« apríl 2005 | Aðalsíða | júní 2005 »
30. maí 2005
Frakkland: Nei takk
Eins og öllum ætti að vera kunnugt hafa Frakkar nú sagt nei við nýrri stjórnarskrá Evrópusambandsins. Þetta er í sjálfu sér einföld niðurstaða sem mörgum finnst eflaust einfalt að túlka, en raunin er önnur.
Þjóðernissósíalistar í Frakklandi, stundum nefndir öfgahægrimenn þótt þeir liggi lengst til vinstri í hefðbundnum skilningi orðsins, fagna nei-inu af miklum móð. Þeir vilja varðveita eitthvað sem heitir frönsk gildi, og þeim hefur tekist að blása kosningum um evrópska stjórnarskrá upp í spurninguna: Viltu að Tyrkland verði meðlimur af Evrópusambandinu? Óttinn er nefninlega sá að Tyrkir kæri sig yfirleitt um að flytja frá hagvextinum í Tyrklandi og til atvinnuleysisins í gjaldþrota velferðarkerfinu í Frakklandi.
Sósíalistar í Frakklandi (af þeim er nóg eins og helstu hagtölur gefa til kynna) fagna nei-inu því þeir vilja, eins og hálfskoðanabræður þeirra þjóðernissósíalistarnir, verja hin svonefndu frönsku gildi. Er þá fyrst og fremst átt við hið umsvifamikla og gjaldþrota velferðarkerfi, hið landlæga atvinnuleysi og hinn staðnaða efnahag auk tungumálsins og fánans. Einnig þarf að standa vörð um þungt reglugerðafargan sem veldur því að þeir sem eru svo heppnir að hafa vinnu í Frakklandi njóta ríflegrar verndar frá erlendri samkeppni, eru yfirborgaðir miðað við framlegð og vinnutíma, og hafa leyfi til að skella sér í verkfall þegar svo ber við án þess að atvinnurekendur geti rönd við reist.
Stjórnarandstaða Frakklands er almennt mjög hrifin af nei-inu því hún lítur á það sem traust á sig. Raunin er sú að nei-ið má að einhverju leyti túlka sem vantraust á ríkisstjórn Frakka, en mjög hæplega sem traustsyfirlýsing á einhverja aðra.
Hin nýja evrópska stjórnarskrá breytir litlu fyrir bæði þjóðernissósíalistana og sósíalistana. Bent hefur verið á að hin skörpu mannréttindarákvæði stjórnarskráinnar munu bara gera inngöngu Tyrkja inn í Evrópusambandið enn erfiðari en raunin er í dag. Einnig að stjórnarskráin felur ekki í sér nein risastökk þegar kemur að hinum innra markaði Evrópu. Frakkar geta áfram varðveitt hátt atvinnuleysi og staðnað hagkerfi hvort sem þeir segja já eða nei við stjórnarskráinni.
Hugmyndafræðilega er hins vegar hægt að rökstyðja nei við nýrri stjórnarskrá Evrópusambandsins á marga vegu. Fyrir það fyrsta er hún enn eitt skrefið frá upphaflegu hlutverki sambands Evrópuríkja, nefninlega fríverslunarsambands. Í öðru lagi er meðlimslöndum gert að þiggja enn fleiri tilskipanir frá mjög vafasamt skipaðri stjórn sambandsins. Í þriðja lagi lítur ekki út fyrir að hin nýja stjórnaskrá muni nokkur áhrif hafa á slæma hegðun Evrópusambandsins út á við, þ.e. ítrekaðar tafir á fríverslunarumræðum á alþjóðavettvangi ásamt þunglamalegu ferli þegar kemur að því að taka mikilvægar ákvarðanir, t.d. hvað varðar stríð, harðstjóra, þjóðarmorð og fleira. Ofsótt fólk mun enn þurfa treysta á bandarísk stjórnvöld hvað það varðar.
Frakkar létu hins vegar draga sig inn á brautir sósíalisma og kusu af ástríðu en ekki ástæðu - svona eins og þeim er einum lagið!
Geir Ágústsson kl. 13:21
27. maí 2005
Hugmyndaríkir og stjórnlyndir einstaklingar
Þeir sem gera hvað mest af því að heimta ríkis-þetta og opinbert-hitt eru hugmyndaríkur hópur einstaklinga sem telur sig hafa gott eitt í hyggju. Hugmyndir þessa hóps hafa verið af ýmsum toga í gegnum tíðina. Sumir vilja mismuna einstaklingum á grundvelli kynferðis á forsendum einfaldrar hausatalningar á fjölda einstaklinga af tilteknu kyni í tiltekinni stétt. Aðrir vilja halda áfengi læstu inn í opinberu verslunum til að fólk fari sér ekki að voða með of miklu aðgengi að hinum löglega varningi. Enn aðrir fengu því framgengt að jákvætt tal um tóbak og neikvætt tal um fólk með tiltekinn húðlit urðu að glæpsamlegum athæfum.
