« Blár ópal | Aðalsíða | Háskólinn á Akureyri »
20. september 2005
Öfgastefnan frjálshyggja
Það er ósjaldan að talað er um frjálshyggjumenn sem öfgamenn. Slíkar skírskotanir eru reyndar sjaldnast studdar rökum svo telja megi, en það er kannski áhugavert engu að síður að velta fyrir sér hvað það er við frjálshyggju sem er svona öfgafullt?
Frjálshyggjumenn halda því fram að hvert og eitt okkar hafi rétt til frelsis. Að vera frjáls þýðir að vera laus við að vera beittur ofbeldi. Sá sem vill eiga heimtingu á frelsi verður því að virða rétt annarra til að vera lausir við ofbeldi. Frjálshyggja er því friðarstefna – engar öfgar þar.
Öll erum við misjöfn og höfum ólíkar skoðanir. Það munu alltaf koma upp ágreiningsefni milli manna. Lausn frjálshyggjunnar er að leita samninga. Þegar tveir aðilar semja um ágreiningsefni sín hljóta báðir að una niðurstöðunni, enda hafa þeir samþykkt hana af fúsum vilja. Frjálshyggja er því stefna sátta – engar öfgar þar.
Nú má vera að okkur mislíki einhverjar athafnir annarra, jafnvel þó þær séu friðsamlegar. Það gefur okkur þó engan rétt að hlutast til um þær. Ef við viljum að aðrir virði ofbeldislausar athafnir okkar, hvernig svo sem þeim þóknast þær, þá verðum við að una þeim hið sama. Umburðarlyndi er lykillinn – engar öfgar þar.
Maður veltir fyrir sér hvað gerir hugmyndafræði sem byggir á friðsamlegum samskiptum og umburðarlyndi að öfgastefnu í hugum fólks.
Ekki er um það að ræða að vikið sé frá þessum gildum þegar afstaða er tekin til einstakra mála. Þvert á móti er það frjálshyggjumönnum afar mikilvægt að afstaða þeirra sé rökrétt afleiðing þessara grunngilda.
Það er hins vegar ljóst að frjálshyggja verður seint talin til pólitískrar rétthugsunar. Undantekningalítið er afstaða frjálshyggjumanna í einstökum málum á skjön við almennt viðtekin viðhorf. Trúlega liggur þarna hundurinn grafinn. Hugmyndir sem eru nær hornréttar á pólitíska rétthugsun líta auðveldlega út fyrir að vera öfgastefna.
En ef grunnhugmynd frjálshyggju er að vera laus við ofbeldi, hvað er það þá sem einkennir pólitíska rétthugsun og gerir að verkum að þetta tvennt fer svo sjaldan saman?
Valur Einarsson kl. 20:35