Ósýnilega höndin: október 2003 Archives

Aðalsíða | nóvember 2003 »

30. október 2003

Ósýnilega höndin 2. tölublað 1. árgangur

Ifeminists.com

Vefur Ifeminists.com er uppfullur af fróðleik um hvernig einstaklingsmiðaður femínismi lítur á heiminn. Einstaklingsmiðuðum femínisma er lýst svo á heimasíðunni:
„Einstaklingsmiðaður femínismi (ifeminism) gerir kröfu um jafna meðferð karla og kvenna sem einstaklinga fyrir lögum. Grundvallarhugmynd einstaklingsmiðaðra femínista er að allar manneskjur hafi siðferðileg og lagaleg yfirráð yfir sjálfum sér og eignum sínum.“
Femínistarnir hafna opinberum aðgerðum til jöfnunar kynjanna, en fagna þó jafnrétti:
„Jafnrétti þýðir hvorki forréttindi né mismunun. Það er ekki konum í hag að lifa í ráðríku þjóðfélagi sem kemur fram við þær eins og börn eða síðri manneskjur sem þurfa aðstoð hins opinbera til að ná jafnri stöðu.“
Á síðunni er meðal annars að finna álit femínista á svokölluðum „kvennafræðum“ sem eru m.a. kennd við Háskóla Íslands. Þar segir:
„Kvennafræðinámskeið eru gott dæmi um hvers vegna háskólar ættu ekki að vera reknir af hinu opinbera. Margir komast að því að skattpeningar þeirra renna í lélega skólastyrki. Þeim er líka varið í að dreifa röngum og móðgandi upplýsingum í nafni kvennafræða. Líklega hefði þessum röngu upplýsingum ekki verið dreift jafn víða ef ekki hefði verið fyrir opinbera kostun. Samt sem áður eru þær settar fram og við erum neydd til að styðja þetta gegn vilja okkar með sköttum. Einstaklingsmiðaðir femínistar telja að kvennafræði ættu að keppa á hinum frjálsa markaði. Leyfum þeim sem kjósa að halda kvennafræðunum uppi og gera það sjálfviljugir og á eigin kostnað, en það er óviðunandi að neyða þá sem hefðu á annað borð ekki kosið að kosta kvennafræðin til að „styrkja“ þau með sköttum.“

Pennar í hlekkjum ríkisvaldsins

Árlega renna styrkir sem svara til 480 mánaðarlauna lektora við Háskóla Íslands úr vösum almennings til rithöfunda. Þetta eru samtals 200 milljónir á ári. Allt er þetta gert undir því yfirskyni að viðhalda bókaútgáfu í landinu og hafa forkólfar þessara sjónarmiða haldið því fram að án styrkja verði fáar bækur gefnar út. Slíkur málflutningur verður að teljast ákaflega hæpinn þegar horft er til þess að mörg helstu skáld Íslands hafa starfað og brotist til metorða án aðstoðar hins opinbera. Margir af helstu rithöfundum þjóðarinnar deildu t.a.m. á yfirvöld í ritum sínum. Þetta var á þeim tíma sem bækur seldust vel og markaður fyrir ljóð og aðra ritlist var blómlegur, rithöfundar höfðu róttækar skoðanir og gáfu ekkert eftir í gagnrýni sinni á ríkjandi ástand. Almenningur sóttist eftir sjónarmiðum þeirra því þau voru sem vítamínsprauta í annars venjubundið líf. Í seinni tíð hefur þetta breyst mikið og vert að skoða nánar hvað gæti hafa valdið þeim breytingum.

