« Bjórdagurinn | Aðalsíða | Hver er hræddur við Ernst Zundel? »

2. mars 2005

Hugverkakaup og hugverkastyrkir

Hugverk eru, eins og önnur mannanna verk, jafn ólík og þau eru mörg. Það sem einum líkar vel, kann öðrum að líka illa. Þeim sem líkar vel við tiltekið hugverk geta undir mörgum kringumstæðum keypt sér eintak af hugverkinu og fengið að njóta þess, eða styrkt hugverkasmiðinn með einum eða öðrum hætti. Þeim sem líkar ekki jafn vel við þetta tiltekna hugverk þurfa ekkert að styrkja hugverkasmiðinn. Þannig er það hér á Íslandi.

Þessi málsgrein hér fyrir ofan hljómar nú nokkuð vel. Því miður er hún engu að síður röng. Það er nefnilega ekki endilega þannig hér á Íslandi að þeim sem líkar ekki við tiltekið hugverk þurfi ekki að styrkja hugverkasmiðinn. Ef þú borgar skatta á Íslandi þarftu, hvort sem þér líkar betur eða verr, að styrkja hugverkasmiði sem og aðra listamenn sem ýmsir aðrir einstaklingar kjósa að láta þig styrkja. Eitt þessara forma kallast listamannalaun.

Það er vonandi til vitnis um breytta tíma að daginn fyrir úthlutun listamannalauna hins opinbera kýs einkaaðili í fyrsta sinn á Íslandi að kaupa öll útgefin hugverk tiltekins listamanns ásamt þeim hugverkum sem hann kann að gefa út á næstu árum. Þetta er hið nýja form þar sem einkafyrirtæki hafa verið að fara, til að koma til móts við þarfir listamanna, þar sem báðir aðilar hafa hag af. Það er enda langt því frá að listamenn eða hugverkasmiðir hafi alltaf þurft á hinu opinbera að halda. Michelangelo er gott dæmi þar sem einkaaðilar studdu listamann, en það var á 16. öld, löngu áður en hið opinbera þróaði hið gríðaröfluga skattkerfi sem flestir þekkja.

Nú þegar hagur einkafyrirtækja hefur vænkast með auknu frelsi og lægri fyrirtækjasköttum kemur í ljós að fyrirtæki eins og Íslandsbanki (sem borgar hæstu skatta fyrirtækja á landinu) eru í stakk búin að styðja listamenn á borð við Bubba Morthens þar sem báðir aðilar græða. Þegar tekjuskattur og útsvar á einstaklinga hefur verið lækkað jafn rækilega eigum við eftir að sjá fleiri sambærilega samninga, fyrir utan öll þau hug- og listaverk sem einstaklingar munu geta keypt. Listaverk sem þeim líkar.

Hafi fólk áhuga á að skapa hug- eða listaverk er það eins og með allt annað, að það er um að gera að prófa. Gangi það vel, er ekkert nema gott um það að segja. Gangi það illa, kann að vera að það henti viðkomandi betur að starfa við eitthvað annað. Líkt og dómararnir í Idol stjörnuleit segja: „Ef þú kannt ekki að syngja, gerum við þér þann greiða að segja þér það.“

Markaðurinn veit alltaf betur.

Arnar Arinbjarnarson kl. 00:19