En hvar dregur hópur stjórnlyndra einstaklinga mörkin? Svarið er: Hvergi. Um leið og ný regla um takmarkað frelsi er samþykkt - jafnvel tiltölulega almennt vinsæl regla eins og beltisskyldan - þá skýtur sú næsta upp kollinum. Þegar hún er samþykkt er enn ein tilbúin handan við hornið. Aldrei er hætt, og það ættum við öll að vera búin að læra.
Á Mbl.is er nú sagt frá hópi breskra lækna sem vill banna langa og hvassa eldhúshnífa því margar líkamsárásir séu gerðar með slíkum hnífum. Einhverjum gæti þótt þetta vera fyndin uppástunga, en viðkomandi þarf að gæta að því að rök læknanna eru þau sömu og rök þeirra sem fengu beltisskyldunni framfylgt - að vegna þess að einhverjir fara sér að voða þurfa allir að þola frelsisskerðingu, eða a.m.k. þola að valið sé tekið í burtu með hótun um sektir og aðrar eins hegningar af hálfu ríkisvaldsins.
Í hinum ýmsu vestrænu löndum hefur verið rætt um skerðingar eins og bann á djúpsteiktum skyndibita fyrir alla, bann á skyndibita fyrir einstaklinga sem ekki hafa náð ákveðnum aldri, bann á skyndibita í stofnunum með ákveðinn rekstur, lögboðnar merkingar á matvæli sem gefa til kynna hollustu þeirra (á einhvern mælikvarða einhverra næringarfræðinga og stjórnmálamanna), bann á ákveðnu tali um blökkumenn, Gyðinga og konur, og svona mætti lengi telja.
Ríkið er síhungrað rándýr sem aldrei mettast og alltaf stækkar. Hvernig væri að reyna hemja það í stað þess að fóðra það?
Geir Ágústsson kl. 12:32
25. maí 2005
Pólitísk stefna fyrir opinber fyrirtæki
Fulltrúar R-listaflokka slógust í fjölmiðlum í dag. Tilefnið var ágreiningur um hvort Orkuveita Reykjavíkur eigi að selja raforku til tiltekins iðnaðar. Sala þessa opinbera fyrirtækis á raforku er orðið pólitískt deiluefni.
Framsóknarmenn eru fylgjandi því að Orkuveitan selji raforku til hugsanlegs álvers, enda er það sérstök hugsjón framsóknarmanna að ríkisvaldið stuðli að sem mestum áliðnaði hér á landi. Vinstri-grænir eru aftur á móti andvígir því að raforka sé seld til áliðnaðar, því þeir eru á móti áliðnaði.
Hér er augljóst dæmi um af hverju stjórnmálamenn og opinberir aðilar eiga ekki að standa í fyrirtækjarekstri. Þeir fara að stýra fyrirtækjunum eftir pólitískum skoðunum sínum, í þessu tilfelli eftir því hvort menn eru með eða á móti álverum.
Það er heldur ekkert nýtt við það að opinber fyrirtæki séu nýtt til að ná pólitískum markmiðum. Ríkisbankarnir fyrrverandi voru notaðir á þennan hátt og svo mörg önnur fyrirtæki. Réttir aðilar fengu rétta meðferð í þeim bönkum. Því neitar enginn í dag.
Það er mikilvægt að koma fyrirtækjum úr opinberri eigu og í einkaeigu, meðal annars til að tryggja að pólitísk sjónarmið ráði ekki stefnu þeirra. Orkuveitan, Landsvirkjun, Ríkisútvarpið og Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins er meðal fyrirtækja sem ætti að einkavæða sem fyrst.
Sævar Guðmundsson kl. 20:38
Alvöru mannréttindasamtök
Amnesty International eru alvöru mannréttindasamtök. Þau eru ekki einhver skrifstofa úti í bæ sem biður ríkið um að taka peninga af fólki gegn vilja þess í stað þess að láta sér nægja peninga sem fólk gefur af fúsum og frjálsum vilja til starfseminnar.
Í nýútkominni ársskýrslu samtakanna eru umfangsmikil og handahófskennd beiting dauðarefsinga í Kína gagnrýnd en hátt í 90% af dauðarefsingum í heiminum árið 2004 voru í Kína. Athyglisvert er að sjá hvernig alvöru mannréttindasamtök gagnrýna dauðarefsingarnar í Kína.
Gagnrýnin beinist m.a. að því að í mörgum tilvikum höfðu þeir sem hlutu dauðadóm gerst sekir um glæpi á borð við fíkniefnabrot, en ekki ofbeldisglæpi.
Þetta er auðvitað rétt hjá Amnesty og ber að fagna því að það sjónarmið sé við lýði á þeim bænum að önnur sjónarmið eigi við um ofbeldisbrot en önnur brot. Ríkið á auðvitað ekki að drepa neinn. Allra síst þá sem ekki hafa gert á hlut neins.