Vítahringur vanans

Framlög til rithöfunda hafa aukist. Þriggja manna nefnd hittist árlega og velur rithöfunda til að veita styrki. Þeir sem komast á spenann fá árlega 1,9 milljónir í laun úr ríkissjóði. Samtals eru árlega veitt um 100 árslaun úr sjóðnum. Hinir útvöldu rithöfundar þurfa svo að rita bækur sem þeir gefa út á frjálsum markaði og keppa þar við bækur annarra höfunda sem sjálfir bera alla áhættu við útgáfuna. Þeir sem hlutu ríkisstyrki þurfa ekki að hafa áhyggjur af sölu bókarinnar, því ef bókin selst ekki fá þeir laun samt sem. Því er lítill hvati hjá þeim höfundum til að skrifa bók sem neytendur vilja. Sú bók sem selst mest er að öllu jöfnu sú bók sem flestir vilja kaupa. Með því móti verðlaunar markaðurinn þá höfunda sem bestir eru. Það er því ljóst að rithöfundum er mismunað gróflega með styrkveitingum til útvaldra. Staða rithöfunda á markaðinum er því gríðarlega ójöfn og er einum hópi gert að greiða laun samkeppnisaðila sinna í formi skattheimtu.

Hver fær styrki?

Ef horft er á lista þeirra sem fengið hafa styrki undanfarin ár má sjá að nokkur tengsl eru milli þess hverjir sitja í úthlutunarnefnd og þeirra sem styrkina fá. Ekki er endilega um vinatengsl að ræða, heldur tengsl varðandi smekk og val. Nefndarmenn velja þá rithöfunda sem þeim sjálfum finnast efnilegastir og bestir. Þetta eðli úthlutunar og styrkja veldur því að þeir rithöfundar sem sækjast eftir þægilegum sopa af spena ríkisvaldsins fara að skrifa bækur og haga framleiðslu sinni eftir smekk nefndarinnar. Listsköpunin er því farin að miðast við hugsanlega styrkveitingu en ekki væntanlega kaupendur á markaði. Slæm áhrif styrkja eru því víðtækari en virðist í fyrstu og skaðinn ómælanlegur. Margir höfundar geta ekki ritað bækur eða tekið áhættuna af útgáfu án styrkja, því þungi skattheimtu er meiri en svo að svigrúm sé til ritunar bóka. Skatttekjur af þessum einstaklingum eru svo nýttar til styrkja til annarra rithöfunda sem hlotið hafa náð fyrir nefndum ríkisvaldsins. Það ætti nú að vera flestum ljóst að óréttlætið og mismununin er býsna mikil.
Ómerkileg alþýðuskrif eða hámenning?

Þegar forsvarsmenn styrkjakerfis í listgreinum sitja fyrir svörum nefna þeir jafnan að nauðsynlegt sé að styrkja greinina til að viðhalda ákveðnu menningarstigi í landinu. Oft er sagt að ef styrkir yrðu afnumdir myndi markaðsvæn list taka yfir og verða ofan á í vali neytenda. Einnig er því haldið fram að slík alþýðumenning sé ómerkileg og á lægra plani en aðrir þættir hinnar virtu hámenningar sem styrkþegum er svo tíðrætt um. Ekki ætti að vera í valdsviði neins að ákveða fyrir aðra hvað sé fagurt eða skemmtilegt. Slíkt er eins misjafnt og einstaklingarnir í samfélaginu. Hver og einn einstaklingur er fær um að velja og kjósa list með viðskiptum sínum. Styrkjakerfi skekkir slík viðskipti og sendir röng skilaboð til markaðarins.

Kjarni málsins

Valfrelsi er eldsneyti hins frjálsa markaðar. Ríkisvaldið skekkir markað listgreina með ýmsum afskiptum. Slík afskipti standa ekki sterkum fótum, líkt og áður hefur verið rakið. Afskipti ríkisvaldsins af listum og menningu ættu að vera draugur fortíðar en ekki blákaldur veruleiki. Það er ekki hlutverk ríkisins að sjá fólki fyrir skemmtun í formi bókmennta og tónlistar, svo dæmi séu nefnd. Verði núverandi kerfi viðhaldið munu rithöfundar og aðrir listamenn halda áfram að hegða sér í takt við smekk og mat nefndarmanna, fremur en neytenda. Slíkt skilar sér í bókum sem ekki eru markaðsvænar, sala minnkar þar sem þarfir nefndarmanna eru settar framar en þarfir markaðarins og styrkir aukast í takt við lækkandi sölutekjur. Í járnkrumlu ríkisvaldsins mun greinin að öllum líkindum halda áfram hnignun sinni með sama hraða og við höfum horft upp á undanfarin ár.
Veljum frelsi og gefum öllum tækifæri.

