« Afnema ber öll lög um trúarbrögð og fjölskylduform | Aðalsíða | Af Ingibjörgu Hæstaréttardómara »

20. ágúst 2005

Af leigubílum

Lítið fór fyrir þeirri frétt að „leigubílataxtinn“ hefði nýverið hækkað um 8%. Í fyrstu hljómar þetta eins og illræmt verðsamráð hafi átt sér stað meðal leigubílstjóra. Þingmönnum, sem mörgum hverjum er annt um að vernda samkeppnina í atvinnulífinu með lögum og refsingum, telja hins vegar að leigubílaakstur sé atvinnugrein sem sé svo einstök að kostir frjálsrar samkeppni, lægra verð og betri þjónusta, eigi ekki að fá að njóta sín þar. Þessi afstaða löggjafans birtist í lögum um leigubifreiðar nr. 134/2001. Samkvæmt lögunum má takmarka fjölda starfandi leigubílstjóra á tilteknu svæði. Beint orsakasamband er á milli þessara fjöldatakmarkanna og ótalmargra kveftilfella og annarra óþæginda sem klukkustunda langar biðir eftir leigubíl í frosthörku hafa skapað landsmönnum í gegn um árin.

Líklega eru rökin fyrir takmörkununum réttlætt með skírskotum til hagsmuna neytenda (farþega). Jafnvel þótt við ímyndum okkur að eðlilegt sé að banna fólki að keyra hvert annað gegn gjaldi ef það uppfyllir ekki tiltekin skilyrði er alveg ónauðsynlegt til verndar farþegum að takmarka fjölda þeirra sem geta fengið leyfin.

Eftir stendur að eina ástæðan fyrir því að fjöldatakmarkanir eru leyfðar í lögum og þær ekki afnumdar er að þingmenn séu sammála um að neytendur skuli ekki fá að njóta þeirra kosta sem samkeppni hefur skilað þeim á öðrum sviðum. Nýjungar, verðtilboð, aukin gæði og fjölbreytni eru látnar víkja til þess að þeir sem ákveði að leggja fyrir sig leigubílaakstur þurfi ekki að vera vakandi fyrir samkeppninni eins og aðrir sem stunda viðskipti.

Þessi pistill myndi aldrei enda ef öllum gagnrýnisverðum atriðum laga og reglugerða um leigubíla yrðu gerð skil. Að lokum er því rétt að benda á eitt óskiljanlegt ákvæði í reglugerð með stoð í leigubílalögunum:

Vegagerðinni er heimilt að leyfa eftirlifandi maka leyfishafa að nýta atvinnuleyfi hans í allt að þrjú ár eftir andlát leyfishafa. Eftirlifandi sambýlismaður eða sambýliskona skoðast sem eftirlifandi maki hafi sambúðin staðið yfir í að minnsta kosti tvö ár samfleytt samkvæmt þjóðskrá.

Þegar maki er ekki til staðar er dánarbúi leyfishafa heimilt að nýta atvinnuleyfi hans í allt að þrjá mánuði eftir andlát leyfishafa en þó ekki eftir lok búskipta. Viðkomandi bifreiðastöð er skylt að tilkynna um andlát leyfishafa til Vegagerðarinnar.

Ég verð að játa mig sigraðan, í vitsmunalegu tilliti, fyrir þeim sem datt þetta síðastnefnda í hug og þeim sem ákváðu að styðja þetta. Ég skil ekki bofs í þessu. Næst þegar ég sé þingmann í leigubílaröð, kannski fussandi og sveiandi yfir að verð á einhverju hafi hækkað um 8% vegna ólögmæts samráðs, þá ætla ég að biðja hann að útskýra rökin fyrir leigubílalöggjöfinni, sem hann hefur ekki lagt til að verði breytt.

Oddgeir Einarsson kl. 19:29