Það væri síðan óskandi ef í mannréttindum fælist að fá að losna við öll afskipti ríkisvaldsins vegna eitthvers sem ekki brýtur gegn rétti neins. Ekki bara í afskipta í formi morða af þess hálfu heldur allra afskipta.
Oddgeir Einarsson kl. 14:14
23. maí 2005
Hvers vegna þarf að selja Símann?
Í Fréttablaðinu 28. apríl sl. spurði Björgvin Guðmundsson, viðskiptafræðingur, í fyrirsögn á grein sinni, „Hvers vegna þarf að selja Símann?“ Greinina má nálgast hér á heimasíðu Björgvins. Spurningin vaknar í huga Björgvins af nokkrum ástæðum, og við gefum honum orðið:
Það er engin nauðsyn að selja Símann.Rekstur hans í höndum ríkisins gengur mjög vel. ...Björgvin heldur áfram og segir:
Þetta fyrirtæki hefur skilað milljörðum í hagnað á hverju ári um langt skeið og hefur fært ríkinu ómældar tekjur.Það finnast því engin rök fyrir einkavæðingu fyrirtækisins. ...
Algengasta slagorð einkarekstursmanna er að ekki megi hafa fyrirtæki í samkeppnisrekstri í höndum ríkisins.Þetta er rugl.Það er unnt að hafa fyrirtæki í eigu ríkisins í hlutafélagsformi eða í öðru formi með takmarkaðri ábyrgð og sjálfstæðum fjárhag þó ríkið eigi þau að mestu eða öllu leyti.Aðalatriðið er að þau fái ekki ríkisstyrki og ríkið leggi þeim ekki til neina fjármuni þannig að þau sitji við sama borð og einkafyrirtæki í sömu grein.Ljóst er að Björgvin misskilur nokkur atriði í málflutningi þeirra sem vilja ekki að ríkið standi í fyrirtækjarekstri. Það að benda á að rekstur ríkisfyrirtækis gangi illa eru ekki rök fyrir einkavæðingu þess. Hins vegar má nota slíka ábendingu til að afla einkavæðingarhugmyndinni fylgis. Rök fyrir einkavæðingu væru einhvern veginn á þessa leið, þar sem byrjað er á skilgreiningu:
Ríkið er stofnun sem hefur það hlutverk að vernda frelsi borgara sinna til athafna, eigna, orða og lífs gegn ofbeldi og tilraunum til frelsisskerðingar.Um þetta geta flestir íbúar flestra ríkja í hinum vestræna heimi sammælst.
Hvernig samræmist svo rekstur símfyrirtækis þessu hlutverki ríkisins? Ekki á einn einasta hátt. Hvað með sementsverksmiðjur, mjólkurbú, áfengisverslanir, skipafélög, banka, sprotafyrirtæki, heilsugæslustöðvar, útvarpsstöðvar og rafveitur? Sama svar. Sem betur fer hafa stjórnmálamenn séð sóma sinn í því síðustu ár að mjaka hinu raunverulega ríkisvaldi nær hinu skilgreinda hlutverki sínu, en betur má ef duga skal. Hið opinbera á ekki að standa í rekstri símfyrirtækis af því rekstur símfyrirtækis er ekki eitt af verkefnum hins opinbera. Gildir þá einu þótt ekkert símfyrirtæki yrði á Íslandi ef ríkið ræki ekki eitt slíkt. Gildir þá einu hvort ríkið er að keppa við 100 önnur símfyrirtæki eða ekkert. Gildir þá einu hvort rekstur símfyrirtækisins gengur vel eða illa.
Ég veit ekki hvernig sumt fólk skilur texta stjórnarskrár Íslands á þann hátt að ríkið eigi að vasast í rekstri þjónustu-, smávöru- og tæknifyrirtækja. Eitt er að skilgreina hlutverk ríkisins - eitthvað allt annað er að ákveða hvaða verkefni ríkið á að taka sér fyrir hendur.
Geir Ágústsson kl. 13:55
20. maí 2005
Erfið mótsögn
Þeir sem gagnrýna alþjóðavæðinguna eru stór og fjölbreyttur hópur manna sem hafa margar mismunandi forsendur bak við gagnrýni sína.
Einn hópurinn er frjálshyggjumenn sem finnst alþjóðavæðingin ganga of hægt með sínu rólega og hægfara niðurbroti á verslunarhindrunum og enn alltof stóru hindrunum á flutningum fólks og fjármagns milli atvinnusvæða af öllum stærðum og gerðum. Frjálshyggjumenn gagnrýna einnig ríkisvaldslegt eðli stofnana eins og Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem báðar eru oft notaðar sem pólitískt tæki til að afla hinum og þessum viðfangsefnum í alþjóðastjórnmálum vinsælda. Hvað um það - alþjóðavæðingin er góð en framgangur hennar í dag er ekki eins og best verður á kosið.
