« Umboðsmaður skattgreiðenda | Aðalsíða | Ritskoðunarstofnun Íslands »

11. júlí 2005

Að einkavæða fyrirtæki

Þegar ríkið keppir við skattgreiðenda borgara sína í rekstri fyrirtækja og stofnana er hætt við að margt fari á verri veg. Fyrir utan óréttmætið hefur ríkið margoft sýnt og sannað að það virðir í engu sjálfskipuð takmörk á starfsemi sinni. Ríkisrekstur er í raun óréttlætanlegur á frjálsum markaði og ætti að takmarkast algjörlega og ófrjávíkjanlega við þau verkefni sem rök geta sýnt fram á að verði að leysa en leysist ekki svo glatt á hinum frjálsa markaði. Lög- og dómgæsla eru dæmi um slík verkefni.

En þá tekur næsta vandamál við og það er hvernig ríkið á að koma sér úr rekstri fyrirtækja og stofnana sem ekki er talið réttmætt að það eigi og reki. Vinstrimenn skiptast í tvo hópa hvað þetta varðar: Annar vill einfaldlega ekki að ríkið fari að réttlátum rökum um að takmarka starfsemi sína við afmörku svið í samfélaginu. Hinn hópurinn segist í grundvallaratriðum ekki hafa neitt á móti auknu frjálsræði á markaðnum með fækkun stofnana og fyrirtækja í eigu ríkisins, en hefur allt á hornum sér þegar kemur að sjálfri útfærslunni við að koma ríkinu úr fyrirtækjarekstri.

Orð eins og einkavinavæðing er vel þekkt og felst í því að ríkið skipi sérstaka nefnd sem velur hæfa kaupendur að fyrirtækjum hins opinbera. Uppnefnið er skiljanlegt enda hníga fá rök að því að eitthvað annað en verðmiðinn segi til um hver fái að kaupa. Lausnin á einkavæðingarvanda hins opinbera er uppboð á frjálsum markaði með eins fáum skilyrðum og hægt er að hugsa sér, og helst litlu færri skilyrðum en það.

Ætli verði þá ekki hægt að herða aðeins á einkavæðingarferlinu með þessar leiðbeiningar að vopni?

Geir Ágústsson kl. 06:37