Friðbjörn Orri Ketilsson- orri@frjalshyggja.is

Eftirfarandi sjóðir veita árlega starfslaun og styrki sem samsvara 1.200 mánaðarlaunum skv. viðmiðum hins opinbera.
Styrkir Launasjóðs rithöfunda svara til 480 mánaðarlauna
Styrkir Launasjóðs myndlistarmanna svara til 320 mánaðarlauna
Styrkir Tónskáldasjóðs svara til 100 mánaðarlauna
Styrkir Listasjóðs svara til 300 mánaðarlauna

Þetta eru u.þ.b. 174.000.000 krónur (viðmið er II stig lektorslauna við HÍ skv. lögum).

Minnt á myndbandakvöld

Að gefnu tilefni viljum við minna fólk á hin stórskemmtilegu myndbandakvöld félagsins. Nú þegar hafa verið haldin tvö kvöld, en á þeim voru sýndir þættir úr þáttaröð Miltons Friedmans, Free to Choose. Áætlað er að horfa á þrjá þætti í viðbót úr sömu þáttaröð, en þegar henni er lokið munum við sýna þætti eftir bandaríska fréttamanninn John Stossel. Við bendum áhugasömum einstaklingum á að fylgjast með á heimasíðu félagsins og skrá sig á póstlistann.

Ummæli

Í ritstjórnargrein á vefriti Ungra jafnaðarmanna talar greinarhöfundur um að „hinn svokallaði formaður“ Samfylkingarinnar hafi misstigið sig þegar hann sagði að Ingibjörg Sólrún mundi sóma sér vel í embætti forseta Íslands.

Einstaklingsmiðaður femínismi

Baráttan fyrir jöfnum
Baráttan fyrir jöfnum réttindum og tækifærum einstaklinga á sér langa sögu og hefur tekið á sig ýmsar myndir. Hún hefur líka borið ríkulegan ávöxt. Á Íslandi er bannað í stjórnarskrá að mismuna eftir kynferði og almennt ræður áhugi, vilji og geta því hvað einstaklingar taka sér fyrir hendur, ekki kyn. Hið sama á við á flestum öðrum Vesturlöndum. Ávinningurinn er gríðarlegur í formi aukins frjálsræðis og samkeppni milli einstaklinga í opnara og víðsýnna samfélagi.

Þeir sem berjast fyrir jöfnum réttindum og tækifærum einstaklinga óháð kynferði kalla sig gjarnan femínista, og boðskap sinn femínisma. Ein megingerð femínisma er svonefndur einstaklingsmiðaður femínismi (e. individual feminism; ifeminism). Kjarninn í boðskap hans er að allar manneskjur hafi siðferðislegan og lögbundinn rétt til að ráða sínu lífi og eigum sínum án afskipta annarra, en að hið opinbera eigi að gæta þess að þetta frelsi sé virt í hvívetna. Einstaklingsmiðaður femínismi er af sumum kallaður frjálshyggjufemínismi (e. libertarian feminism), sem er skírskotun í einstaklingsmiðaðan boðskap frjálshyggjunnar.

Munurinn á þessari gerð femínisma og þeirri sem t.d. Íslendingar þekkja hvað best er áherslan á einstaklinginn. Einstaklingsmiðaður femínismi boðar ekki að ríkisvaldið setji lög um mismunun eftir kynferði, eins og þekkt eru á Íslandi. Ríkisvaldinu ber að setja lög sem verja friðsama einstaklinga og eigur þeirra gegn t.d. nauðgun og þjófnaði. Jafnréttishugsjón femínismans birtist þegar mótmælt er hvers kyns lögum sem takmarka möguleika og tækifæri einstaklinga til að haga lífi sínu og nota líkama sína eins og þeir sjálfir kjósa. Sem dæmi um slík lög eru lög sem banna klám og lög sem gera vændiskonur að glæpamönnum. Á hinn bóginn fagna femínistar lögum sem banna ofbeldi, rán og rupl.