Vinstrisinnuð gagnrýni
Annar hópur sem gagnrýnir alþjóðavæðinguna eru vinstrimenn, en af töluvert ólíkum ástæðum. Vinstrimenn halda því statt og stöðugt fram að ríku hagkerfin stundi kerfisbundna misnotkun á íbúum fátækra ríkja heims, t.d. með því að skapa störf í framleiðslugreinum í löndum þar sem fólk á vart milli hnífs og skeiðar. Vinstrimenn segja að með því að skapa þessi störf og lokka fátækt fólk í þau með tvöföldum eða þreföldum launum á við það sem því annars býðst sé verið að vega að réttindum, stuðla að misnotkun og ýta undir misskiptingu auðs í heiminum. Þetta er allt saman rangt en á þennan hátt hugsar vinstrið.
Mótsögnin
Hins vegar stendur vinstrið frammi fyrir stórri mótsögn í málflutningi sínum. Vinstrið vill ekki að fólk frá fátækum ríkjum geti flutt til ríkra ríkja og tekið að sér ýmis ófaglærð og líkamlega erfið störf með því að keppa í launum. Vinstrið segir að fólk verði að búa við samræmd kjör, sem í raun þýðir að tækið sem hinn fátæki hefur til að komast inn á erlendan vinnumarkað í ríku hagkerfi - launakrafan - gufar upp. Vinstrið ríka og vestræna berst fyrir því að stéttafélög verði stofnuð í löndum sem smátt og smátt eru að lyfta sér upp úr örbirgð, svo sem Kína. Hin nýju stéttafélög eigi svo að berjast fyrir stigvaxandi launum í heimalandi sínu og á endanum útrýma launasamkeppni þeirra fátæku við þá ríku svo störf geti haldist þar sem þau eru, þ.e. í ríku hagkerfunum þar sem kjósendur vinstrimannanna búa. Á þennan hátt sleikir vinstrið sér upp við stéttafélög í sínu heimalandi og hangir þannig í hrörnandi baklandi sínu meðal vinnandi fólks (þótt vel launaðir ríkisstarfsmenn séu reyndar tryggasti kjósendahópur vinstrisins í dag).
Hins vegar skaðar málflutningur vinstrisins fátæka íbúa fátækra ríkja beint með því að hægja á flutningi framleiðslustarfa til vanþróaðri ríkja, gera launasamkeppni fátækra erfiðari í ríkari ríkjunum með alls kyns höftum og afskiptum, og með mörgum huldum og óhuldum verslunarhindrunum sem koma í veg fyrir að fjármagn leiti þangað sem því er best varið og fjárfestingar þangað sem kostnaður og hagnaður mynda hvað hagstæðasta hlutfallið.
Mótsögnin er sem sagt sú að vinstrimenn segjast vera berjast fyrir kjörum þeirra verst settu og þeirra minnst launuðu og segjast hugsa hnattrænt í því samhengi, en gera það á þann hátt að hundruð milljóna manna verða fyrir beinum skaða í skiptum fyrir vernd örfárra óhagkvæmra starfa í heimalöndum vinstrimannanna ríku og vestrænu.
Þessi mótsögn er erfitt viðfangsefni fyrir vinstrimanninn sem segir sig vera berjast fyrir kjörum fátækra og láglaunaðra um heim allan. Hins vegar er hún smámunir ef vinstrimaðurinn játar hreint og klárt að honum varði ekkert um kjör fátækra og láglaunaðra utan kjördæmis síns. Er sú játning væntanleg von bráðar?
Geir Ágústsson kl. 13:00
17. maí 2005
Þegar glæpamönnum er gefinn markaður
Um helgina var sagt frá því að fíkniefnaneysla ungs fólks á Akureyri hefði „stóraukist“ síðustu misseri, og að börn í grunnskóla væru í auknum mæli komin í hópa fastra viðskiptavina eiturlyfjasala fyrir norðan. Haft er eftir einum viðmælanda: „Við höfum verið að vinna með krakka sem eru djúpt sokkin í fíkniefnaneyslu 16 til 17 ára gömul og það er nýtt; við höfum að minnsta kosti ekki þurft að kljást við svo unga krakka í miklum mæli áður. Fíkniefnaneyslu fylgir svo ofbeldi, því miður, og það er það sem fólk hefur verið að sjá undanfarið.“
Um dapurlega þróun er að ræða. Hins vegar má velta fyrir sér ástæðum hennar. Sumir vilja meina að samfélaginu sé um að kenna, og væntanlega er þar um sama hóp að ræða og kallar reykingar, offitu, hegðunarvandamál, tölvuleiki, áfengisneyslu og sitthvað fleira „samfélagsleg vandamál“ sem vitaskuld þarf ríkisafskipti til að leysa. Aðrir segja að foreldrum sé um að kenna. Þriðji hópurinn er sá sem kennir dómskerfinu um - ekki er tekið nógu hart á seljendum fíkniefna til að halda þeim frá ábatasamri iðju sinni.
