« Lesist | Aðalsíða | Nýfrjálshyggjumenn »

27. apríl 2005

Á kostnaðarverði

Sá ágæti varaþingmaður Jakob Frímann Magnússon ræddi skoðanir sínar í þættinum Ísland í bítið. Þar kom hann með ágætar hugmyndir um 10% flatan skatt og fækkun gæluverkefna stjórnmálamanna. En hann kom líka með slæmar hugmyndir.

Ein þeirra var að Síminn og orkufyrirtæki ættu áfram að vera „þjóðnýtt“ eins og hann orðaði það. Jakob vill að fyrirtækin hætti að græða á neytendum, það sé í raun dulin skattheimta þegar ríkisfyrirtæki græði á viðskiptavinum sínum. Þess í stað vill Jakob að fyrirtækin selji vöru sína á kostnaðarverði til neytenda. Þannig geti allir búið við lágan sím- og orkukostnað.

Þetta hefur lengi verið ein röksemd vinstrimanna fyrir ríkisrekstri. Að ríkið sé fullfært um að sinna rekstri, með annað en gróðasjónarmið í huga, og geti veitt ódýrari, jafn góða eða jafnvel betri vöru en einkafyrirtækin.

Raunin er hinsvegar sú að þegar ríkið tekur að sér verkefni með það að markmiði að veita vöru eða þjónustu á kostnaðarverði, er kostnaðurinn yfirleitt hærri en það verð sem einkafyrirtæki bjóða upp á. Ástæðan er sú að enginn sérstakur hvati er fyrir ríkisrekin félög að halda niðri kostnaði við framleiðslu. Stjórnendur fyrirtækisins hafa engra sérstakra hagsmuna að gæta. Eigandinn gerir heldur enga kröfu um arðsemi. Ef fyrirtækinu gengur illa, borgar ríkið brúsann.

Við getum tekið dæmi af slíku ríkisfyrirtæki sem í dag leitast við að veita þjónustu á kostnaðarverði, en gerir gott betur. Það skuldsetur sig til að veita þjónustuna, þannig að í raun selur það þjónustu sína undir kostnaðarverði. Kostnaður við rekstur fyrirtækisins er meira að segja mun hærri en kostnaður við rekstur einkarekinna fyrirtækja í sama rekstri.

Ég er vitanlega að ræða um Ríkisútvarpið. Það „selur“ þjónustu sína undir kostnaðarverði, sem er miklu mun hærra en almennt á markaði.

Sævar Guðmundsson kl. 17:37