Munurinn á einstaklingsmiðuðum femínisma og þeim femínisma sem samtök eins og Femínistafélag Íslands boðar er mikill, þó að endanlegt markmið sé það sama. Fylgjendur beggja stefna telja sig vera að berjast fyrir jöfnum réttindum kynjanna og segjast vilja tryggja að ekki sé mismunað eftir kynferði. Einstaklingsmiðaður femínismi styður hins vegar ekki lög sem mismuna eftir kynferði, þótt e.t.v. halli á annaðhvort kynið innan einhverra starfsstétta. Lögum sem gera vændi glæpsamlegt er mótmælt sömuleiðis, en þess í stað er áherslan lögð á að stöðva ofbeldismenn sem fyrirfinnast alls staðar og verður að koma böndum á. Hið sama á við um klám og myndefni af ýmsu tagi sem fullorðnir einstaklingar ákveða af fúsum og frjálsum að taka þátt í að búa til og horfa á.

Einstaklingsmiðaður femínismi á sér langa sögu og liggja rætur hans í baráttunni gegn þrælahaldi í Bandaríkjunum á 19.öld. Í þeirri umræðu sem nú er í gangi um jafnrétti kynjanna hefur rödd valdboðs og stjórnvaldsaðgerða hljómað hvað hæst. Hlutverk stjórnvalda er ekki að ákveða fyrir hönd markaðarins hvaða einstaklingar hljóta hvaða störf. Stjórnvöld eiga að verja friðhelgi, líkama og líf fólks, ásamt eigum þess, og tryggja í lögum að hvergi sé mismunað eftir kynferði, sama hve göfugur tilgangurinn er. Í því samhengi er rödd einstaklingsmiðaðs femínisma eitthvað sem færir okkur nær kjarna málsins, á meðan þeir sem boða valdbeitingu stefna í öfuga átt.

Einstaklingsmiðaðan femínisma má kynna sér nánar á slóðinni www.ifeminists.com.

Geir Ágústsson- geirag@hi.is

Ritstjórnarspjall

„Þjóðfélag sem setur jöfnuð framar frelsi mun enda með hvorugt.“ Þessi orð Miltons Friedmans hafa sannað gildi sitt. Ekki þarf annað en að horfa aftur til fortíðar og á þau lönd sem settu jöfnuð framar frelsi. Í þessum löndum eru kaldar grafir ótal einstaklinga sem féllu fyrir ógnarvaldi ríkisins undir því yfirskyni að skapa hinn fullkomna jöfnuð.

Jafnrétti er gott markmið. Í því ætti að felast að allir séu jafnir fyrir lögum og gagnvart ríkisvaldinu. Í jafnrétti felst meðal annars frelsi fólks til að keppa hvert við annað eftir jöfnum leikreglum. Engum má mismuna í því sambandi. Séu þessar forsendur gefnar ríkir jafnrétti.

Sérhagsmunahópar hafa tamið sér að ræða um jafnan rétt fólks til að keppa um störf. Þeir leggja oftar en ekki til að ríkisvaldið skipti sér af samkeppni fólks um störfin. Í viðleitni sinni til að bæta hag sinn í samkeppni við náungann afla einstaklingar sér menntunar, reynslu og annars sem gerir þá hæfari en aðra. Vinnuveitendur vega og meta einstaklingana og taka þá ákvörðun sem er best hverju sinni. Fyrirtæki hámarkar hag sinn með því að ráða þann einstakling sem hæfastur er. Ef fyrirtæki tekur aðra þætti fram yfir hæfni, til dæmis kyn, hárlit eða húðlit, er víst að næsta fyrirtæki mun ráða þann hæfasta. Það styrkir síðarnefnda fyrirtækið í samkeppni við hið fyrrnefnda, þar sem það hefur hæfara starfsfólk. Með þessu móti sér markaðurinn vinnufærum einstaklingum fyrir störfum.

„Markaðurinn spyr ekki um hörundslit bakarans, heldur hvernig brauðið smakkast“ sagði vitur maður eitt sinn. Í seinni tíð hafa ýmsir sérhagsmunahópar reynt að breyta þessu lögmáli markaðarins og reynt að fá ríkisvaldið til að setja kvóta og lög sem ætlað er að „jafna” hlut kynjanna.