Undirritaður fellur í engan þessara flokka. Þvert á móti - fíkniefnaneysla og -fíkn eru einstaklingsbundin vandamál sem eiga rætur sínar að rekja til rangrar nálgunar yfirvalda á neyslustýringu á vímuefnum. Með því að banna efni í eitt skipti fyrir öll er öll meðferð þeirra, sala, dreifing, framleiðsla og neysla, orðin jafnglæpsamleg. Gildir þá einu hvort 13 eða 63 ára einstaklingar eiga í hlut. Glæpamenn virða engin aldurstakmörk, og skuldunautar fíkniefnasala geta ekki leitað til lögreglu eða dómskerfis ef samningar við þá eru sviknir.
Íslendingar eiga langt í land með að læra að líta fíkniefnaneyslu umburðarlyndari augum. Fíkniefni eru slæm en bann á þeim er verra. Fíkn er slæm en ánauð undir miskunn glæpamanns er verri. Ýmis ríki sem stjórnvöld á Íslandi vilja gjarnan bera saman við Ísland þegar kemur að hinum ýmsu ríkisafskiptum eru byrjuð að sjá ljósið í þessum efnum og leyfa takmarkaða sölu og dreifingu kannabisefna. Íslendingar fara í þveröfuga átt og herða hvern refsirammann á fætur öðrum, börnum og öðrum í þjóðfélaginu síst til hagsbóta.
Er furða að nú sé þörf á fleiri fangaklefum í stórkostlegu ósamræmi við fólksfjölgun á Íslandi?
Geir Ágústsson kl. 14:20
13. maí 2005
Stjörnustríð og leiðin til ánauðar
Líkt og svo margir aðrir bíð ég spenntur eftir nýjustu og jafnframt síðustu Stjörnustríðsmyndinni. Það er eitthvað sem hefur alltaf heillað við þennan heim sem George Lucas hefur skapað. Fyrir suma er eru það tæknibrellur sem heilla, epískir bardagar eða hasar. En fyrir mér er það hin sígilda saga á milli góðs og ills sem heillar.
Í þremur nýjustu myndunum sjáum við klassískt dæmi um leiðina til ánauðar. Stórt lýðræðisríki rotnar innanfrá vegna sérhagsmunagæslu, inngripa ríkisins í markaði og spilltra stjórnmálamanna. Ríkið nær að eyðileggja velferðarsamfélag frjálss markaðar með íhlutunum sínum, og þá kemur sterki maðurinn inn í myndina. Í þessu tilfelli er það öldungadeildarþingmaðurinn Palpatine, sem á sæti í hinu spillta þingi Lýðveldisins. Hann gerist kanslari, því að hann telur þinginu trú um að með járnaga geti hann lagað hlutina sem þingið hefur sjálft orsakað með spillingu sinni og sérhagmunagæslu. Völdin verða hans, og innan skamms verður hann keisari og Lýðveldið verður að Veldinu.
Ég er viss um að F. A. Hayek hefði haft gaman af Stjörnustríðsmynunum. Enda er mætti halda að sagan væri sótt í smiðju hans.
Jafnframt því að lýsa leiðinni til ánauðar sýnir Lucas ljósum og dökkum hliðum mannsins. Ljósu hliðarnar endurspeglast í Jedi riddurunum, friðarsinnum sem beita einungis valdi í vörn. Þeir virða sjálfsákvörðunarrétt manna yfir sjálfum sér, huga sínum og eignum. Líf þeirra snýst um að vernda þessi gildi sjálfræðis og friðar. Þeir eru frjálshyggjumenn.
En fylgismenn myrku hliðarinnar svífast einskis til að ná fram markmiðum sínum. Þeir drepa, stela, pynta og eyðileggja. Þeir eru hvatvísir og geta ekki staðist að beita því valdi sem þeir hafa. Þeir eru fasistar, kommúnistar, nasistar. Hverskyns samhyggjumenn.
Þessar tvær hliðar berjast enn í stjórnmálum dagsins í dag. Annarsvegar sú hlið sem velur hófsama beitingu valds. Og svo er það hin hliðin, sem notar máttinn til að fá vilja sínum framgengt og eyðileggur í leiðinni líf, fyrirtæki og framfarir.
En ég er ekki einn um þessar hugleiðingar mínar. Mark Thornton hefur ritað um stjörnustríðsmyndirnar á heimasíðu Mises Institute. Áhugasamir geta lesið um þátt I, II og III eftir Mark.
Sævar Guðmundsson kl. 15:42
12. maí 2005
Eftirspurn án framboðs
Ein skýrasta afleiðing ríkisrekstrar er ósamræmi milli framboðs og eftirspurnar - þar sem ríkið sér um að veita vöru eða þjónustu er verð ekki lengur nothæft tæki til að stilla saman framboð og eftirspurn eins og á frjálsum markaði. Áhrif þess á daglegt líf eru fjölmörg, og svo nokkur dæmi séu tekin:
- Áralangur skortur á leikskólaplássi í Reykjavík.
- Lóðaskortur í Reykjavík.
- Langir biðlistar í heilbrigðiskerfinu.
- Yfirsetnir fyrirlestrarsalir í Háskóla Íslands.
