitt bókina eða fyrirlestur frumælanda á meðan sá seinni ræðir um málefni þessu tengd, reynir að varpa fram nýjum spurningum eða setja fram einhversskonar niðurstöðu af fyrirlestrunum sem voru á undan. Á þessu er þó allur gangur.

Eftir að Joel hefur lokið máli sín hefur Jonathan Rauch upp raust sína. Hann bendir á að fjölmargar tilraunir í Bandaríkjunum til að lækka skatta og minnka þannig ríkisvaldið hafi mistekist. Jonathan segir að hægrimenn verði að láta af þeim gamla vana að álíta aðeins eina færa leið að markmiðinu, og leggur fram þá hugmynd að ef til vill sé best að minnka ríkisvaldið með því að hækka skatta. Þannig verði skattgreiðendur enn meðvitaðri um ríkisvaldið og stærð þess. Pólitískur slagkraftur þeirra sem eru við völd ætti því að aukast til þess að slá á þenslu ríkisvaldsins.

Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð, en hvet lesendur til að skrá sig á sarpvarp Cato stofnunarinnar með því að smella hér.

Gylfi Ólafsson kl. 11:24

9. febrúar 2006

Skelfileg rök fyrir ríkisafskiptum

Í nýjustu ályktun frá Sambandi Ungra Framsóknarmanna er hægt að finna eitt samþjappaðasta samansafn vondra röksemda sem sést hefur á nokkurri síðu íslenskra stjórnmálasamtaka fyrr og síðar. Stór orð en ekki ósönn þar með. En vindum okkur í smáatriðin..

Ályktunin hefst á eftirfarandi orðum:

Stjórn Sambands ungra framsóknarmanna skorar á íslensk stjórnvöld að leita leiða til að aðstoða kjörforeldra við ættleiðingar. Í nágrannalöndum okkar eru veittir styrkir til þess að vega á móti miklum kostnaði við ættleiðingar, en enga slíka aðstoð er að fá hér á landi.

Í nágrannalöndum Íslands er hægt að finna dæmi um margt gott og margt vont. Þó er ekkert sem segir að af því að nágrannaríkin reki svona eða hinsegin kerfi, eða veiti fé úr vasa þessa hóps í vasa hins, að þá eigi Íslendingar að gera það sama. Slík röksemd gæti dugað til að rökstyðja hvað sem er, t.d. að íslensk stjórnvöld ættu að leyfa munntóbak aftur (Svíþjóð), kannabisreykingar á þar til gerðum kaffihúsum (Holland), sækja um inngöngu í danska konungsveldið aftur (Grænland), leyfa grindhvaladráp (Færeyjar), lækka skatta á fyrirtæki niður í 0% og koma á flötu tekjuskattskerfi fyrir einstaklinga (Eistland), og svona má lengi telja. Þessi röksemd er með öllu ómarktæk. Næsta takk!

Að ættleiða barn frá útlöndum kostar mikla fjármuni. Þeir sem eignast börn með hefðbundnum hætti hér á landi fá margvíslega þjónustu endurgjaldslaust og því er eðlilegt að létt verði undir með væntanlegum kjörforeldrum sem láta sig dreyma um að eignast börn og vilja láta þann draum sinn verða að veruleika.

Að sumir njóti launa og afraksturs af vinnu annarra í boði ríkisins réttlætir ekki að aðrir ættu að njóta sömu kjara. Hvers vegna á að skattleggja alla - drýgja tekur allra - svo að sumir geti flotið upp á skýi forréttinda? Orðið endurgjaldslaust er reyndar réttnefni í ályktunni og til merkis um að orðið ókeypis sé loks á undanhaldi í allri umræðu um ríkisafskipti.

En að eitt sé niðurgreitt þýði að annað eigi að vera það líka hefur líka snjóboltaáhrif í för með sér. Nú fær sjónskert fólk hvorki niðurgreiðslur né þjónustu eða aðstoð frá ríkinu (að mér vitandi). Margir eiga þann draum heitastan að fara í aðgerð sem læknar sjónskortinn með leysigeisla. En nú er ríkinu alveg sama um það. Hver er afleiðingin? Stórkostleg samkeppni, batnandi þjónusta, lækkandi verð og sívaxandi ánægja viðskiptavina hinna frjálsu augnlækna. En hvað vilja Framsóknarmenn gera? Ætli þeir leggi ekki til að af því að heyrnaskert fólk fær fjárstuðning með hjálp skattkerfisins, að þess vegna eigi sjónskertir að njóta sömu forréttinda?

Skorar stjórn SUF því á ríkisstjórn Íslands að bregðast myndarlega við réttmætum ábendingum kjörforeldra og renna enn frekari stoðum undir þá fjölskyldustefnu sem rekin er á vegum ríkisstjórnarinnar, þar sem fjölskyldan er í fyrirrúmi.

