« Ógeðfellt | Aðalsíða | Valdastólar keyptir fyrir pening borgarbúa »

9. ágúst 2005

Skattur á matvæli: Ríkisrekinn megrunarkúr?

Vægast sagt furðuleg frétt liggur nú á vefnum Vísir.is. Í henni skiptast Pétur H. Blöndal, alþingismaður, og framkvæmdastjóri Samtaka verslunar og þjónustu á að draga úr kostum þess að helminga neðra virðisaukaskattþrepið sem umfram allt kæmi til með að leiða til lækkunar á matvælaverði. Fyrirslátturinn er af mörgu tagi:

Mér finnst það mjög einkennilegt að á sama tíma og verið er að ræða um offituvandamál hér á landi, þá standi jafnvel til að lækka neðra þrep virðisaukaskatts sem einkum leggst á matvæli. Íslenskar landbúnaðarvörur eru í þessum flokki og þær eru mjög fituríkar.

Ef neðra þrepið yrði lækkað um helming og niður í sjö prósent eins og rætt hefur verið um, eykst líka hvatningin til að svíkja undan skatti því munurinn á sjö prósentunum og svo tuttugu og fjórum og hálfu prósenti er orðinn mjög mikill.

Við værum hins vegar ekki mjög hrifnir af því að lækka þennan skatt um helming eins og rætt hefur verið um því þá er komið allt of breitt bil á milli skattþrepa.

Auðvitað er ekki allt á þessum neikvæðu nótum og t.a.m. réttilega nefnt að vörugjöld á matvæli eru einnig skattur sem mætti afnema, en engu að síður er dapurlegt að sjá svona ummæli.

Í fyrsta lagi er það ekki hlutverk hins opinbera að beita skattlagningu til neyslustýringar, eða nokkru öðru tæki ef því er að skipta. Í Bandaríkjunum hefur megrunaræði yfirvalda verið nefnt sem orsakavaldur í mikilli útbreiðslu átröskunarsjúkdómsins meðal sífellt yngri barna, og taugaveiklun þarlendra yfirvalda er jafnvel byrjuð að leiða til margvíslegra árása á friðhelgi einkalífsins. Viljum við eitthvað í námunda við slíkt í nafni heilsuverndar? Ef ríkið hefur áhyggjur af útgjöldum til heilbrigðismála vegna offitu væri því nær að gera einstaklinga meira fjárhagslega ábyrga gagnvart umgengni við eigin líkama, og að sjálfsögðu í skiptum fyrir skattalækkanir.

Hið mikla bil sem myndi verða til við helmingun neðra virðisaukaskattþrepsins ætti heldur ekki að verða vandamál ef hitt þrepið yrði einfaldlega lækkað til jafns. Engin sérstök rök mæla gegn því, og ef hinn síþrútnandi ríkissjóður getur ekki séð af neyslusköttum í nafni neyslustýringar þá er eitthvað mikið að.

Einstaklingar eiga af réttlætisástæðum að fá að halda í þær tekjur sem þeir afla sér. Skerðingu mætti rökstyðja með fjárþörf hins opinbera vegna reksturs stofnana sem vernda lög og rétt og kannski eitthvað meira. Ef skattar eru aftur á móti orðnir að tæki til að passa upp á að fólk eyði ekki of stórum hluta launa sinna er klárt að foreldrahneigðir stjórnmálamanna eru komnar langt úr fyrir öll velsæmismörk.

Geir Ágústsson kl. 09:02