Geir Ágústsson kl. 15:44
11. maí 2005
Af pólitískri íhlutun
Eitt helsta tromp Valgerðar Sverrisdóttur viðskiptaráðherra í umræðum um hvort verið sé að hygla stórfyrirtækjum með breytingum á samkeppnislögum hefur verið það að hún hafi nú beitt sér fyrir því að Samkeppnisstofnun tæki olíufélögin fyrir.
Jóhanna Sigurðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, mætti Valgerði í Kastljósi RÚV í kvöld. Jóhanna sá merki um „politíska íhlutun“ í hverju horni. Ásakanir Jóhönnu sneru annars vegar að lagabreytingum, sem í eðli sínu geta ekki verið annað en pólitísk aðgerð, og hins vegar að mögulegri íhlutun ráðamanna í framtíðinni ef lagabreytingarnar ná fram að ganga.
Valgerður spilaði þessu olíutrompi sínu út enn einu sinni. Nei, það yrði sko engin hætta á pólitískri íhlutun. Og hver skyldu ástæðan vera? Jú, hún hafði sko hlutast til um að olíufélögin yrðu tekin fyrir.
Fyrir stuttu hrópuðu vinstrimenn sig hása um að Davíð Oddsson utanríkisráðherra hefði í forsætisráðherratíð sinni hlutast til um að Baugur yrði rannsakað af skattayfirvöldum. Hvers vegna í ósköpunum grípa þeir ekki tækifærið og gagnrýna Valgerði Sverrisdóttur fyrir að hafa farið algerlega út fyrir sitt verksvið með að hafa afskipti af daglegum störfum Samkeppnisstofnunar? Manneskjan játar þetta beinlínis trekk í trekk án þess að nokkrum manni detti í hug að þetta sé óeðlilegt.
Ræðst réttmæti svona afskipta eins og Valgerður viðhafði og Davíð er sakaður um af því hver niðurstaðan verður úr rannsókninni sem viðkomandi náði að hrinda í gang?
Ef í ljós hefði komið, eftir að starfsmenn Samkeppnisstofnunar voru búnir að lesa óteljandi tölvupósta starfsmanna og gramsa í skúffum þeirra, að olíufélögin hefðu engin lög brotið, hefðu afskipti Valgerðar þá verið eðlileg?
Ef Davíð hefði í raun haft hönd í bagga með að Baugur var rannsakað hefði það þá verið allt í lagi og jafnvel aðdáunarvert ef upp hefði komist um að lög hefðu verið brotin?
Þetta er sú lína sem þær stöllur Valgerður og Jóhanna boða. Þetta er alveg glæný lína. Vonandi munu lönd sem vilja bera sig saman við Ísland taka þetta upp eftir okkar pólitíkusum.
Oddgeir Einarsson kl. 21:33
Enn ein stofan
Nú á að stofna enn eina stofuna og að þessu sinni á afkvæmið að heita Neytendastofa. Frumvarp til laga um stofnun stofunnar er nú til umræðu og sitt sýnist hverjum um ágæti þeirra.
Um hlutverk hinnar nýju stofu segir: „Helsta markmiðið með því að setja Neytendastofu á fót er að efla starf að neytendamálum og þar með auka neytendavernd.“ Í fyrstu grein frumvarpsins segir: „Neytendastofa er ríkisstofnun sem starfa skal að stjórnsýsluverkefnum á sviði neytendamála, vöruöryggismála, opinberrar markaðsgæslu, mælifræði og rafmagnsöryggismála svo sem nánar er kveðið á um í lögum þessum. Neytendastofa heyrir undir viðskiptaráðherra.“
Allir sem fylgjast með vita að ríkisvaldið dregur sjaldnast saman seglin í fjár- og stjórnþörf þegar hinum og þessum ríkisskrifstofum er safnað saman í hinar og þessar stofur eða stofnanir. Fyrir því er ekki til eitt einasta dæmi. Báknið vex.
Með öðrum orðum má segja að um enn einn arm á ríkisrekinni forræðishyggju verði að ræða. Vissulega er þörf á öryggi og eftirliti, bæði á frjálsum markaði sem og í leikskólum og á barnavöllum, en til að sinna eftirliti sem slíku þarf ekki nýjar ríkisstofnanir. Hvar er ógnin í dag og þörfin á hinu aukna eftirliti? Með stofustofnun sem þessari er eingöngu verið að taka enn eitt skrefið í þá átt að firra einstaklinga fullkomnlega ábyrgð á eigin gjörðum með því að troða ríkisnefinu enn nær daglegu lífi fólks.
Vert er að hafa í huga að ríkisstofnanir byggja afkomu sína á tveimur stoðum: Þeirri að vandamálin sem þær eiga að leysa leysast ekki því þá er grundvelli stofnananna ógnað, og þeirri að vandamálin sem þær eiga að leysa séu í þann mund að leysast ef bara kæmi til örlítið meira fé úr vösum skattgreiðenda. Af þessum ástæðum er tilhneiging ríkisstofnanna alltaf sú að vaxa og aldrei sú að minnka, og það án þess að nokkur árangurs sé að vænta!