Fjölskyldan er alls ekki í fyrirrúmi í hinu þéttriðna neti bóta hér og skatta þar. Barnafjölskyldur koma síst vel út úr því að vera fyrst skattlagðar til þess eins að geta sótt um allskyns bætur og greiðslur til að ná töpuðum tekjum til baka. Fátækar fjölskyldur, sem er beinlínis haldið barnlausum með eilífu kroppi ríkisvaldsins, geta ekki vonast til að fá að standa á eigin fótum, því kerfið gerir ráð fyrir að allir nema sumir þurfi hjálp, í stað þess að reikna með sjálfsbjargarviðleitni sem dugir flestum en ekki sumum.

Geir Ágústsson kl. 17:11

8. febrúar 2006

Ekki hlusta á vinstrimenn

Ríkum Vesturlandabúum líður sjaldan betur en þegar þeir geta haft slæma samvisku yfir einhverju. Ekki er verra ef slæma samviskan er hreinlega til komin vegna lífsstíls okkar eins og hann leggur sig. Okkur er talin trú um að fátækt annars fólks hljóti að vera ríkidæmi okkar að kenna. Okkur er sagt að af því við getum keyrt um í bílum og búið í hlýju húsnæði þá muni loftslag Jarðar taka heljarstökk inn í ýmist miklar hitasveiflur eða mikil kuldaskeið, og valda bæði hungursneyðum og farsóttum.

Sem betur fer er þetta ekki rétt. Ekki er rúm til að útskýra það nánar hér, en lífsstíll okkar og eldsneytisbrennsla er ekki að ögra loftslagi plánetu okkar. Vinstrimenn trúa því hins vegar í einlægni að ef þeir fá að skipuleggja orkunotkun okkar (auk þess að stjórna tekjum okkar, vímuefnanotkun og skoðunum á kvenfólki og blökkumönnum) þá geti þeir gert gagn. Marx, Lenín og Castró eiga allir skylda hugsanavillu sameiginlega. Ekki kaupa boðskapinn. Vertu þú sjálf(ur), hættu að hafa samviskubit, beittu raunsæi frekar en tilfinningarökum og þá mun þér og öðrum vegnast best.

Birtist áður í DV 7. febrúar sl.

Geir Ágústsson kl. 18:25

5. febrúar 2006

Til pólitíska rétttrúnaðarsafnaðarins

Til þeirra sem láta sér vel líka að vera umvafðir pólitískum rétttrúnaði meirihlutans:

Fyrst þið teljið óbeinar reykingar svo bráðdrepandi að banna þurfi þær á einkastöðum sem fullorðið fólk ákveður af fúsum og frjálsum vilja að vera á sem starfsfólk eða viðskiptavinir, hvernig í veröldinni stendur á því að þið hefjið ekki krossferð ykkar á því að banna fremur reykingar á heimilum þar sem ólögráða börn eru, sem ólíkt fullorðna fólkinu á skemmtistöðunum hafa ekkert val um að hið meinta bannvæna eitur umlyki þau?

Viljið þið börnin feig?

Eða byggist skoðun ykkar á persónulegum hagsmunum ykkar af frelsisskerðingunni fremur en yfirlýstri umhyggju fyrir þeim sem hafa óþvingaðir valið sér að vinna á reykingastöðum?

Oddgeir Einarsson kl. 20:42

Um aðgerðir hins opinbera

Ari Björnsson, stjórnarmaður í Heimdalli, kveður upp heróp í nýjasta pistli sínum á frelsi.is

Við þurfum að grípa til aðgerða til að vernda hátækniiðnað okkar því fjárhagsstaða þessara fyrirtæki fer höllum fæti dag frá degi.

Nú vil ég ekki gera Ara upp þá vinstrivillu og reikna með að þarna sé verið að hvetja til aukinna ríkisafskipta eða fleiri sértækra opinberra aðgerða. Hins vegar er það yfirleitt rauður þráður á bak við heróp af þessu tagi. Til dæmis gæti maður ímyndað sér að þarna sé verið að hvetja til sérstakra skattaívilnana til handa hátæknifyrirtækjum, eða aukinna opinberra framlaga til ýmissa sjóða eða jafnvel einhvers konar verndar frá erlendri samkeppni.

En herópið er gott og gilt ef ekkert slíkt er hugsunin bak við það. Auðvitað þarf að vernda hátækniiðnaðinn eins og annan iðnað, en fyrst og fremst fyrir ríkisvaldinu. Viðskiptahindranir má auðveldlega fjarlægja, skatta má auðveldlega lækka, ýmis opinberlega ákveðin skilyrði fyrir hinu og þessu má auðveldlega afnema. Íslendingar þurfa fyrst og fremst að stunda þá atvinnuvegi sem þeir eru samkeppnishæfir í. Ef hátækniiðnaður er einn þeirra þá mun ríkisafskiptaleysið leiða það í ljós. Annað er blekking.

