Sjampó og loft
„Nonni fer í sturtu og setur sjampó í hárið. Sjampóflaskan er merkt með hverju einasta innihaldsefni, og öll hafa þau verið prófuð vegna þess að einhver forsjárhyggjumaður ákvað að hann hefði rétt til að vita hvað hann væri að setja á líkama sinn. Nonni klæðir sig, fer út og andar að sér hreinu lofti af því að einhver fóstrufasisti í útlöndum barðist fyrir því að setja lög til að takmarka útblástur frá bílum, skipum og verksmiðjum.“

Hið sama gildir um sjampó og lyf. Ef það er eftirspurn eftir vottun og góðum upplýsingum, fær fólk vottun og góðar upplýsingar.

Loftið er reyndar hreint á Íslandi fyrst og fremst vegna þess að landið er á miðju Atlantshafi, en látum það liggja milli hluta. Ríkið gerir sitt með auknum framkvæmdum sem ekki væri farið út í á vegum einkaaðila að byggja hverja stóriðjuna á fætur annarri til þess að minnka þetta hreina loft.

Þegar járntjaldið féll varð gríðarleg mengun austantjalds opinber okkur íbúum Vesturlanda. Óhagkvæmnin sem fylgir félagshyggju skilur ekki eftir mikið pláss fyrir mengunarvarnir. Mengun er líka, eins og áður hefur komið fram, oft brot á eignarrétti annarra. Ekki bara mengun á vatni, líka loftmengun.

Mengunarkvótar, eins og lagt hefur verið til að teknir séu upp, eru reyndar frjálshyggjulausn. Um er að ræða skilgreiningu eignarréttar á takmarkaðri auðlind. Gæta verður að því þegar eignarréttur er skilgreindur, að í raun sé um að ræða takmarkaða auðlind og að takmörkunin skili árangri. Það er reyndar umdeilt í tilviki þeirra mengunarkvóta sem á að leggja á með Kyoto-bókuninni.

Vinna og tryggingar
„Nonni stimplar sig inn á vinnustaðnum sínum. Hann er í góðri vinnu og fær góð laun, launað sumarfrí, veikindadaga, hádegismat og yfirvinnuna sérstaklega borgaða af því að einhverjir kommúnistar helguðu líf sitt því að berjast fyrir starfskjörum hans. Vinnuveitandi Nonna myndi hugsanlega breyta þessum skilmálum ef starfmenn ættu ekki möguleikann á að kæra hann eða tala við trúnaðarmann verkalýðsfélagsins. Ef Nonni slasast í vinnunni, missir geðheilsuna eða bara missir vinnuna þá fær hann bætur frá ríkinu vegna þess að einhver vinstri vitleysingur var þeirrar skoðunar að hann ætti það engan veginn skilið að missa heimili sitt út af tímabundnum mótbyr.“

Það er stórkostlegur misskilningur að verkalýðsfélög hafi bætt lífskjör almennings. Þvert á móti hafa þó stórskaðað lífskjörin, með því að þvinga fólk til þess að starfa innan þeirra. Verð á vinnu, laun (og starfskjör, sem eru öll sama eðlis), myndast á sama hátt og annað verð. Vinnuveitandi setur ekki skilmálana einhliða. Mestu máli skiptir að vinnumarkaðurinn sé frjáls, því þannig næst mestur vöxtur á tekjum fólksins. Í starfskjörum geta falist ýmiss konar tryggingar, gegn tekjumissi ef maður missir vinnuna, en líklega er best að starfsmaðurinn kaupi þær sjálfur fyrir launin sín. Frjálshyggjumenn eru á þeirri skoðun að það séu líka til miklu betri og árangursríkari aðferðir til þess að hjálpa þeim sem ekki kaupa tryggingar, en að láta ríkið gera það (það er of langt mál fyrir þennan pistil).

Aftur gleymir höfundurinn þessu: Það sem ríkið borgar fyrir mann borgar maður margfalt annars staðar.

Frjálshyggjumenn eru á þeirri skoðun að menn verði að standa við samninga. Ríkisvaldið er til staðar til að sjá til þess með löggæslu og dómstólum. Ekkert stendur heldur í vegi fyrir því að menn séu í verkalýðsfélögum í frjálsu þjóðfélagi, hvorki til þess að semja um laun, eða veita t.d. lögfræðiþjónustu vegna ágreinings við vinnuveitanda.

Bannað að stela - námslán
„Í hádeginu fer Nonni í bankann og borgar reikninga. Millifærslur Nonna eru verndaðar með lögum um greiðslufyrirmæli og af Fjármálaeftirlitinu vegna þess að einhver allaballi taldi rétt að verja peninga Nonna fyrir óheiðarlegum bankamönnum sem sums staðar hafa lagt bankakerfi heilu ríkjanna í rúst. Nonni þarf að borga af ríkisniðurgreidda námsláninu sínu vegna þess að einhver vinstrimaður ákvað að bæði Nonni og ríkið yrðu betur sett ef Nonni gæti sótt sér menntun og þénað meiri peninga.“

Þessi málsgrein lýsir miklum misskilningi um nokkur atriði. Frjálshyggjumenn vilja lög og reglu og finnst rangt að stela (þess vegna eru þeir líka á móti háum sköttum). Lögregla sér um að taka í taumana ef bankamenn stela peningum. Hvað Fjármálaeftirlitið varðar, gengur það sumpartinn út á að gera það sem kalla má lögreglustörf, að öðru leyti að framkvæma eftirlit sem ætti að vera framkvæmt af einkaaðilum. Fjármálaeftirlitið gengur reyndar of langt. Höfundurinn veit kannski ekki að lög um fjármálafyrirtæki sem Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með eru að miklu leyti samin samkvæmt hugmyndum stórra fjármálafyrirtækja (kapítalista), sem eru að reyna að gera litlum fjármálafyrirtækjum erfitt fyrir og minnka samkeppni.

