« Sjúkdómur eða hegðun? | Aðalsíða | Hinn ósýnilegi jafnréttisskógur »

29. ágúst 2005

Nýja hagkerfið

Vinstri menn og aðrir efasemdamenn um framfarir samfara auknu frelsi telja sér það oft til tekna að vera nútímalegir. Sífellt þarf að endurskoða „málefnagrunn“ þessara flokka með tilliti til nýrra tíma. Um þetta hef ég rætt á þessum síðum áður.

Þetta sama fólk telur það hinsvegar frelsissinnum til lasta að vera nútímalegir. Nýfrjálshyggjan er eitt dæmi um meint skammaryrði sem hrjóta af vörum vinstrimanna.

Svipað dæmi er að finna í nýjasta tölublaði Skólavörðunnar. Þar ritar Ólafur Arnbjörnsson, bróðir hagfræðingsins nafna míns, grein á öftustu opnu (#). Greinin, sem fjallar um fámenna skóla, styður félagslegum rökum starfrækslu þeirra. Þar talar hann líka um og skilgreinir „hið nýja hagkerfi.“ Hann setur gæsalappir utan um hið nýja hagkerfi sem er þess eðlis (ólíkt því gamla, virðist vera!) „að það miðast við framboð, eftirspurn og markaðslögmál fjöldans.“

Ef til vill væri ráð að fá Ólaf, nú eða djúpvitran bróður hans, til að útskýra að hvaða leyti þessi „nýja hagfræði“ er frábrugðin þeirri gömlu. Yfirleitt er talað um að bók Adams Smiths, Auðlegð þjóðanna, sem kom út árið 1776 hafi markað upphaf hagfræðinnar. Í þeirri bók koma einmitt fram hugtökin framboð og eftirspurn, hugtök sem Ólafi finnast nú argasta goðgá og vottur um hnignun samfélagsins.

Máski höfum við Ólafur mismunandi skilning á þessum orðum. Mér dettur í hug að Ólafur geti, svo dæmi sé tekið, hugsað dreyminn til baka þegar framboð og eftirspurn voru eigindlegar breytur en ekki megindlegar, eins og siðlaus nútímamaðurinn heldur nú sauðþrár fram.

Þær breytingar sem orðið hafa og munu verða í málum fámennra skóla á Íslandi er ekki um að kenna nýjum straumum í hagkenningum. Bættar samgöngur og breytt byggðamynstur spila þar stærsta rullu.

Og síðast en ekki síst: hugtökin framboð og eftirspurn eru ekki uppfinningar tölvunarða og reikningsheila sem eru með 0 aftast í kennitölunni sinni.

Gylfi Ólafsson kl. 15:29