Við skulum aldrei gleyma því að opinber mismunun verður ekki til fyrr en hún er bundin í lög. Um leið og slíkt gerist hafa ákveðnir hópar verið gerðir rétthærri en aðrir. Mismunum ekki og veljum frjálsan markað umfram opinberar þvinganir.

Með frelsiskveðju,
Friðbjörn Orri Ketilsson
- orri@frjalshyggja.is

Útgefandi:
Frjálshyggjufélagið
Fjarðarseli 30
109 Reykjavík
frjalshyggja@frjalshyggja.is

www.frjalshyggja.is

Ritstjóri & ábyrgðarm.:
Sævar Guðmundsson
- saevar@frjalshyggja.is

Ritstjórn:
Friðbjörn Orri Ketilsson
- orri@frjalshyggja.is
Geir Ágústsson
- geirag@hi.is

Sævar Guðmundsson kl. 00:00

9. október 2003

Ósýnilega höndin 1. tölublað 1. árgangur

Ályktun aðalfundar 27. september 2003

„Sérhver maður á rétt á að vera frjáls, laus við nauðung og ofbeldi. Sá réttur á ekki bara við um fáar tegundir frelsis. Sá sem ekki virðir frelsi annarra missir rökin fyrir eigin frelsi. Krafan um frelsi er krafa um samkvæmni; að stjórnvöld velji ekki hverjir séu frjálsir og hverjir ekki, að geðþótti og smekkur ráði ekki lögunum, heldur réttlætiskennd.

Frjálshyggjufélagið gerir kröfu um frelsi. Stjórnmálamenn hafa gengið of langt. Þeir hafa vanvirt mannréttindi fyrir sérhagsmuni. Skattlagt þá sem skapa. Elt tísku í stað hugsjóna. Ríkisvaldið vex og stöðugt eru ný lög sett til að setja fólki skorður.

Frjálshyggjufélagið horfir samt með bjart-sýni til framtíðar. Félagsmenn búast við að skynsemin verði ofan á ef rödd hennar fær að heyrast.“

Costa Rica - frjálshyggjuríki framtíðarinnar?

Raúl Costales er stofnfélagi og aðalritari Frjálshyggjuhreyfingarinnar í Costa Rica, en sú hreyfing hefur náð góðum árangri á þeim 9 árum sem hún hefur starfað. Árið 1998 náði hreyfingin einum manni á þing en nú eru þingsæti hreyfingarinnar orðin 6, eða 10% allra sæta. Hér talar Raúl við íslenska frjálshyggjumenn um reynslu frjálshyggjuflokks í sínu heimalandi.

„Þingmenn okkar hafa verið þeir einu sem berjast gegn skattahækkunum. Almennings-álitið staðfestir það. Skoðanakannanir þessa dagana sýna að 76% íbúa Costa Rica vilja ekki hærri skatta, og Frjálshyggjuhreyfingin er þekkt sem eini flokkurinn á þingi sem styður það sjónarmið heilshugar. Við höfum lagt til stórtækan niðurskurð ríkisútgjalda, sem eru orðin allt of há. Um leið viljum við lækka skatta, til að örva vöxt í hagkerfinu (sem hækkar ef til vill heildarskatttekjur, líkt og fræg kúrfa Arthur Laffers sýndi fram á), og til að draga úr stærð ríkisvaldsins. 45% íbúa landsins eru sammála þingmönnum okkar um að nauðsynlegt sé að lækka skatta (og 10% þjóðarinnar kusu okkur fyrir ári síðan).

Þann 15. október 2002 hófust útsendingar á vikulegum, hálftíma löngum sjónvarpsþætti á sjónvarpsstöð sem sendir út um allt land, en þátturinn var lengdur í klukkustund í maí. Hann nefnist „Frelsisklukkutíminn“. Við höldum einnig úti vikulegum dálki í stóru dagblaði og á tveggja mánaða fresti erum við með dálk í öðru slíku blaði.