Einnig er mikill misskilningur um námslán í málsgreininni. Námslánin eru réttlætt í textanum með að námið skili auknum tekjum. Það er einmitt málið – og rannsóknir staðfesta það skýrlega. Maður sem fær auknar tekjur af námi getur auðveldlega borgað til baka námslán, sem hann tekur á eðlilegum vöxtum. Þrátt fyrir námslánin nýtur hann miklu betri lífskjara en þeir sem ekki fara í nám. Ekki finnst vinstrimönnum að það eigi að auka tekjumismuninn enn frekar, með því að láta hina fátæku styrkja hina ríkari?

Vegir og lífeyrissjóðir
„Eftir vinnu fer Nonni að heimsækja pabba sinn, sem er bóndi á Suðurlandi. Vegurinn sem hann keyrir eftir, rafmagnið, hitalögnin, vatnslögnin, símalínan og sjónvarpssendirinn í sveitinni hefði aldrei verið komið á nema af því að einhver sósíalisti greip inn í gangverk markaðarins og krafðist þess að dreifbýlið fengi sömu grunnþjónustu og þéttbýlið. Hann er ánægður að sjá pabba sinn, sem lifir á ellilífeyri frá ríkinu og greiðslum úr Lífeyrissjóði bænda vegna þess að einhver velferðarkrati tryggði að Nonni þyrfti ekki að framfleyta honum, heldur gæti pabbi hans framfleytt sér sjálfur burtséð frá því hvernig aðstæður voru á meðan hann var á vinnumarkaðnum.“

Allir þeir hlutir sem talað er um, væru reyndar yfirleitt ekki til, nema vegna hins frjálsa markaðar, en látum það liggja milli hluta. Það borgar sig svo sannarlega að leggja vegi, rafmagn, hita, vatn, síma og byggja sjónvarpsmastur á stórum hluta landsins, þ.á.m. á Suðurlandi. Þess vegna myndu einkaaðilar gera það (og gera nú þegar að einhverju leyti). Aftur á móti eru þeir staðir til þar sem þetta borgar sig ekki. Þá þarf vinstrimaðurinn að skilja, að það er vegna þess að fólk metur önnur gæði meira. Þau gæði eru ósýnileg, vegna þess að þau eru ekki til. Þau voru aldrei búin til því ríkið kom í veg fyrir það. Svo skýrt dæmi sé tekið, borgar það sig að leggja 100 milljón króna veg upp á fjall fyrir einn mann? Nei, notagildi hans af veginum réttlætir engan veginn að taka vörur og þjónustu af öðru fólki til þess að leggja hann. Á maður að vera þakklátur fyrir að hafa verið skattlagður til þess að leggja veginn, þegar maður heimsækir manninn? Maður missti eitthvað annað, sem maður metur meira.

Lífeyrissjóðir eru ekkert annað en sjóðir sem menn borga í til þess að fá inneign og tryggingar samkvæmt fyrirfram ákveðnum reglum. Reyndar mætti vera meira frelsi í þessum efnum, því ekki hentar t.d. sama kerfið öllum.

Nonni fer á netið
„Þegar Nonni kemur heim kveikir hann á tölvunni sinni og rúntar um vefsíður frjálshyggjumanna, sem tala um minna ríkisvald, lægri skatta, færri reglur og einkavæðingu sem lausn á öllum vandamálum heimsins. Nonni er líka alveg sammála - "við þurfum ekki þetta ofvaxna ríkisvald til að skipta sér af okkur, ég hef unnið fyrir öllu mínu sjálfur og mér finnst að allir eigi að taka fulla ábyrgð á sjálfum sér, alveg eins og ÉG."“

Einmitt, að öðru leyti en því að frjálshyggjumenn telja sig ekki bera fulla ábyrgð á sér og eru dálítið svekktir yfir því. Ríkið hrifsar ábyrgðina, frelsið, af þeim. – Kannski finnst vinstrimanninum að Nonni sé sníkjudýr á félagshyggjunni! Frjálshyggjumenn hafa aldrei beðið um ríkisafskiptin. Ætti Nonni kannski ekki að nota þjónustu hins opinbera, þar sem hann er frjálshyggjumaður? Auðvitað á hann að gera það. Hann borgar skattana líka. Ætti frjálshyggjumaður í alræðisríki að leggjast niður og svelta til dauða?

Við þetta má bæta, að sú tækni, framleiðsluaðferðir og þjónusta sem höfundurinn lýsir, er miklu meiri, vegna þess að einhvers staðar hefur frjáls markaður fengið að blómstra. Kannski ætti að skrifa lýsingu á samfélagi þar sem vinstri maður fer á fætur og nýtur allra gæða hins frjáls markaðar og kvartar yfir honum með því að nota sum af þessum gæðum. „Dagur í lífi Þormóðs.“ – Það væri of augljóst. Ég held að það væri kannski betra að skrifa lýsingu á lífi manns í heimi þar sem vinstri menn hafa alltaf fengið að ráða. Moldargólf, engin tækni, engir peningar, engin námslán, ekkert nám, engin lyf, aðeins volæði.