« Almannaheill | Aðalsíða | Spellvirki í stað spjalls »

14. júní 2005

Töfralausnin - að skattleggja?

Dagblaðið Jyllands-Posten í Danmörku segir nú frá fyrirhuguðum áætlunum um að skattleggja frekar flugumferð í Evrópu. Fyrirslátturinn er sem oft áður umhverfisvernd og er áætlununum lýst nokkurn veginn á þennan veg:

Evrópusambandið er í þann mund að leggja á einhvers konar gjöld á flugumferð til að stöðva árlegan 5-6% vöxt flugumferðar á útblæstri gróðurhúsalofttegunda. Vöxtur sem stefnir í að ógna hinu alþjóðlega Kyoto-loftslagssamkomulagi.

Þessi hugmynd fellur mjög vafalaust mjög vel í kramið á mörgum sem trúa á mátt Kyoto-samkomulagsins. Skattar og gjöld eru mikið notuð verkfæri þeirra sem telja sig tala fyrir hönd umhverfisins. Hins vegar er rétt að benda á nokkur atriði í þessu samhengi:

Fyrir það fyrsta gera fáir aðilar sér betur fyrir nauðsyn góðrar nýtingar á eldsneyti og flugfélög. Eldsneytisverð er í sögulegu hámarki og það ásamt harðri alþjóðlegri samkeppni í flugumferð þvingar flugfélög til að leita í sífellu hagkvæmustu leiða til að nýta eldsneyti. Aukin gjaldtaka á flugumferð mun fyrst og fremst grafa undan flugfélögum sem standa illa og þvinga þau til uppgjafar sem aftur minnkar samkeppni sem aftur minnkar hvata þeirra sem eftir standa til að knýja framleiðni sína upp.

Í öðru lagi er alveg öruggt að aukin gjaldtaka á flugumferð kemur til með að skila sér í verðlagi til neytenda. Þeir fyrstu sem munu taka eftir því eru efnalitlir ferðamenn sem sennilega munu margir hverjir detta út sem viðskiptavinir flugfélaganna. Aukin gjaldataka á flugumferð mun því fyrst og fremst koma niður á tekjulágu fólki.

Í þriðja lagi er vandamálum háð að ætla sér að stjórna heildareldsneytisnotkun heilla atvinnugreina og nota skattkerfið til að ná þeim markmiðum fram. Til að hafa tök á slíku þarf ekki bara ógrynni upplýsinga og gríðarlega vitneskju heldur einnig spádómshæfileika, því opinber gjöld breyta hegðun fólks og enn sem komið er hefur engum tekist að kortleggja þær breytingar svo vel sé. Ljóst er að allir stjórnendur allra fyrirtækja reyna að spá fyrir um breytingar á hegðun og segja til um hvað stjórnar hegðun fólks, en samt sem áður eru ennþá að spretta upp ný fyrirtæki á meðan önnur fara á hausinn. Stjórnmálamenn í skattleiðingarhugleiðingum eru e.t.v. verndaðir fyrir áhrifum markaðsalögmálanna, en þeir geta ekki þóst vita betur en þeir sem búa ekki svo vel.

Vonandi deyr þessi gjaldtökuhugmynd Drottni sínum og vonandi margar aðrar slæmar hugmyndir sem eiga uppruna sín á skrifstofum embættismanna. Raunveruleikanum er erfitt að stjórna og verkfæri skattheimtumannsins eru hættulegri en mörg önnur í þeirri viðleitni.

Geir Ágústsson kl. 07:35