Við trúum því að okkur takist að sýna kjósendum fram á að allir aðrir flokkar eru byggðir á forsjárhyggju ríkisins og að við séum eini flokkurinn sem ver frelsi og réttindi einstaklingsins. Skoðanakönnun eftir skoðanakönnun gefur til kynna aðyngra fólk sé móttækilegast fyrirhugmyndum okkar.

Þrátt fyrir að baráttan fyrir frelsinu sé löng getum við ekki hvílst, því óvinurinn hvílist aldrei. Við minnumst þess að fyrir níu árum, þegar við byrjuðum, vorum við aðeins þrjú. Og það er okkur mikil uppspretta krafts að vita af svo mörgu fólki sem dáist að hugrekki okkar og staðfestu. Við vonum að frjálshyggjumenn í öðrum löndum ákveði að ráðast í bardagann, en jafnvel þótt þeir geri það ekki vonumst við til að gera Costa Rica að fyrsta landi heims sem byggir á frjálshyggju.

Til frelsis í okkar lífstíð,

Raúl Costales
Aðalritari Frjálshyggjuhreyfingarinnar”

Ef þú vilt fræðast frekar um Frjálshyggjuhreyfinguna í Costa Rica, bendum við þér á heimasíðu hreyfingarinnar. www.libertario.org/en.

Aðalfundur

Aðalfundur Frjálshyggju-félagsins var haldinn áKringlukránni laugardaginn 27. september. Kosið var í eftirfarandi embætti:

Formaður:
Haukur Örn Birgisson

Stjórn:
Arnar Arinbjarnarson
Friðbjörn Orri Ketilsson
Geir Ágústsson
Gunnlaugur Jónsson
Hjalti Baldursson
Hulda Sigrún Haraldsdóttir
Ívar Páll Jónsson
Lárus Þorvaldsson
Sævar Guðmundsson
Valur Einarsson

Endurskoðendur:
Einar Björgvin Sigurbergsson
Konráð Jónsson

Varamaður endurskoðenda:
Sveinn Biering Jónsson

Að loknum aðalfundar-störfum fengu félagsmenn sér kvöldverð af gríðargóðum matseðli Kringlukrárinnar og svo réði fjörið ríkjum fram á nótt.

Myndbandakvöld Frjálshyggjufélagsins

Kvöldið verður haldið í hliðarsal Kringlukrárinnar þann 13. október kl. 20:00. Nánar á www.frjalshyggja.is

Ummæli

Jakob Frímann Magnússon sagði í sjónvarpsþættinum Maður á mann að ef hann yrði heilbrigðisráðherra myndi hann ,,niðurgreiða líkamsrækt” og ,,skikka menn til að koma sér í form”.

Útþensla ríkisvaldsins

Engum dylst að ríkisvaldið hefur þanist út á síðustu árum. Hag-vöxtur og stóraukin tekjuöflun þjóðar-innar hefur fært ríkinu milljarða í auknar skatttekjur. Reglugerðaflóðið frá Brüssel, sem við fáum illu heilli gegnum EES-samninginn, virðist óstöðvandi. Ríkisfyrirtæki eru seld en í staðinn stofnaðar allskyns nefndir og ráð. Hlutverk þeirra er að setja sem nákvæmastar reglur um eins mikið og hægt er, allt frá því hvað telst vera sulta og hvað ekki og til þess hve nákvæmlega má greina frá skoðunum sínum um hinn ýmsa löglega neysluvarning. Skatthlutföll hafa sum hver lækkað í tíð núverandi ríkisstjórnar en á móti kemur að önnur standa kyrr eða vaxa. Afleiðingin er sívaxandi hlutdeild ríkisvaldsins af landsframleiðslunni.

