« Ósýnilega höndin 3. tölublað 1. árgangur | Aðalsíða | Ósýnilega höndin 1. tölublað 2. árgangur »
26. nóvember 2003
Ósýnilega höndin 4. tölublað 1. árgangur
Geir Ágústsson fjallar um „Daily Commentary“ dálkinn á heimasíðu Cato-stofnunarinnar.
CATO
Daily Commentary
Heimasíða Cato-stofnunarinnar, www.cato.org, er efnismikill og fræðandi vefur fyrir áhugafólk um frjálslynd sjónarmið. Þar má finna fréttatilkynningar, vefverslun, ítarlegar umfjallanir um helstu baráttumál frjálslyndra manna og margt fleira. Að mati undirritaðs er einn skemmtilegasti hluti heimasíðu Cato-stofnunarinnar hinn svokallaði „Daily Commentary“ dálkur og þar er margra grasa að kenna. Höfundar fara um víðan völl og velta upp ýmsum hugmyndum sem athyglisvert er að skoða.
Almannatryggingar í Bandaríkjunum voru umfjöllunarefni greinar eftir Michael Tanner þann 7. febrúar. Þar segir hann: „Wealth in America no longer comes exclusively -- or even primarily -- from wages, but from investment. Roughly 52 percent of Americans now invest privately. But nearly half of Americans, mostly low- and middle-income workers, still are not able to participate in this route to financial wealth. This is not surprising. After paying for food, rent, medical care, and other expenses of daily living, they simply don’t have much money left over to save and invest.
Yet these same workers are being forced to pay 12.4 percent of their income into Social Security. Social Security may provide a barely adequate retirement income, but it generates no wealth. Workers don’t own their Social Security funds and have no legal right to the benefits. It is, simply, not wealth in the same way as a 401(k) plan, an IRA , or a bank account. The rich, however, have 401(k) plans at work: They have discretionary income with which to invest. They can accumulate greater wealth. The rich get richer; the poor do not.“
Þann 23. apríl birtist skemmtileg hugleiðing um umhverfisvernd og kapítalisma. Þar segir höfundur, Jerry Taylor, svo frá: „Indeed, we wouldn’t even have environmentalists in our midst were it not for capitalism. Environmental amenities, after all, are luxury goods. America -- like much of the Third World today -- had no environmental movement to speak of until living standards rose sufficiently so that we could turn our attention from simply providing for food, shelter, and a reasonable education to higher “quality of life” issues. The richer you are, the more likely you are to be an environmentalist. And people wouldn’t be rich without capitalism.“
Þann 22. september birtist greinin „An Unequal Distribution - of Capitalism“ eftir Johan Norberg. Hann segir: „Critics of capitalism point out that per capita GDP is more than 30 times greater in the world’s 20 richest countries than in the 20 poorest. The critics are right to say that this inequality is due to capitalism -- but not for the reasons they think. The difference is due to certain countries having taken the path of capitalism, resulting in fantastic prosperity for their inhabitants, while those choosing to impede ownership, trade, and production have lagged behind. Factors such as climate and natural disasters are not unimportant, but most of the gap can still be put down to certain countries having opted for liberalization and others for control.“
Einnig: „The world’s inequality is due to capitalism. Not to capitalism making certain groups poor, but to its making its practitioners wealthy. The uneven distribution of wealth in the world is due to the uneven distribution of capitalism.“
Þann 3. nóvember fjallaði Gerald P. O’Driscoll, jr. um málefni Íraks. Hann segir: „In all societies, individuals have conflicts of interest. Private property and competition facilitate the peaceful resolution of such conflicts. Indeed, a system of private property governed by a rule of law sets limits on the permissible form of competition for resources.
In societies without well-protected private property rights in resources, conflicts over resources are resolved by violence and war. By contrast, in a market economy those who want more of a resource purchase it peacefully on the market.“
Höfundur segir svo: „Regardless of one’s opinion on the wisdom of the Iraq war, the U.S. government must now decide on whether to keep the oil sector in state hands, or to privatize it. The Bush administration is terrified of privatization in Iraq and is set to keep oil in state hands. If it does that, then the war will have been for nothing. The source of internal conflict among the principal groupings in Iraq will remain. So internal conflict will result, and a new dictatorship is likely to emerge. The administration will thereby snatch defeat from the jaws of victory in Iraq.“
-
Tilkynning frá stjórn Frjálshyggjufélagsins
Í kjölfar umræðna um kaupréttarsamninga starfsmanna bankastofnana og umræðu um ríkisstyrki til dagblaðaútgáfu að undanförnu vill Frjálshyggjufélagið koma eftirfarandi á framfæri:
Frjálshyggjufélagið telur afar varasamt að setja lög um kjör starfsmanna einkafyrirtækja. Farsælla sé að eigendur fyrirtækjanna ákveði sjálfir kaup og kjör starfsmanna sinna. Ef viðskiptavinir eru ósáttir við framferði stjórnenda fyrirtækja, geta þeir látið skoðun sína í ljós, t.d. með því að fara með viðskipti sín annað. Ennfremur varar Frjálshyggjufélagið við auknu íþyngjandi regluverki varðandi samþykki hluthafafunda við gerð starfssamninga við lykilstarfsmenn. Ef þörf er á slíkum reglum geta fyrirtæki sett sér þær sjálf.
