« Þegar glæpamönnum er gefinn markaður | Aðalsíða | Hvers vegna þarf að selja Símann? »
20. maí 2005
Erfið mótsögn
Þeir sem gagnrýna alþjóðavæðinguna eru stór og fjölbreyttur hópur manna sem hafa margar mismunandi forsendur bak við gagnrýni sína.
Einn hópurinn er frjálshyggjumenn sem finnst alþjóðavæðingin ganga of hægt með sínu rólega og hægfara niðurbroti á verslunarhindrunum og enn alltof stóru hindrunum á flutningum fólks og fjármagns milli atvinnusvæða af öllum stærðum og gerðum. Frjálshyggjumenn gagnrýna einnig ríkisvaldslegt eðli stofnana eins og Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem báðar eru oft notaðar sem pólitískt tæki til að afla hinum og þessum viðfangsefnum í alþjóðastjórnmálum vinsælda. Hvað um það - alþjóðavæðingin er góð en framgangur hennar í dag er ekki eins og best verður á kosið.
Vinstrisinnuð gagnrýni
Annar hópur sem gagnrýnir alþjóðavæðinguna eru vinstrimenn, en af töluvert ólíkum ástæðum. Vinstrimenn halda því statt og stöðugt fram að ríku hagkerfin stundi kerfisbundna misnotkun á íbúum fátækra ríkja heims, t.d. með því að skapa störf í framleiðslugreinum í löndum þar sem fólk á vart milli hnífs og skeiðar. Vinstrimenn segja að með því að skapa þessi störf og lokka fátækt fólk í þau með tvöföldum eða þreföldum launum á við það sem því annars býðst sé verið að vega að réttindum, stuðla að misnotkun og ýta undir misskiptingu auðs í heiminum. Þetta er allt saman rangt en á þennan hátt hugsar vinstrið.
Mótsögnin
Hins vegar stendur vinstrið frammi fyrir stórri mótsögn í málflutningi sínum. Vinstrið vill ekki að fólk frá fátækum ríkjum geti flutt til ríkra ríkja og tekið að sér ýmis ófaglærð og líkamlega erfið störf með því að keppa í launum. Vinstrið segir að fólk verði að búa við samræmd kjör, sem í raun þýðir að tækið sem hinn fátæki hefur til að komast inn á erlendan vinnumarkað í ríku hagkerfi - launakrafan - gufar upp. Vinstrið ríka og vestræna berst fyrir því að stéttafélög verði stofnuð í löndum sem smátt og smátt eru að lyfta sér upp úr örbirgð, svo sem Kína. Hin nýju stéttafélög eigi svo að berjast fyrir stigvaxandi launum í heimalandi sínu og á endanum útrýma launasamkeppni þeirra fátæku við þá ríku svo störf geti haldist þar sem þau eru, þ.e. í ríku hagkerfunum þar sem kjósendur vinstrimannanna búa. Á þennan hátt sleikir vinstrið sér upp við stéttafélög í sínu heimalandi og hangir þannig í hrörnandi baklandi sínu meðal vinnandi fólks (þótt vel launaðir ríkisstarfsmenn séu reyndar tryggasti kjósendahópur vinstrisins í dag).
Hins vegar skaðar málflutningur vinstrisins fátæka íbúa fátækra ríkja beint með því að hægja á flutningi framleiðslustarfa til vanþróaðri ríkja, gera launasamkeppni fátækra erfiðari í ríkari ríkjunum með alls kyns höftum og afskiptum, og með mörgum huldum og óhuldum verslunarhindrunum sem koma í veg fyrir að fjármagn leiti þangað sem því er best varið og fjárfestingar þangað sem kostnaður og hagnaður mynda hvað hagstæðasta hlutfallið.
Mótsögnin er sem sagt sú að vinstrimenn segjast vera berjast fyrir kjörum þeirra verst settu og þeirra minnst launuðu og segjast hugsa hnattrænt í því samhengi, en gera það á þann hátt að hundruð milljóna manna verða fyrir beinum skaða í skiptum fyrir vernd örfárra óhagkvæmra starfa í heimalöndum vinstrimannanna ríku og vestrænu.
Þessi mótsögn er erfitt viðfangsefni fyrir vinstrimanninn sem segir sig vera berjast fyrir kjörum fátækra og láglaunaðra um heim allan. Hins vegar er hún smámunir ef vinstrimaðurinn játar hreint og klárt að honum varði ekkert um kjör fátækra og láglaunaðra utan kjördæmis síns. Er sú játning væntanleg von bráðar?
Geir Ágústsson kl. 13:00