« Frjálshyggja í Danmörku | Aðalsíða | Bjórdagurinn »

1. mars 2005

Að reykja eða reykja ekki

Markos Kyprianou, sem fer með heilbrigðismál í framkvæmdastjórn ESB, segir að kostnaður sem falli á heilbrigðiskerfi aðildarríkjanna vegna reykinga sé jafnvirði 8 þúsund milljarða króna á ári. Hvort sem þessi tala er nákvæm eður ei, þá er ljóst að þarna er um að ræða gífurlegan tilflutning fjár úr vasa þeirra skattgreiðenda sem hafa tekið þá ábyrgu afstöðu að reykja ekki, og í vasa þeirra sem meta heilsu sína ekki meira en svo að þeir vilja púa reyk. Það getur ekki talist sanngjarnt, en hvað er til ráða?

Tvær leiðir virðast liggja beinast við.

Önnur þeirra felur í sér að reyna að telja fólk á að reykja ekki, skattleggja tóbak sérstaklega til að letja til kaupa á því, setja í lög takmarkanir á því hvar fólk má reykja, takmarkanir á auglýsingum og ummælum, nú eða bara banna einfaldlega þennan ósóma.

Hin leiðin felur í sér að láta svælarana bera þennan kostnað sjálfa. Málið leyst. Til að gæta jafnræðis þyrfti reyndar öll heilbrigðisþjónusta og tryggingar að fara úr höndum ríkisins, en það má jú færa rök fyrir því að slíkt væri öllum til hagsbóta.

Spurningin er þá hvor leiðin sé vænlegri til árangurs. Það væri synd að segja að reynslan af því að banna fólki að vinna sér skaða sé lofandi. Nægir þar að nefna áfengisbann og fíkniefnabann sem líklega hafa valdið meiri skaða en þau hafa verið til góðs.

Aftur á móti er fyrirkomulag þar sem reykingafólk stendur sjálft straum af kostnaði við sjúkratryggingar, í stað þess að velta honum yfir á aðra, til þess fallið að hvetja til ábyrgrar hegðunar. Raunverulegur kostnaður veldur þá því að það borgar sig að leggja rettuna á hilluna.

Í óbilandi trú á áhrifamátt boða og banna hefur Evrópusambandið blásið til herferðar þar sem markmiðið er að fá aðildarríkin til að banna reykingar á sem flestum stöðum. Kostnaður er áætlaður um 6 milljarðar króna og kemur úr vasa skattgreiðenda - þeirra sem reykja og þeirra sem reykja ekki.

Valur Einarsson kl. 14:49