Margir láta sér þennan vöxt ríkisins í léttu rúmi liggja. Þarf ekki að styrkja heilbrigðiskerfið? Hvað með menntun þjóðarinnar? Ekki viljum við úthýsa öryrkjum og öldruðum og barnafólki má ekki gera lífið leitt. En það er eitthvað annað en fjárskortur sem þjakar ríkisvaldið. Ýmsir hafa bent á að útgjöld ríkisins árið 2004 stefna í að verða næstum 90 milljörðum króna hærri en árið 1997. Þau hafa þá vaxið um 47% á litlum 8 árum, úr 186 milljörðum í 273 milljarða. Aðrir hafa spurt sig hvert þessir fjármunir renna.
Ekki hefur heilbrigðiskerfið batnað sem nemur þessari hlutfallslegu aukningu. Ekki hefur menntunarstig þjóðarinnar skotist í himinhæðir, þótt vissulega hafi aldrei fleiri setið á skólabekk á Íslandi en í dag. Jafnvel er talað um ofmenntun í því samhengi. Enn er verið að bora jarðgöng, reisa menningarhús, fjármagna leikhús, hækka laun ríkisstarfsmanna, fjölga ríkis-starfsmönnum, stofna nefndir, fjölga sendiráðum, setja á stofn eftirlits-stofnanir, bæta í reglugerðasafnið og niðurgreiða lambakjöt. Listinn er nánast endalaus og fjárþörfin eftir því.

Ekki sér fyrir endann á útþenslu ríkisins. Sagan kennir okkur að þrátt fyrir gott hjartalag stjórnmálamann og opinberra embættismanna er erfitt að finna dæmi um vel rekið ríkisvald. Tilhneiging hins opinbera er ætíð sú að þenja sjálft sig út, og um leið takmarka rými einstaklinga og fyrirtækja til að athafna sig. Ekki er um að ræða að ríkið sé í auknum mæli að styðja við þá sem minna mega sín, bæta heilbrigðis- og skólakerfi, tryggja bætt öryggi borgara sinna, tryggja frelsi einstaklinga og létta rekstrarumhverfi fyrirtækja. Ríkið er að taka að sér fleiri og fleiri hlutverk sem áður voru í höndum einstaklinga og fyrirtækja, búa til ný sem enginn sinnti áður, og senda reikninginn á fólk og fyrirtæki, bæði í formi peningarukkunar og frelsisskerðingar.

Nú er nóg komið.

Geir Ágústsson
- geirag@hi.is

Ritstjórnarspjall

Nú er fyrsta tölublað Ósýnilegu handarinnar komið út. Nafn blaðsins vísar til kenningar Adams Smiths um hina ósýnilegu hönd markaðsins; að einstaklingur reyni að bæta hag sinn án þess að gera sér grein fyrir því að um leið eykur hann hag almennings, þrátt fyrir að það hafi ekki verið ætlun hans. Því sé hægt að líkja við að ósýnileg hönd beini honum til að gera hlut sem var ekki upphafleg ætlun með vinnu hans.

Adam Smith útskýrði markaðshagkerfið í bók sinni Auðlegð Þjóðana, en hann er þó ekki höfundur hagkerfisins. Markaðshagkerfið hefur fylgt manninum frá örófi alda. Það er ekki eins og aðrar stefnur og kenningar sem byggjast á því að setja samfélagið í form sem heimspekingar og hugsuðir búa til. Markaðshagkerfið byggist á frelsi manna til viðskipta og athafna, og enga stjórnmálamenn þarf til að stýra því. Um það sér ósýnilega höndin - vilji mannsins til að komast af.

Vilji mannsins til að bæta hag sinn blandast því miður stundum annarri hvöt - að beita aðra valdi til að ná sínu fram. Ríkisvaldið á að vera til staðar til að verja borgara frá þessari hneigð, hvort sem hún birtist í gjörðum einstaklinga, félaga, fyritækja eða annarra ríkja. Ríkisvaldið á ekki að deila og drottna, það á að verja frelsi og rétt borgara til eigna og athafna.

Með frelsiskveðju,
Sævar Guðmundsson
- saevar@frjalshyggja.is

Útgefandi:
Frjálshyggjufélagið
Fjarðarseli 30
109 Reykjavík
frjalshyggja@frjalshyggja.is

Ritstjóri og ábyrgðarmaður:
Sævar Guðmundsson
- saevar@frjalshyggja.is

Ritstjórn:
Friðbjörn Orri Ketilsson
- orri@frjalshyggja.is
Geir Ágústsson
- geirag@hi.is

Sævar Guðmundsson kl. 00:00