Frjálshyggjufélagið telur að allir ríkisstyrkir til fjölmiðlaútgáfu séu ranglátir. Fjölmiðlafyrirtæki geta keppt um hylli sinna viðskiptavina rétt eins og önnur fyrirtæki þrátt fyrir að nú sé tímabundinn öldudalur í rekstri nokkurra fjölmiðlafyrirtækja.
Heimasíða Frjálshyggjufélagsins er www.frjalshyggja.is.
-
Bureaucrash
Á móti tollamúrum - með frjálsum viðskiptum
„Crashararnir“ í Bureaucrash eru til margs líklegir. Þeir hópast saman þegar mótmæla á hlutum á borð við viðskiptafrelsi í þróunarlöndum og eru fyrstir á staðinn þegar mótmæli gegn stórfyrirtækjum fara fram. Crashararnir eru þó ekki eins og mótmælendurnir eru flestir, þeir mæta til að mótmæla viðskiptaþvingunum og stjórnvaldsaðgerðum, mótmæla mótmælunum.
Bureaucrash er alþjóðleg samtök fólks sem trúa á gildi frjálsra viðskipta. Þau telja að viðskiptahindranir haldi þriðja heiminum fátækum og ófrjálsum. Þeir telja mikilvægt fyrir heiminn allan að fólki sé gert kleift að stunda viðskipti sín á milli án afskipta stjórnvalda. Það stuðli að betra lífi fyrir fátækasta fólk heims og virðingu fyrir mannréttindum þess.
Í stefnu samtakana má til dæmis lesa: „Við trúum því að þegar kerfiskarlar og pólitíkusar hafa völd til að setja gerræðislegar reglur, þá steli þeir vali okkar.
Þar af leiðandi trúum við að ríkisvaldið skuli vera lágmarkað. Það skuli aðeins hafa völd til að verja okkur frá valdi og svikum.“
Bureaucrash er að mörgu leyti mótvægi við samtök vinstrimanna á borð við Adbusters sem standa meðal annars fyrir „Buy Nothing Day“ þar sem fólk er hvatt til að kaupa ekki neitt(!). Slík samtök, sem berjast gegn viðskiptum milli fólks, annaðhvort með kröfum um stjórnvaldsaðgerðir eða með því að hvetja fólk beinlínis til að meina sér um viðskipti, hafa vaxið óheyrilega á síðustu áratugum.
Crashararnir snúa vörn í sókn í baráttu sinni. Nú má sjá þá á öllum helstu samkomum gegn viðskiptum, á fyrirlestrum og fundum andstæðinga alþjóðavæðingar og svo mætti lengi telja.
-
Frelsisskerðing er engin lausn
Óvinir einstaklingsfrelsisins leynast víða þótt fæstir þeirra myndu taka undir þá lýsingu á sér. Flestir þeirra sem tala fyrir frelsisskerðingu gera það nefnilega í þeim tilgangi að gera líf þeirra sem fyrir henni verða betra. Skerðing frelsis, þrátt fyrir að hún sé í nafni umhyggju og góðmennsku, hefur þó oftar en ekki í för með sér eitthvað allt annað en upphaflega var ætlað.
Nýjasta dæmið um þá hugsun að réttlætanlegt sé að skerða einstaklingsfrelsi fólks til að hjálpa því sjálfu er frumvarp um kynlífsþjónustu sem liggur fyrir á Alþingi. Stuðningsmenn þess virðast ekki líta á líkama fólks sem eigu þess sjálfs. Þeir telja það vera skyldu sína að banna fólki þá iðju sem þeir telja hættulega og siðlausa. Slíkur hugsanaháttur hefur því miður töluverðan hljómgrunn því mörg lög eru þegar í gildi sem taka mið af honum.
Þannig getur fullorðinn einstaklingur ekki ráðið því hvort hann neyti ákveðinna efna sem löggjafinn hefur ákveðið að séu honum óholl. Einnig er sjúklingum meinaður aðgangur að lyfjum sem hugsanlega gætu linað þjáningar þeirra vegna vilja löggjafans til að verja þá fyrir hugsanlegu dómgreindarleysi. Og ef flutningsmenn fyrrnefnds frumvarps fá að ráða verður fólki sem stundar vændi gert enn erfiðara fyrir að nota líkama sinn í það sem það sjálft vill nota hann í. Sumir telja þessa frelsisskerðingu réttlætanlega vegna þeirra rauna sem margir vímuefnaneytendur og vændisfólk ganga í gegnum. Þeir gera þá jafnframt ráð fyrir því að bann við þessum hlutum geri líf viðkomandi betra en ella. Skyldi raunin vera sú?
