« Skattaafslættir | Aðalsíða | Hægrimenn tapa völdum í Noregi »

12. september 2005

Af jafnrétti

Á vefritinu murinn.is var um helgina fjallað um svokallaða fléttulista í prófkjörum. Þeir ganga út á að fylgismenn flokks fái að kjósa þá sem þeir vilja að séu framboðslista en síðan en við uppröðun er þessi vilji ekki látinn ráða úrslitum, heldur kynferði frambjóðenda. Markmið slíkra lista er að oddatölusæti annars vegar og slétttölusæti hins vegar skipi fólk af sama kyni.

Flestir vita að jafnrétti var ekki viðhaft fyrr á öldum. Konur höfðu ekki einu sinni lagalegan rétt til að bjóða sig fram eða kjósa. Í dag er þessi sjálfsagði réttur kvenna tryggður með lögum algerlega til jafns við karla. Flestir þekkja t.d. vasklega framgöngu Kvennalistans sem átti ágætis fylgi að fagna á níunda áratugnum. Í þeim flokki var enginn fléttulisti heldur var karlmönnum bannað að bjóða sig fram undir merkjum hans. Þetta var fullkomlega í lagi enda hafa allir jafnan rétt og tækifæri til að mynda sameiginlegt framboð án afskipta annarra. Múrinn virðist þó ekki sammála þessum staðreyndum, sbr. ummæli á áðurnefndu vefriti:

...frá árdögum lýðræðisins hafa konur almennt ekki fengið sömu tækifæri til að bjóða sig fram og hljóta kosningu.

Hafa kynin kannski ekki jöfn tækifæri? Það er staðreynd að færri konur hafa komist á Alþingi en karlar. Það er líka staðreynd að færri konur en karlar hafa skipað sæti á framboðslistum stjórnmálaflokka. Það er líka staðreynd að mun færri konur taka virkan þátt í starfi stjórnmálahreyfinga en karlar. Hlutfall þeirra er t.d. vel innan við 22% ef út í það er farið.

En eru hausatalningar marktæk aðferð við mat á tækifærum? Er það sjálfkrafa til marks um tækifærisleysi karla til þess arna að þeir eru almennt ekki hjúkrunarfræðingar, grunnskólakennarar eða áhorfendur Aðþrengdra eiginkvenna? Ég myndi hugsa mig tvisvar um ef ekki þrisvar áður en ég gleypti við eftirfarandi rökstuðningi Múrsins fyrir fléttulistum:

...fléttulistar eru ekki hugsaðir sem varanleg aðferð, heldur tímabundin lausn sem er í gildi svo lengi sem augljóst er að konur hafi ekki tækifæri til jafns við karla.

Það er staðreynd að af þeim sem reyna að komast á framboðslista er hlutfall karla sem það tekst mun minna er samsvarandi hlutfall kvenna. Þannig er yfirgnæfandi meirihluti þeirra sem sitja eftir með sárt ennið karlar. Í því ljósi má álykta að fyrirfram megi búast við að erfiðara sé fyrir einstakling að komast áfram ef hann er karlkyns en ekki kvenkyns. Í þessu ljósi má draga í efa að eftirfarandi orð Múrsins séu sönn, burtséð frá þeim fordómum í garð kynjanna sem þau endurspegla:

Þörfin fyrir róttæka jafnréttisbaráttu eru ekki minni nú en áður. En þá þarf líka að grípa til róttækra aðgerða og fórna nokkrum steinrunnum karlmönnum fyrir efnilegar konar.

Oddgeir Einarsson kl. 11:50