Geir Ágústsson kl. 20:23

3. febrúar 2006

Íslenska ríkið er ekki umburðarlynt gagnvart tjáningu um trúarbrögð

Það kom heldur flatt upp á íbúa Vestur Evrópu að teikninmyndir af spámanni sem birtust í Jótlandspóstinum danska skyldu vekja upp svo sterk viðbrögð meðal múslima og raun bar vitni. Brennandi fánar, fjöldamótmæli, viðskiptasniðganga, hótanir um sjálfsmorðsárásir og almennur berseksgangur eru dæmi um viðbrögðin.

Að hótunum um ofbeldi undanskildum eru aðgerðir múslimanna að mestu leyti réttmætar. Þannig felst t.d. ekkert ofbeldi í því að kaupa ekki vöru af dönskum seljanda.

Sjálft ríkisvaldið ber hins vegar enga virðingu fyrir tjáningarfrelsinu einmitt þegar kemur að trúarbrögðum. Það refsar fyrir guðlast. Með því að refsa er ríkið að beita einkarétti sínum til að beita ofbeldi. Íslenska ríkið er því síst umburðarlyndara en þeir múslimar sem mótmæla teiknimyndum af Múhammeð.

Lítum aðeins á hvað hin umburðarlyndu hegningarlög hafa að segja um meint tjáningarfrelsi sem mikið er talað um í dag. Eftirfarandi segir í 125. gr. laganna:

Hver, sem opinberlega dregur dár að eða smánar trúarkenningar eða guðsdýrkun löglegs trúarbragðafélags, sem er hér á landi, skal sæta sektum eða fangelsi allt að 3 mánuðum

Hvort ætli lýsi nú meira umburðarlyndi, að loka manneskju í dyflissu í þrjá mánuði eða að kaupa ekki tilteknar vörur af samlöndum hennar?

Oddgeir Einarsson kl. 14:56

1. febrúar 2006

Frjálslegur samanburður við Danmörku

Vísitala efnahagslegs frelsis 2006 er samanburður á afskiptaleysi ríkisvaldsins á milli flestra landa í heiminum. Á heimsmælikvarða kemur Ísland alveg gríðarlega vel út, og er fremst í flokki efnahagslega frjálsra landa í heiminum. Danmörk kemst eitt skandinavískra landa nálægt því að vera með tærnar þar sem Ísland er með hælana. Hið mikla efnahagslega frelsi, þ.e.a.s. hin mikla fjarvera ríkisins á hinum frjálsa markaði, hefur vitaskuld fjölmargar jákvæðar afleiðingar í för með sér, t.d. velmegun, framfarir og frumkvæði, og þyrfti að berja sig ansi duglega í höfuðið til að geta afneitað hinum gapandi sönnunum um það (jafnvel í fjarveru mældra hagstærða).

En hvernig stendur á því að alræmt sósíalískt land eins og Danmörk, með spikfeitan opinberan geira, fjallháa skatta og félagslegt bótakerfi sem dekkar nánast leti er að mælast efnahagslega frjálst og jafnvel næstum því eins frjálst og hið ofvirka og vinnusjúka Ísland? Ástæðan er sú að efnahagslegt frelsi tekur fyrir marga ólíka þætti ríkisafskiptaleysis. Ísland skorar hátt þegar kemur að skattpíningu hins opinbera og almennum fjárhagslegum umsvifum þess. Á þennan mælikvarða sýna Danir umtalssvert svigrúm til framfara, svo ekki sé tekið dýpra í árina. Á hinn bóginn er Íslandi ekki gefin eins há einkunn og Danmörk fyrir frelsi til að versla, og hið íslenska regluverk og hversu mikil erlend fjárfesting fær lausan tauminn á Íslandi draga Ísland sömuleiðis niður.

Ísland er vissulega frjálst land, en getur gert miklu betur. Íslendinga þurfa að tryggja að þeir hangi alltaf sem lengst til hægri á þessari mynd svo þeir geti einnig hangið sem efst.

Mælikvarði efnahagslegs frelsis er ekki fullkominn frekar en aðrar samansafnanir á tölum og gögnum ásamt örlítilli skvettu af túlkunum. Ekkert stendur hreinum rökum fyrir frelsi framar. Hins vegar er mjög sannfærandi að sjá hvað virðist felast í afskiptaleysi hins opinbera af frjálsum markaði, og í öllu falli er erfitt að segja að kapítalismi hafi ekki náð að sanna sig bæði í orði og í verki.

Geir Ágústsson kl. 17:38