Ekki minnkaði hugsanlegur vandi áfengisneytenda þegar áfengi var bannað í Bandaríkjunum á fyrri hluta síðustu aldar. Í stað þess fengu Bandaríkjamenn drykkinn baneitraðan og sterkari en aldrei fyrr úr brugghúsum „heiðursmanna“ á borð við Al Capone. Þar að auki gerði bannið það að verkum að skipulögð glæpastarfsemi kom undir sig nær óbrjótandi stoðum. Þrátt fyrir vímuefnabann streyma vímuefni til Íslands, sölumenn efnanna hika ekki við að markaðssetja þau til barna og unglinga og varla þarf að taka það fram að ofbeldi er fylgifiskur viðskipta slíkra manna. Ætli vímuefnaneytandinn, sem sprautar sig með eiturblönduðu heróíni vegna viðskipta sinna við glæpamenn, sé betur settur en ef hann ætti aðgang að hættuminni efnum frá ábyrgum aðilum? Og hvað með vændi? Hefur ekki raunin verið sú í Svíþjóð, þar sem sams konar löggjöf er og nú er verið að leggja til að eigi að taka upp hér, að þeir sem átti að vernda með þessu, vændiskonur og –karlar, hafa lent verst úti? Vissulega er vændið ekki eins sýnilegt og áður, en það þrífst sem aldrei fyrr í undirheimunum, er ofbeldisfyllra en áður og vændisfólk á enn erfiðara með að komast út úr vandræðum. Vandinn hverfur svo sannarlega ekki þótt hann sé bannaður. Hann verður áfram til staðar og oft byrja vandræðin ekki fyrir alvöru fyrr en eftir að bann er sett á.
Það er líka eitt sem má alls ekki gleymast í þessari umræðu. Það er nefnilega til fólk sem drekkur áfengi skynsamlega, neytir annarra vímuefna skynsamlega og kýs að stunda vændi. Enginn ætti að hafa rétt til að banna þessu fólki að gera slíkt þótt aðrir kunni að gera þetta óskynsamlega eða af öðrum ástæðum. Það eru grundvallarréttindi hvers einstaklings að hann hafi fullan eignarrétt yfir eigin líkama. Þegar fólk segir að mannslíkaminn sé ekki markaðsvara hefur hann rétt á þeirri skoðun sinni en engan rétt til að fara fram á að gera þá skoðun sína að lögum. Eigendur líkama sinna eiga að hafa rétt á að líta á líkama sína sem markaðsvöru og eiga að hafa rétt á að ráðstafa líkömum sínum eftir því. Þegar einstaklingur hefur ekki ráðsstöfunarrétt yfir eigin líkama er hann þræll þess sem fer með þann rétt. Þá skiptir engu máli hvort siðgæði þrælahaldarans er á háu eða lágu stigi.
Árni Ólafsson
- arnola@simnet.is
-
Ritstjórnarspjall
Okkur er vandi á höndum í þessu þjóðfélagi og er hann mikill. Á fjölmörgum vígstöðvum er verið að eða verið að reyna að minnka frelsi okkar til orða og athafna. Ekki má tala vel um tóbak opinberlega. Ekki má greiða starfsmönnum of há laun. Fullfrískir og sjálfráða einstaklingar mega ekki ráðstafa líkömum sínum. Peningar eru fluttir úr einum vasa í annan eftir höfði embættismanna. Þetta má ekki viðgangast. Þetta er óréttlæti.
Við þurfum að berjast fyrir frelsinu. Sú barátta er nú varnarbarátta en henni þarf að snúa í sókn. Eftir því sem fleiri staðlar eru settir á mannlega breytni því verr erum við stödd. Fjölbreytileiki einstaklinga er virtur að vettugi í nafni siðgæðis, góðra gilda og smekks meirihlutans. Hve lengi getum við umborið það? Höfum við ekki öll rétt til að haga lífi okkar að eigin smekk? Erum við vitleysingar? Hver gefur fulltrúum ríkisvaldsins vald til að skipta sér af ákvörðunum okkar? Kjörnir fulltrúar eiga að setja sanngjarnar leikreglur fyrir samfélagið en ekki nákvæmar reglur um rétta breytni og ranga.
Í stað þess að verja einstaklinga gegn ofbeldi beitir ríkisvaldið þá oft á tímum ofbeldi. Ofbeldi er óréttlátt. Frelsi er réttlátt. Berjumst fyrir frelsinu. Það er leiðin til aukinna lífsgæða.
Með frelsiskveðju, Geir Ágústsson.
-
Útgefandi:
Frjálshyggjufélagið
Fjarðarseli 30
109 Reykjavík
frjalshyggja@frjalshyggja.is
www.frjalshyggja.is
Ritstjóri & ábyrgðarm.:
Sævar Guðmundsson
- saevar@frjalshyggja.is
Ritstjórn:
Friðbjörn Orri Ketilsson
- orri@frjalshyggja.is
Geir Ágústsson
- geirag@hi.is
Sævar Guðmundsson kl. 00:00