« Mannsæmandi kjör eru gott mál | Aðalsíða | Samúð fyrir morðhundum »

24. ágúst 2005

Enn af leigubílum

Flestir kannast við lögmálið um framboð og eftirspurn. Það er grundvallaratriði hins frjálsa markaðar og undirstaða þess að þarfir neytenda séu uppfylltar með frjálsri samkeppni milli þeirra sem veita þeim vörur og þjónustu. Í þeim tilfellum sem hinum frjálsa markaði er bolað frá með takmörkunum og jafnvel ríkisvæðingu er hætt við að þörfum neytenda verði ekki mætt. Ef menn keppast ekki lengur um að þjóna neytendum sem best minnkar hvati til að uppfylla þarfir fólks og jafnvel áhugi á hverjar þessar þarfir eru yfir höfuð.

Fólk í fyrrum kommúnistaríkjum á borð við Litháen himinlifandi með fall kommúnismans. Ungt fólk í Litháen man vel eftir því að það ef þær vörur voru til sem það girntist þá var úrvalið ekkert og biðraðir mynduðust. Nú þjónar hinn frjálsi markaður fólkinu á alla kanta og keppist við að færa því það sem hugur þess girnist. Nokkuð sem við Íslendingar erum hætt að sjá sem lífsgæði og lítum á sem sjálfstæðan hlut.

Þessu er hins vegar öfugt farið með leigubifreiðar. Í Litháen má fólk t.d. bjóða samborgurum sínum upp á þær nýjungar sem því dettur í hug í akstri um borgir. Þannig eru t.d. einkareknir bílar sem keyra ákveðnar leiðir og stoppa fyrir fólki og láta það út hvar sem því lystir á leiðinni. Á þennan hátt eru unnt að taka fleiri en einn farþega (eftir gerð ökutækis) sem allir eiga leið til einhverra áfangastaða á viðkomandi leið. Þetta gerir ferðina ódýrari og sparneytnari. Snilldin við þetta er að það er ekki króna tekin af neinum sem ekki nýtir sér þjónustuna, sbr. t.d. Strætó bs.

Vitaskuld eru engin takmörk á því hvað hægt er að bjóða fólki upp á frekar en það eru takmörk á því hvað fólk kann að vilja. Það eina sem ríkisvaldið þarf að gera er að gera ekki neitt. Allar takmarkanir á leigubílaakstri hindra að lögmál framboðs og eftirspurnar komi fólki til góða.

Ástæða þessarar langdregnu hugrenninga minna um framboð og eftirspurn, kommúnisma, Litháen og leigubíla er að mér fannst þær eiga erindi við kynningu mína á svohljóðandi 4. gr. reglugerðar nr. 397/2003 um leigubifreiðar:

Takmarkanir á fjölda atvinnuleyfa í leiguakstri gilda á eftirtöldum svæðum:

I. Reykjavík, Kópavogi, Hafnarfirði, Garðabæ, Seltjarnarnesi, Mosfellsbæ, Bessastaðahreppi, Reykjanesbæ, Grindavík, Miðnes-, Gerða- og Vatnsleysustrandarhreppi. Hámarkstala er 560 atvinnuleyfi.

II. Akureyri. Hámarkstala er 20 atvinnuleyfi.

III. Árborg. Hámarkstala er 7 atvinnuleyfi.

Eins og við sjáum þá er ómögulegt ef leigubifreiðar væru 561 á öllu höfuðborgarsvæðinu og Reykjanesi. Aftur á móti væri allt í lagi ef svo margar bifreiðar hringsóluðu um Húsavík í leit að farþegum. Í ljósi þessa, og alls þess sem hér hefur verið sagt um framboð og eftirspurn, verður næsta setning reglugerðarinnar hjákátleg:

Fyrir 1. september ár hvert [...] skal samgönguráðuneytið fara yfir og endurskoða fjölda atvinnuleyfa á hverju svæði og grípa til aðgerða ef marktækt ójafnvægi hefur myndast milli eftirspurnar og framboðs.

Ef ég væri örlítið hreinskilnari myndi ég kalla þingmenn treggáfaða, sinnulausa eða illa gefna að vera ekki búnir að skrúfa fyrir þau endemi sem leigubílalöggjöfin er.

Oddgeir Einarsson kl. 22:05