Stjórnarandstaðan á alla samúð skilið í baráttunni gegn þessu frumvarpi. Þó getur undirritaður ekki tekið undir rök stjórnarandstöðunnar, en það er önnur saga og lengri.
Geir Ágústsson kl. 13:42
9. maí 2005
Barnapössun á fullorðnu fólki
Neytendasamtök Dana, Forbrugerraadet, krefjast þess nú að yfirvöld innleiði sérstakar merkingar á öll matvæli sem eiga að segja til um hollustu þeirra. Nánar má lesa um tillögur samtakanna hérna. Í stuttu máli ganga þær út á að grænir (hollt), gulir (hvorki hollt né óhollt) eða rauðir (óhollt) broskallar verði settir á allar umbúðir matvara og þannig geti neytendur orðið betur upplýstari um hollustu þess sem þeir setja í innkaupakörfuna. Þetta gæti ýmsum fundist vera góð hugmynd. Hugsanlega eiga lesblindir erfitt með að lesa innihaldslýsingar og töfluyfirlit með innihaldi og hlutfalli fitu, kolvetna, orku og próteina. Hugsanlega er slíkt of tímafrekt í hröðu nútímasamfélagi. Hugsanlega gera sér ekki allir grein fyrir áhrifum dýrafitu á kransæðarnar eða sykurs á tennurnar. Þessi vandamál og fleiri mætti leysa með einum broskalli í ákveðnum lit.
Hins vegar eru nokkur vandamál sem skjóta upp kollinum: Er hægt að réttlæta kostnaðinn við merkingarnar miðað við ávinninginn? Á að skipa bakaríum, veitingaþjónustum og veitingahúsum að merkja bakkelsi sín og matardiska? Hver ákveður hvað er hollt fyrir alla og hvað er óhollt fyrir alla? Er eitthvað slíkt til sem heitir jafnhollt eða jafnóhollt fyrir alla?
Svona mætti lengi telja. Ríkisafskipti af þessu tagi eru gríðarlega varasöm og ávinningur þeirra er í besta falli ósannanlegt tilfinningalegt mat. Í grunninn á hins vegar ekki að þurfa velta sér mikið upp úr hagnýtum atriðum við svona tillögur - þær eru einfaldlega óréttmæt ríkisafskipti og siðlaus skerðing á frelsi einstaklinga til að hugsa, velja og hafna. Upplýsingar eru góðar og blessaðar ef eftir þeim er óskað, en vonandi verður neyslufasismi sem þessi aldrei pólitískt umræðuefni á Íslandi né nokkurs staðar utan Danmerkur.
Geir Ágústsson kl. 12:26
8. maí 2005
Skömmtum þingi skatta
„[É]g held að skattheimta sé komin á það stig að draga úr sköpunarmætti og aðlögunarhæfni samfélagsins auk þess að spilla efnalegri afkomu þorra fólks. En hér er við ramman reip að draga. Þingið sem upphaflega átti að standa gegn ásælni ríkisvaldsins er í liði með því. “
-Atli Harðarson heimspekingur (#)
Gylfi Ólafsson kl. 19:26
7. maí 2005
2005 Global Marijuana March
Í dag verða haldnar kröfugöngur í yfir 150 borgum í heiminum sem bera yfirskriftina 2005 Global Marijuana March. Er þetta í sjötta sinn sem slíkar göngur eru haldnar og umfang þeirra vex með hverju ári, bæði að fjölda og stærð. Þátttakendur hafa það að markmiði að fá hnekkt lögbanni á kannabisefnum og segja að reykingar á þeim séu friðsöm athöfn friðsams fólks sem yfirvöld eigi ekkert með að banna. Frjálshyggjumenn og aðrir frjálslyndir einstaklingar á Íslandi nota væntanlega tækifærið og spurja sig hvers vegna kannabisefni eru bönnuð með lögum. Hvern er verið að vernda, hvaða rétt hafa stjórnvöld til að skipta sér af frjálsum einstaklingum með þessum hætti og hvaða hættur fylgja lögbanninu?
Geir Ágústsson kl. 11:39
3. maí 2005
Nýstefnur
Nýfrjálshyggja
Enn munnhöggvast menn á þessum síðum og úti í bæ (#) um muninn á nýfrjálshyggjunni og frjálshyggjunni. (1, 2)
Sveinbjörn segir í grein sinni 4.apríl að liberalism sé kallað frjálshyggja. Það er rangt. Liberalism er einatt þýtt sem frjálslyndisstefna. Sem dæmi má nefna að Frjálslyndi flokkurinn kallar sig Liberal Party á ensku. Libertarianism er frjálshyggja. Ef frjálshyggjumenn hætta að fylgja þeirri kenningu sem libertarianism markar, er eðlilegt að kalla þá nýfrjálshyggjumenn. Frjálshyggjufélagið telur ekki svo vera.
Mikill munur er á liberalism og libertarianism. Það er því eðlilegt að á meðan Sveinbjörn kallar liberalism frjálhyggju, að hann búi til nýtt orð á íslensku yfir libertarianism.
Aðrar ný-stefnur
Það er þó gaman að velta fyrir sér þessu forskeyti, ný-. Það hefur í fyrsta lagi nokkuð niðrandi blæ því það hefur verið notað sem tákn um að upprunalega stefnan hafi verið afvegaleidd og að fylgismenn hennar séu firrtir.
Það er skemmtilegt að skoða þá stjórnmálaflokka sem eru á þingi. Þeir hafa flestir afvegaleist eða þróast og standa því ekki fyrir þá stefnu sem þeir gerðu í byrjun eða sögðust allavega ætla að standa fyrir í byrjun.
Samfylkingin álítur sig vera nútímalegan jafnaðarmannaflokk sem þarf sérstaka nefnd til að ákveða hvert flokkurinn stefnir. Eðlilegt er því að kalla Samfylkingarfólk nýjafnaðarmenn.
Sjálfstæðisflokkurinn hefur alltaf sagst berjast fyrir einstaklingsfrelsi og minni afskiptum ríkisins. Þær hugsjónir hefur flokkurinn að mestu leyti lagt á hilluna og því er réttast að kalla flokksmenn nýsjálfstæðismenn.
Frjálslyndir telja sig vera liberal og frjálslynda. Það eru þeir ekki þar sem þeir eru vinstrisinnaðri en Samfylkingin. Þeir eru því með réttu nýfrjálslyndir.
Framsóknarflokkurinn hefur innifalinn í nafni sínu sókn áfram. Raunin er sú að framsóknarmenn eru einir mestu íhaldsmenn á þingi. Vegna þess að þeir sviga þannig fram hjá yfirlýstri stefnu sinni má kalla þá nýframsóknarmenn.
Vinstri Grænir eru ekkert nútímalegir. Þeir eru fastir í fortíðinni. Þeir mega því alveg heita Vinstri Grænir en ekki nývinstrigrænir.
Gylfi Ólafsson kl. 11:56
Vindhögg
Mér var bent á færslu þar sem höfundur telur sig hafa skýrt orðið „nýfrjálshyggja“ og hafi þar snúið á færslu mína þar sem ég hafna orðinu og skýri það stuttlega.
Höfundur færslunnar notar ýmis orð sem hann telur flókin og líkleg til þess að afvegaleiða lesanda og láta viðkomandi fá þá tilfinningu að hér fari mikill spekingur með penna. Hins vegar er það ekki svo.
Hinn skondni endir málsins er sá að höfundur vitnar til einhverra kennara við Háskóla Íslands sem rök í málinu og segir þá hafa sagt hitt og þetta um nýfrjálshyggju. Svo þegar athugað er hvað Vísindavefur Háskólans hefur að segja um málið þá kemur í ljós að hann er alveg sammála undirrituðum en ekki hinum lærða höfundi greinarinnar.
Friðbjörn Orri Ketilsson kl. 00:18
2. maí 2005
Tilraunir með mannslíf
Á vefritinu Múrinn.is er innslag dagsins tileinkað fátækum bændum í Suður-Ameríku og dekstri við hugmyndir sameignarsinna þegar kemur að landbúnaðarmálum. Meðal annars er sagt:
Nýjasta ákvörðun ríkisstjórnar Chávez um umbætur í jarðnæðismálum ber eigi að síður glöggt vitni um góðan vilja til að rísa undir eigin yfirlýsingum. Fyrsta skrefið verður tekið á Charcote-búgarðinum, sem verður eins konar tilraunaverkefni til að finna út hvernig best verði staðið að útdeilingu jarðnæðis til landlausra smábænda í Venezúela.Þarna er rætt um Hugo Chávez og eitt gæluverkefna hans - þjóðnýtingu á landi - sem nánar má lesa um hér og er ekki ætlunin að ræða sérstaklega á þessum vettvangi að þessu sinni.
Hins vegar er hugleiðingar vert hinn dæmalausi hrifningur vinstrimanna á sameign og þjóðnýtingu sem þrátt fyrir allt eru grunnástæður fátæktar á þessari plánetu ásamt ónægri útbreiðslu hins frjálsa markaðar og langlífri tilvist verslunarhindrana og opinberra styrkja til deyjandi starfsstétta. Engum lifandi manni í ríki einkaeignarréttar og frjáls markaðar dytti nokkurn tímann í hug að boða sameign á sínum eigin eignum - aldrei hefur undirritaður a.m.k. heyrt neinn slíkan gefa sig fram. Hins vegar þykir í fínu lagi að boða þjóðnýtingu á eignum annarra.
Geir Ágústsson kl. 15:23
Orðrétt
„Stjórnmál eiga nú að einhverju leyti að snúast um skynsemi“
-Sigurjón Þórðarson þingmaður Frjálslynda flokksins í hádegisfréttum RÚV 2.maí 2005
Gylfi Ólafsson kl. 12:36